جلسه 1393/02/13

بسم الله الرحمن الرحیم




مقدمه
موضوع سخن در حکم قیام های قبل از ظهور امام زمان بود.بعضی
به استناد روایاتی مثل روایت «كُلُّ رَايَةٍ تُرْفَعُ قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ فَصَاحِبُهَا
طَاغُوتٌ يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل »، قائل به عدم جواز چنین قیام هایی شده اند.ما علاوه
بر بررسی سندی و دلالی روایات، گفتیم که قیام هایی
وجود دارد که مورد تأیید ائمه طاهرین واقع شده است. این قیام ها
نقض بر روایت« كُلُّ رَايَةٍ تُرْفَعُ...» می باشد.البته قیام هایی هم وجود دارد
که ائمه طاهرین از آن ها خبر داده و تأیید نموده اند و از مردم هم
خواسته اند که از آن ها، پیروی کنند.از این قیام ها و رایات،
رایت و قیام یمانی، سود، حسنی و خراسانی را
می توان نام برد.
قیام یمانی
البته حقیر نسبت به این قیام ها، مخصوصا قیام یمانی
نظر دیگری دارم. ما شکی در اصل یمانی - که از علائم
ظهور است- نداریم، بلکه در مثبت بودن این حرکت تأمل داریم. این
سخن به این معنا نیست که دیگران تابع نظر ما باشند، معروف این
است که پرچم یمانی مورد تایید است. روایتی را
از کتاب شریف غیبت نعمانی نقل می کنیم. روایت
مفصل است و ما از محل مورد بحث،آن را بیان می کنیم.
بیان روایت
«...ثُمَّ
قَالَ ع خُرُوجُ السُّفْيَانِيِ وَ الْيَمَانِيِ وَ الْخُرَاسَانِيِ فِي
سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ نِظَامٌ كَنِظَامِ
الْخَرَزيَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضاً فَيَكُونُ الْبَأْسُ
مِنْ كُلِّ وَجْهٍ وَيْلٌ لِمَنْ نَاوَاهُمْ وَ لَيْسَ فِي الرَّايَاتِ رَايَةٌ
أَهْدَى مِنْ رَايَةِ الْيَمَانِيِّ هِيَ رَايَةُ هُدًى لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى
صَاحِبِكُمْ فَإِذَا خَرَجَ الْيَمَانِيُّ حَرَّمَ بَيْعَ السِّلَاحِ عَلَى
النَّاسِ وَ كُلِّ مُسْلِمٍ وَ إِذَا خَرَجَ الْيَمَانِيُّ فَانْهَضْ إِلَيْهِ فَإِنَّ
رَايَتَهُ رَايَةُ هُدًى وَ لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَلْتَوِيَ عَلَيْهِ فَمَنْ فَعَلَ
ذَلِكَ فَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى الْحَقِّ وَ إِلى
طَرِيقٍ مُسْتَقِيم...»[1]
خروج سفيانى و يمانى و خراسانى در يك سال و يك ماه و يك روز مى باشد مانند
گردن بندى كه دانه هاى آن منظم و يكى از پى ديگرى است . در آن وقت منتظران از هر
جهت مأيوس ميگردند. وای بر كسانى كه با آن ها مخالفت كنند، در ميان آن ها
پرچم حقى، جز پرچم يمانى نيست. جمعيت او در طريق حق گام برمي دارند زيرا او مردم
را به پيروى از صاحب شما دعوت ميكند.وقتى يمانى قيام كرد، فروش اسلحه بر هر
مسلمانى حرام است وقتى او خروج كرد بطرف وى برويد. زيرا لشكر او لشكر بر حق است، و
نمى بايد كه مسلمانى از وى سرپيچى كند. هر كس از دعوت وى سرپيچيد، از اهل دوزخ به
شمار مي رود، چه وى مردم را دعوت به حق و راه راست مى كند.
*پس همه ی رایات قیام
کننده، باطل نیست. رایاتی باطل است که در عرض باشد. رایات
در طول که دعوت به حق نمایند، مشکلی ندارند. قیام یمانی
از قیام های قبل از ظهور است که مورد تأیید امام و تمجید
آن حضرت واقع شده است.
بیان چند نکته
نکته اول:
بنده بحث یمانی را دو سال قبل، مفصلاً مطرح کردم و تمام روایات
یمانی را بررسی نمودم و نظر نهایی خودم را گفتم که موجود
است. در این جلسه نمی خواهم دوباره تکرار کنم. نظر حقیر این است که این
روایات مشکل سندی دارد - خصوصا روایت اول- لذا برای مثبت بودن
قیام یمانی، دلیل محکمی نمی توانید ارائه دهید.

روایت صحیح و حتی روایت حسن هم، در این زمینه
وجود ندارد. ما شکی در اصل علامت بودن یمانی نداریم. بیش
از 20 روایت داریم که کفایت می کند. منتهی علامت بودن امری
است و مثبت بودن چهره يماني مطلب دیگری است. قداست یمانی از
طریق علامت ظهور بودن استفاده نمی شود. چون علامیت شیء
مقدس، قداست به آن نمی دهد و نیاز به دلیل خاص دارد که اینجا مشکل
سندی دارد. مویداتی هم برای سخن ما موجود است.
احمد بن یوسف در سند روایت، هیچ توثیقی ندارد.
ما حاضریم جایزه برای تحقیق و تتبع پيرامون وثاقت او هم تعیین
کنیم. ما به کتب رجالی متعددی مراجعه کردیم و نتوانستیم
ایشان را حتی به رتبه حسن برسانیم. این روایت دربردارنده
سه حکم شرعی در دوران غیبت کبری است مثل حرمت بیع سلاح در
آن دوران و حرمت سرپیچی و تخلف از یمانی و همچنین وجوب
پیروی و تبعیت از او.
حسب تتبع ما، احدی از فقها از زمان شیخ صدوق تا امروز به مضمون
این روایت در کتب فقهی، نفیا یا اثباتا اشاره نکرده
است، با اینکه در کتب فقهی به یک سری احکام در دوران غیبت
مثل خود قیام اشاره شده است. اضافه بر آن می فرماید: «اهدی الرایة»
یعنی هر سه پرچم، هدایتگر هستند؟ چه کسی ملتزم به این
است که رایت سفیانی هدایتگر باشد؟ اضافه بر آن، این
روایت دو سه صفحه است که ممکن است تلفیقی باشد که در این صورت،
احتمال دارد سندی که در اول ذکر شده، مربوط به بقیه روایت، نباشد.
نکته دوم:
روایاتی که با این مضمون [پرچم هدایت] راجع به یمانی
نقل شده است، طبق مطالعات من دو روایت بیشتر نیست. یکی
همین روایت غیبت نعمانی است. (باب 14، ح13،ص264) و روایت
دوم، روایتی است که مرحوم مفید از امام صادق× در ارشاد نقل می کند:
«سَيْفُ
بْنُ عَمِيرَةَ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ خُرُوجُ
الثَّلَاثَةِ السُّفْيَانِيِ وَ الْخُرَاسَانِيِ وَ الْيَمَانِيِّ فِي سَنَةٍ
وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ وَ لَيْسَ فِيهَا رَايَةٌ
أَهْدَى مِنْ رَايَةِ الْيَمَانِيِّ لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى الْحَق »[2]
ولی سایر روایات فقط خبر از علامیت و حتمیت یمانی
دارد و ما هم در بحث روی این دو روایت، به عنوان نقض، تاکید
داریم
نکته سوم:
برخی، برداشت دیگری از بحث ما نداشته باشند. هرگز نمی خواهم جریانهای مرموزی
را که اخیرا به راه افتاده را تایید کنم. مدعیانی که
هرچه عناوین ممدوحه در روایات آمده است را بر خودشان، تطبیق می دهند. هم یمانی است
و هم حسنی است و هم سفیر پنجم و هم پسر آقاست! جانشین امام زمان
هم هست در حالیکه هنوز خود آقا نیامده اند! ما قبلا گفتیم که شاید
نوبت به جانشین بعدی نرسد! اصلا اینها ارزش بحث ندارد. دائم خودشان
را تطبیق می دهند.[3]
نکته چهارم:
سند روایت اینگونه است:
«أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ
بْنِ سَعِيدٍ ابْنُ عُقْدَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ بْنِ
يَعْقُوبَ أَبُو الْحَسَنِ الْجُعْفِيُّ مِنْ كِتَابِهِ قَالَ حَدَّثَنَا
إِسْمَاعِيلُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي
حَمْزَةَ عَنْ أَبِيهِ وَ وُهَيْبِ بْنِ حَفْصٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي
جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع أَنَّهُ قَال »
احمد بن محمد بن سعید ابن عقده، زیدی و موثق است.
ابن عقده می گوید: احمد ابن یوسف ابن یعقوب ابوالحسن
جعفی از کتابش برای من خواند که قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ
بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِيهِ[ یک طریق ] و از طریق دیگر « وَ وُهَيْبِ بْنِ حَفْصٍ» که هر دو طریق از ابابصیر و او از امام باقر نقل می کند.
اگر از تمام افراد در سند چشم پوشی کنیم، از احمد ابن یوسف نمی توانیم عبور کنیم.
آقای مامقانی می فرماید:
«لم اقف علی
ترجمة الرجل الا علی روایة احمد» من روایتی را از احمد
جز همین روایت، پیدا نکردم.
لذا اگر خواسته باشیم، اعتبارش را از همین طریق اخذ کنیم،
منجر به دور می شود. [ مثل روایت حرمت ازدواج موقت را که سبرة نقل کرده و او تنها
راوی این حدیث است.لذا اعتبار سبرة به جهت نقل همین روایت و
همچنین اعتبار روایت به خاطر نقل سبرة، دور می شود.به عبارتی دیگر
گفته می شود که سبرة کیست؟ می گویند راوی همین
حدیث! راوی این حدیث کیست؟ می گویند: سبرة! این که دور
شد!، ولی کسانی که گفتند ازدواج موقت حلال است، لااقل 20 تا از صحابی
و تابعین هستند.]
در اینجا هم اینگونه است، زیرا نمی دانیم احمد بن یوسف
کیست. مگر اینکه بیاییم و تابع مبانی اهل سنت
بشویم. طبق مبانی بعضی از آن ها، ا گر یک ثقه از مجهول العین
و یا مجهول الصفة نقل کرد از جهالت عین و یا جهالت عین و وصف
بیرون می آید. ولی آیا ما این مبنا را قبول داریم؟
این مبنای ابن حبان است که حتی خود اهل سنت هم در این مبنا
تامل دارند، لذا عده اي کتاب الثقاة او را زیر سوال می برند.
ابن عقده ثقه است و او از احمد بن یوسف مجهول،نقل می کند. ولی آیا روایةالثقه
از شخص مجهول، به او وثاقت می دهد؟






[1] الغیبة،
نعمانی، ص256.



[2] الإرشاد في معرفة
حجج الله على العباد، مفید، ج 2، ص375.



[3] من در شبکه ی
ماهواره ای عربی ولایت(می دانستم که برد دارد
ولی نه تا این حد که در بسیاری از کشورها ببینند) یک
ماه قبل درباره یمانی سوالی بود که جواب دادم و گفتم که ما اصلش
را قبول داریم ولی مثبت بودنش را قبول نداریم دیدم بعضی
از بزرگان به ما تلفن کردند که مردم و شیعیان یمن از شما ناراحت
شده. اند. چرا منکر یمانی شدید؟ من عرض کردم که
ما منکر یمانی نشدیم. در مثبت بودن و اهدی بودنش تشکیک
کردم