مشخصات کتاب

سرشناسه : محمدی ری شهری ، محمد، 1325 -

عنوان قراردادی : دانشنامه امام حسین علیه السلام، بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ .برگزیده

عنوان و نام پدیدآور : عصر عاشورا: گزارش مستند و تاریخی از حوادث کربلا در عصر عاشورا بر اساس دانش نامه امام حسین علیه السلام/ مهدی غلامعلی؛ بازبین علمی سید محمد طباطبایی نژاد.

مشخصات نشر : قم : موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر، 1395.

مشخصات ظاهری : 95 ص.؛ 12 × 16 س م.

شابک : 978-964-493-646-3

یادداشت : کتاب حاضر برگزیده ای از کتاب «دانشنامه امام حسین علیه السلام بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ» تالیف محمد محمدی ری شهری است.

موضوع : حسین بن علی (علیهما السلام)، امام سوم ، 4 - 61ق.

موضوع : واقعه کربلا، 61ق.

شناسه افزوده : غلامعلی ، مهدی ، 1353 -

شناسه افزوده : طباطبائی نژاد، محمود، 1340 -، ویراستار

شناسه افزوده : محمدی ری شهری، محمد، 1325 - . دانشنامه امام حسین علیه السلام، بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ. برگزیده

رده بندی کنگره : BP41/4

رده بندی دیویی : 297/9534

شماره کتابشناسی ملی : 5909335

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: شهناز محققیان

اشاره

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

عصر عاشورا

گزارش مستند و تاریخی از حوادث کربلا در عصر عاشورا بر اساس دانش نامه امام حسین علیه السلام

عصر عاشورا

گزارش مستند و تاریخی از حوادث کربلا در عصر عاشورا

(براساس دانش نامه امام حسین علیه السلام بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ)

ناشر: معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه

مولف: مهدی غلامعلی

لیتوگرافی، چاپ و صحافی: اسوه

قطع: جیبی

نوبت چاپ: اول 1391

شمارگان: 5000 نسخه

سایت سازمان: ww.awqaf.ir

سایت معاونت: ww.mfso.ir

سایت مجتمع: www.mfpo.ir

آدرس: تهران، خیابان نوفل لوشاتو، سازمان اوقاف و امور خیریه، معاونت فرهنگی و اجتماعی

آدرس مجتمع: قم، خیابان صفاییه، کوچه ممتاز، کوی 7، پلاک 32 مجتمع فرهنگی پژوهشی معاونت فرهنگی و اجتماعی

سازمان اوقاف و امور خیریه

تلفن: 7746431- 0251 نمابر: 7737131 - 0251

قیمت: 1600 تومان

فهرست مطالب

سلام بر حسین علیه السلام...9

درآمد...11

فصل اول: نهایت سنگ دلی

تاراج...13

زیر سم سُتُوران...16

حمله به خیمه ها...19

خیمه های سوزان...25

شادی یزید و بنی امیه...26

فصل دوم: نشانه های آشکار شده

رؤیای امّ سلمه و خون شدن تربت...30

رؤیای ابن عباس...34

دگرگونی آسمان...35

سرخ شدن آسمان...36

خون گریستن آسمان...38

گریستن آسمان و زمین...39

خون تازه در زیر سنگ ها...42

نوحه گری جنّیان...43

ندای فرشته...45

سروش غیبی در مدینه...46

خشک شدن درخت مبارک...48

فصل سوم: به خاک سپاری شهیدان

خاک سپاری امام حسین علیه السلام و یارانش...52

جای قبرهای شهیدان...56

حضور پیامبر در خاک سپاری...57

سالم ماندن پیکر امام حسین علیه السلام در گذر زمان...57

سخنی درباره کفن و دفن شهدا...59

فصل چهارم: سرهای شهیدان

خانه خولی...62

حمل سرها به وسیلهٔ قبایل قاتلان...63

سرهای شهیدان بر سرِ نیزه ها...64

ورود سرها نزد ابن زیاد...65

سر مطهر امام حسین علیه السلام در مجلس ابن زیاد...66

طواف در کوفه...68

فرستادن سرهای شهیدان به شام...68

سر امام حسین علیه السلام در مجلس یزید...70

سر امام حسین علیه السلام در حرمسرای یزید...73

آویختن سر امام حسین علیه السلام در دمشق...75

سر امام حسین علیه السلام در شهرها...76

محل دفن سرِ سید الشهدا علیه السلام...77

الف) نجف در کنار قبر امیر مؤمنان علیه السلام...78

ب) کربلا...79

ج) دمشق...80

د) مدینه...81

ه-) مصر...84

فصل پنجم: کرامت هایی از سرِ مبارک سیدالشهدا علیه السلام

قرآن خواندن بر سرِ نیزه...85

اسلام آوردن راهب مسیحی...88

اسلام آوردن رهبر یهودیان...92

دعای حامل سر امام حسین علیه السلام...93

سلام بر حسین (علیه السلام)

نام و یاد معطر امام حسین (علیه السلام) از کودکی تا بزرگسالی بر لب و جان ما ایرانیان مسلمان جاری است؛ و این فضای دلپذیر و نورانی، به ویژه در ماه محرم و صفر، رونقی دیگر می گیرد.

این امام عزیز، درمیان،شیعیان مسلمانان و حتی سایر مردم، بیشتر با حادثه عاشورا شناخته شده است - حادثه ای که درخشان ترین بخش زندگی ایشان است-.

معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه با بررسی کتاب های موجود پیرامون امام حسین (علیه السلام) کتابی چهارده جلدی با نام دانش نامه امام حسین (علیه السلام) که نتیجه تلاش ده ساله آیت الله ری شهری و جمعی از محققان موسسه علمی - فرهنگی دارالحدیث را انتخاب و بصورت چکیده در دورهای هفت جلدی منتشر می نماید.

این اثر دستاورد جستجوی علمی در بیش از پانصد منبع تاریخی، حدیثی فقهی تفسیری و کلامی می باشد. در این می باشد. کتاب، درباره همه دوران های حیات حضرت اباعبدالله الحسین (علیه السلام) تحقیق شده است.

از آن جا که مخاطبان این اثر ارزشمند، عموم مردم نیستند، بر آن شدیم تا امسال برای همه اعضای یک خانواده اعم از زن و مرد؛ و کودک و جوان و بزرگسال را با پشتوانه آن کتاب تحقیقی، ولی به زبانی ساده و شیوا و قالبی هنرمندانه آماده و تقدیم شما کنیم. دستاورد کار، بسته ای فرهنگی است که پیش رویتان قرار دارد.

در پایان ضمن تشکر از همکاری موسسه علمی - فرهنگی دار الحدیث توفیقات محققان این موسسه را از خداوند سبحان مسئلت داریم.

امیدواریم به لطف خداوند مهربان، درس آموزی ها و عزاداری هایمان در مکتب سید و سالار آزادگان جهان، امام حسین (علیه السلام)، روز به روز خالصانه تر و عمیق تر گردد.

معاونت فرهنگی و اجتماعی

سازمان اوقاف و امور خیریه

درآمد

عاشورا تیره ترین روز تاریخ بشر است. پس از آن که این رستاخیز عظیم رخ داد پیشوایان دین همواره بر زنده نگه داشتن این روز و بازخوانی وقایع آن تأکید ورزیده اند؛ زیرا همراهی با کاروان سیدالشهدا، از روزی که از شهر پیامبر صلی الله علیه و آله یعنی مدینة النبی، حرکت کردند، تا آن روز که بدون سالار خویش دوباره به زادگاهشان بازگشتند، سراسر درس آموز است. آن چه این کتاب عهده دار آن است مروری دوباره بر رخدادهایی است که در یک مقطع کوتاه زمانی و البته بسیار بلند تاریخی روی داد؛ یعنی عصر عاشورا.

پس از شهادت امام حسین علیه السلام وقایع بسیاری در کربلا رخ داد. پاره ای از این وقایع برگرفته از رفتار وقیحانه سپاهیان دشمن بود و بخشی دیگر دگرگونی هایی است که در پهنه گیتی آشکار شد. آن چه

در پی می آید خلاصه ای است از این گونه حوادث که از منابع معتبر گزینش شده است.

منبع اصلی این نوشتار کتاب گران سنگ دانش نامه امام الحسین علیه السلام بر پایه قرآن و حدیث اثر آیت الله ری شهری و همکاران،ایشان در مؤسسه علمی - فرهنگی دارالحدیث است. این دانشنامه حاصل تلاش گروهی از حدیث پژوهان و تاریخ شناسانی است که افزون بر یک دهه زیر نظر مؤلف ارجمند تمام منابع معتبر حدیثی و تاریخی را برای بازیابی متون فاخر بررسی و مطالعه کرده اند.

فصل اول: نهایت سنگدلی

تاراج

از همان نخستین ساعات روز عاشورا، گروهی از دشمنان در فکر

غارت اموال شخصی امام حسین علیه السلام بودند. بنابراین، منتظر بودند که آن حضرت به شهادت برسد؛ اما امام هنوز زنده بود که آنان تاراج اموال ایشان را آغاز کردند:

مالک بن نُسَیر کندی مردی پست از قبیله کنده بود. او با شمشیرش، ضربه ای کاری بر سر امام زد، تا آن جا که کلاهِ زیر کلاهِ خود ایشان را شکافت. گذشته از خون آلود شدن سر مبارک امام، کلاه نیز پر از خون شد. حسین علیه السلام به او نظر کرد و این گونه نفرینش فرمود: «دیگر با آن دست نخوری و ننوشی. خداوند تو را با ستمکاران محشور کند!» حسین علیه السلام آن کلاه را بر زمین انداخت و کلاه دیگری خواست و آن را بر سر نهاد و عمامه پیچید. امام، پس از

آن ضربه، ناتوان و بی حال شده بود. کندی به سرعت آمد و کلاه نخست را، که از خز بود، غارت کرد.

او، پس از ماجرای کربلا، آن کلاه را به زنش، امّ عبدالله، نشان داد و آن را به او سپرد تا از خون بشوید. زنش به او گفت: آیا لباس فرزند دختر پیامبر خدا را به درون خانه ام می آوری؟ آن را از من دور کن. تاریخ نویسان از زندگانی سراسر نکبت بار و فقر روزافزون وی تا آستانه مرگ سخن گفته اند.

ساعتی پس از شهادت امام حسین علیه السلام نیز جمعی از سپاه عمر سعد از هر سو به سوی قتلگاه روانه شدند. آنان وقیحانه و بی رحمانه هر آن چه را آن حضرت بر تن داشت و یا در میدان نبرد به همراه داشت ربودند. مهاجمان نه تنها وسایل نظامی امام مانند کمان و شمشیر و زره و سپر و کلاه خود را برداشتند، بلکه از لباس های شخصی ایشان نیز چشم نپوشیدند.

عمامه امام را جابر بن یزید آزدی، پیراهنش را اسحاق بن حیوة حضرمی، شلوار ایشان را بحربن کعب تمیمی برد کفش های امام را اسود اوسی و شمشیرش را مردی از تیره بنی نَهشَل از قبیله بنی دارِم برداشت. قیس بن اشعث کِندی قطیفه خَز ایشان را برد و پس از آن،

به قیسِ قطیفه مشهور شد. کمان و جامه های گران بهای ایشان را رحیل بن خیثمه جُعفی و هانی بن شَبیب حضرمی و جَریر بن مسعود حضرمی برداشتند. شمشیر ایشان بعدها به دست خانواده حبیب بن بُدَیل افتاد. زرهِ امام را نیز عمر سعد برداشت.

بدین سان بدن حجت خدا را که از زخم های تیغ و شمشیر و نیزه پاره پاره و سراسر خون آلود بود، عریان بر خاک گرم کربلا رها کردند.

بی گمان، این غارتها نشان از پلشتی غارتگران دارد؛ زیرا بسیاری از این لباس ها بر اثر کثرت ضربات هیچ فایده مادی نداشت؛ برای نمونه امام صادق علیه السلام در توصیف پیراهن ربوده شده به دست اسحاق حضر می فرمودند که در آن پیراهن 33 جای نیزه و 34 جای ضربه شمشیر یافتند.

انسان های دون مایه ای که حتی از لباس های زیرین امام چشم نپوشیدند، طبیعی است که نتوانند از وسایل قیمتی و یا زینتی امام رویگردان شوند. گزارشی دردناک در دست است که بازخوانی آن دشوار است. نقل کرده اند که ملعون دیگری، به نام بَجدَل بن سُلیم کلبی، به طمع برداشتن انگشتر امام علیه السلام وارد قتلگاه شد؛ اما حاضر

نشد وقت خود را برای بیرون آوردن انگشتر صرف کند. او بی رحمانه انگشت ایشان را قطع کرد تا به انگشتری دست یابد. ⁽¹⁾

زیر سُم سُتُوران

هنگامی که غارت اموال و لباس های امام حسین علیه السلام پایان یافت، اعلام حادثه دلخراش دیگری رقم خورد پیش تر، عبیدالله بن زیاد فرمان داده بود که پس از جنگ، اسبان را آنچنان بر پیکر حسین علیه السلام بدَوانند که استخوان های سینه و پشت خرد شود. از این رو، عصر عاشورا، عمر سعد از فرمان عبیدالله اطاعت کرد و در میان سپاه فریاد برآورد: چه کسی آماده است که بر حسین اسب بدواند؟

چیزی نگذشت که ده نفر برخاستند: اسحاق بن یحیی حضرمی، هانی بن ثُبَیت حضرمی، اَدلَم بن ناعم، اسید بن مالک، حَکیم بن طُفَیل

طایی، اَخنَس بن مَرثَد حضرمی، عمروبن صبیح مَذحِجی، رجاء بن مُنقِذ عبدی، صالح بن وَهْب یزَنی و سالم بن خیثمه جُعفی.

اسحاق حَضرَمی، که پیش از این با ربودن پیراهن امام حسین علیه السلام پستی خویش را ثابت کرده بود، همراه با نُه تن دیگر سوار بر اسبان خویش شدند و بر پیکر پاک آن حضرت تاختند. آنان آن چنان با سُم اسب هایشان بدن مطهر امام حسین علیه السلام را لگد کوب کردند که استخوان های پشت و سینه ایشان خرد شد.

پیکر خون آلود امام در صحرا افتاده بود و برخی سپاهیان عمر سعد برای تماشا آمده بودند. آنان در پشت امام لکه های کبود و کهنه ای افزون بر زخم های تازه یافتند. دلیلش را پرسیدند. فردی که امام را بهتر از دیگران می شناخت گفت: این لکه های کبودِ کهنه نشانی است از کیسه های گندم که او شبانه، بر پشت خویش، به درِ خانه بینوایان مدینه می بُرد.

جنایتکارانی که بر پیکر حسین علیه السلام تاخته بودند، در کوفه، برای گرفتن پاداش نزد عبیدالله رفتند و خود را این گونه معرفی کردند: «ما بودیم که پشت و سپس سینه ی او را با همه اسب های بزرگ و

تیزتک خرد کردیم». ⁽¹⁾ابن زیاد پرسید: شما چه کسانی هستید؟ گفتند: ما کسانی بودیم که بر پشت حسین اسب دواندیم تا آن که سینه و گلوی وی را آسیاب کردیم ابن زیاد فرمان داد که جایزه اندکی به آنان بدهند.

اخنس بن مرثد حضرمی بعدها این شعر را، گویی پیروزمندانه، می خواند:

ما بودیم که پشت و سپس سینه [ی او] را

با همه اسب های بزرگ و تیزتک خرد کردیم

از خداوندِ صاحب اختیار [جهان] نافرمانی کردیم

با کاری که با پیکر مطهّر حسین انجام دادیم ⁽²⁾

حَتَّی عَصَیْنَا الله رَبَّ الأمر *** بِصُنعِنا مَعَ الحُسَینِ الظُّهر

چندی پس از واقعه کربلا اسحاق حضرمی پیسی گرفت. قلب اَخنَس بن مَرثَد نیز در یکی از جنگ ها، با تیری نامشخص، شکافت و وی هلاک شد. ابوعمر زاهد می گوید: ما احوالات این ده نفر را بر

رسیدیم و درباره آنان تحقیق کردیم و دریافتیم که هر ده نفر ایشان زنازاده بوده اند. مختار باقی مانده آنان را دستگیر کرد و دست و پایشان را با زنجیرهای آهنین بست و بر پشتشان اسب دواند تا هلاک شدند.

بازخوانی خبر غم انگیز اسب دواندن بر پیکر مطهر پاره تن پیامبر خدا قلب هر آزاده ای را به درد می آورد، در زیارت ناحیه چه زیبا از این صحنه ها یاد می شود:

حَتَّی نَکَسُوکَ عَنْ جَوَادِکَ فَهَوَیْتَ إِلَی الْأَرْضِ جَرِیحاً تَطَأُکَ الْخُیُولُ بِحَوَافِرِهَا وَ تَعْلُوکَ الطُّغَاةُ بِبَوَاتِرِهَا؛ «تا آن که تو را از اسبت به زیر کشیدند و زخمی و خونین بر زمین افتادی. اسب ها تو را زیر سُم خود گرفتند و ستمگران با شمشیرهایشان بر سر تو ریختند». ⁽¹⁾

حمله به خیمه ها

با توجه به گزارش هایی که از روز عاشورا در دست است، چینش خیمه های سپاه امام حسین علیه السلام شکل بوده است. خیمه های

اهل بیت در انتها و داخل هلال بوده و پس از آن خیمه های یاران اباعبدالله قرار داشته است همچنین، دو طرف شاخه های هلال به جمعی از اصحاب اختصاص داشته است. در روز عاشورا، به دستور امام حسین علیه السلام پشت هلال خیمه ها هیزم هایی را که پیش تر فراهم آورده بودند آتش زدند تا دشمن از پشت حمله نکند. میدان جنگ نیز تقریباً با فاصله ای اندک پیش روی خیمه ها بوده است. از این رو، در هنگام جنگ گاهی تعقیب و گریزها در آستانه خیمه ها انجام می شده است.

بنا بر آن چه مورخان روایت کرده اند، دست کم سه بار سپاه عمر سعد به خیمه های آل الله حمله کرده اند:

نخست هنگامی که نبرد شدت یافت و هنوز یاران امام زنده بودند. دشمن که نمی توانست جز از یک جبهه بر آنان حمله کند، به دستور عمر سعد، چادرهای چپ و راست را ویران کرد و با یاران امام در میان چادرها درگیر شد. ایستادگی و سلحشوری یاران امام سبب شد که عمر سعد چنین فرمان دهد: «خیمه ها را بسوزانید؛ اما داخل آن ها نشوید و ویرانشان نکنید». آنان آتش آوردند و خیمه ها را سوزاندند. ⁽¹⁾

در این یورش ها بود که شمر بن ذی الجوشن به خیمه ها حمله کرد و نیزه اش را بر خیمه امام حسین علیه السلام فرود آورد و نعره می زد: «برایم آتش بیاورید تا این خیمه را با اهلش بسوزانم».

زنان و کودکان که این صحنه را دیدند، وحشت زده و صیحه کنان، از چادر بیرون دویدند. حسین علیه السلام بر او بانگ زد: یَابن ذِی الجَوشَن أنتَ تَدعو بِالنَّارِ لِتُحَرِّقَ بَیْتی عَلی أهلی؟ حَرَّقَکَ اللهُ بِالنَّارِ!؛ «ای پسر ذی الجوشن تو آتش می خواهی تا خانه مرا با اهلم بسوزانی؟ خداوند تو را با آتش بسوزانَد!» شمر با عتاب شبث بن ربعی از این اقدام خود منصرف شد.

بار دوم که دشمنان به خیمه ها حمله کردند، تمام یاران امام به شهادت رسیده بودند و امام نیز در آستانه شهادت بود. در این هنگام، شمر بن ذی الجوشن با حدود ده تن از پیادگان سپاه کوفه، پیشروی کردند و به سوی خیمهای رفتند که اثاث و خانواده سید الشهدا در آن بود و میان امام و خیمه هایش مانع شدند به

محض این که امام حسین علیه السلام از حمله آنان آگاه شد بر آنان فریاد زد: وَیْحَکُمْ یَا شِیعَهَ آلِ أَبِی سُفْیَانَ! إِنْ لَمْ یَکُنْ لَکُمْ دِینٌ وَ کُنْتُمْ لَا تَخَافُونَ الْمَعَادَ فَکُونُوا أَحْرَاراً فِی دُنْیَاکُمْ وَ ارْجِعُوا إِلَی أَحْسَابِکُمْ إِذْ کُنتُم عُرُبًا کَما تَزِعُمُونَ؛ وای بر شما ای پیروان خاندان ابوسفیان، اگر دین

ندارید و از روز معاد نمی هراسید، در این دنیا آزاده باشید و به خوی نیاکانتان بازگردید. اگر آن گونه که می گویید عرب هستید». شمر نیز پذیرفت و عقب نشینی کرد.

بار سوم که سپاه عمر سعد به خیمه ها حمله ور شد عصر عاشورا بود؛ هنگامی که امام حسین علیه السلام و تمام اصحاب و یاران آن حضرت به شهادت رسیده بودند. بنابراین، خیمه های اهل بیت دیگر پاسداری نداشت. ده ها زن و بچه در ماتم از دست دادن عزیزانشان لب تشنه و عزادار درون خیمه ها نوحه می کردند در این هنگام، گروهی از دشمنان از میانه میدان نبرد گذشتند و خیمه های خاندان امام را محاصره کردند شمر که پیشاپیش آن ها بود فریاد زد: «به خیمه ها حمله کنید. لباس ها و اموالشان را بردارید». سپاهیان پس از فرمان شمر به خیمه ها حمله کردند و هر آن چه را در کاروان بود ربودند؛ حتی گوش امّ کلثوم، خواهر حسین علیه السلام را برای بردنِ گوشواره ها پاره کردند.

مردم در تاراج خیمه های خاندان پیامبر از هم پیشی می گرفتند تا آن جا که مقنعه زنان را از سرشان انگشتر را از انگشتانشان، گوشواره را از گوش هایشان و خلخال را از پاهایشان می ربودند. سپاهیان شمر حتی رو بندهٔ زنان را به زور می کشیدند و برای گرفتن

چادر و لباس رو با آن ها درگیر می شدند، و چون بر آنان چیره می شدند آن را می ربودند.

فردی به دختر امام حسین علیه السلام حمله کرد و ملحفه را از سرش کشید. همچنین، بسیاری از زنان سر برهنه ماندند.

زنی از خاندان بکر بن وائل به همراه همسرش، میان یاران عمر سعد بود. هنگامی که دید مردم خیمه ها را غارت می کنند، شمشیری در دست گرفت و به سوی خیمه ها آمد و گفت: «ای خاندان بکربن وائل، اموال دختران پیامبر خدا را تاراج می کنند و شما کاری نمی کنید؟ برای خون خواهی پیامبر خدا به پا خیزید»؛ اما سخنان او خریداری نداشت. از این رو، همسرش او را از کار بازداشت و زن را به جایگاهش بازگرداند.

بعدها، فاطمه، دختر امام حسین علیه السلام، در بازگویی حوادث عصر عاشورا گفت: «اوباش به خیمه ما وارد شدند. من دختری خرد سال بودم. دو خلخال طلا بر پا داشتم مردی خلخال ها را از پاهایم بیرون می کشید و می گریست. گفتم: دشمن خدا، چرا می گریی؟ گفت: چرا نگریم که زیور دختر پیامبر خدا را بر می دارم؟ گفتم برندار گفت: می ترسم کس دیگری آن را بردارد آنان آن چه را در خیمه ها به چشم می خورد به تاراج بردند؛ حتی روپوش هایی را که خود را با آن ها پوشانده بودیم از رویمان کشیدند و بردند».

سپاهیان شمر عطر و سرخاب و جامه هایی قیمتی را، که امام حسین علیه السلام از کاروان تجاری یمن گرفته بود، به تاراج بردند. همچنین، اسبان و شتران را میان خود تقسیم کردند.

حُمَید بن مسلم می گوید: «به خیمه علی بن الحسین علیه السلام رسیدیم. او در بستر افتاده و سخت بیمار بود. گروهی از پیادگان با شمر رسیدند. شمر تصمیم گرفت که علی بن الحسین علیه السلام را بکشد؛ اما زینب خود را بر روی او انداخت و گفت: به خدا سوگند، او کشته نمی شود تا من کشته. شوم پس شمر از او دست کشید. سپاهیان به شمر گفتند: چه کنیم؟ او را بکشیم؟ من گفتم: سبحان الله! مگر کودکان را می کشند؟ این نوجوان است و بیماری اش کارش را می سازد. این گونه می گفتم تا آنان را از او بازگرداندم.

همان جا ایستادم و به سپاهیانی که به خیمه می آمدند همین مطالب را می گفتم و بدین گونه آنان را از او دور می کردم تا آن که عمر سعد آمد و گفت: «هیچ کس وارد خیمه زنان نشود و کسی به این جوان بیمار کاری نداشته باشد. هرکس چیزی از وسایل اینان برداشته است به ایشان بازگرداند»؛ اما به خدا سوگند کسی چیزی بازنگرداند. علی بن الحسین علیه السلام به من فرمود: «خیر ببینی که - به خدا سوگند - خداوند شر را با سخن تو از من دور ساخت».

هجوم پی در پی مردان لشکر کوفه به خیمه ها سبب شد که دختران پیامبر خدا و زنان امام حسین علیه السلام از خیمه ها بیرون بروند. زنان آل الله در بیرون خیمه ها می گریستند و در فراق حامیان و دوستدارانشان و مصیبت های پیش آمده ناله سر می دادند. ⁽¹⁾

خیمه های سوزان

اسب بیسوار امام، با یال و پیشانی خونین از خون حسین علیه السلام. می تاخت و شیهه می کشید دختران پیامبر هنگامی که شیهه اسب را شنیدند از خیمه ها بیرون دویدند و فریاد وا محمدا سر دادند. زنان درون خیمه ها نیز از شهادت حسین علیه السلام آگاه شدند و صیحه زنان و گریان مشغول عزاداری شدند. از سوی دیگر، دشمنان به غارت خیمه ها

مشغول بودند. از این رو، برخی زنان از خیمه ها بیرون رفته و برخی دیگر همچنان در خیمه ها باقی مانده بودند.

سپاهیان شمر بقیهٔ زنان و کودکان را از خیمه ها بیرون راندند و خیمه ها را آتش زدند دختران پیامبر خدا سر برهنه و پابرهنه نوحه خوان و نالان، غارت شده و گریان، بیرون می دویدند و از خیمه های در حال سوختن به هرسو می گریختند. ⁽¹⁾

شادی یزید و بنی امیه

خبر شهادت امام حسین علیه السلام - همراه با سر مطهر ایشان - به سرعت به کوفه رسید و عبیدالله بن زیاد از آن آگاه شد. عبیدالله نیز عبد الملک بن ابی حارث سلمی را فراخواند و به وی گفت: به مدینه نزد عمرو بن سعید بن عاص امیر مدینه، برو و او را به کشته شدن حسین بشارت ده.

عبدالملک از این مأموریت ناخرسند بود و در پی عذر و بهانه بود تا به این مأموریت نرود؛ ولی عبید الله او را به این کار مجبور کرد.

کسی را هم یارای آن نبود که از فرمان عبیدالله سر بپیچد. عبیدالله به او گفت: به سرعت می روی تا به مدینه برسی. مبادا خبر کشته شدن حسین پیش از تو به مدینه برسد. چند سکه زر نیز به وی داد و گفت بهانه نیاور، و اگر مَرکبت در راه ماند، مرکب دیگری بخر. عبدالملک می گوید: هنگامی که به مدینه رسیدم، مردی قریشی مرا دید و گفت: از کوفه چه خبر؟ گفتم: خبر پیش امیر است. گفت: إِنَّا للَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ. پس حسین بن علی کشته شد! نزد عمروبن سعید رفتم. پرسید: از کوفه چه خبر؟ گفتم: خبری که امیر را خوشحال می کند: حسین بن علی کشته شد. امیر مدینه، که از شنیدن این خبر شادمان شده بود، گفت: پس خود برو و کشته شدنش را در شهر جار بزن. من نیز در کوچه های مدینه می رفتم و کشته شدن حسین را فریاد می زدم. به خدا سوگند، وقتی به محله بنی هاشم رسیدم، تا آن زمان، ناله و فریادی مانند فریاد زنان بنی هاشم در خانه هایشان - که بر حسین علیه السلام می نالیدند - نشنیده بودم امیر مدینه از پریشان حالی

بنی هاشم بسیار خوشحال بود. سرمستانه خندید و به نشانه انتقام جویی از ایشان اشعاری می خواند. سپس گفت: این ناله ها در برابر ناله های ما بر عثمان بن عفّان. آن گاه از منبر بالا رفت و کشته شدن حسین علیه السلام را به مردم اعلام کرد.

چندی پس از حادثه کربلا، یزید ابن زیاد را به دربارش فراخواند و اموال فراوان و تحفه های گران قیمتی به او بخشید. همچنین او را نزد همسرانش برد و مدتی به ندیمی خود گماشت. وی شبی به همراه ابن زیاد در مجلس شراب نشسته بود. مست رو به ساقی اش کرد و به بداهه چنین سرود:

به من شرابی بنوشان که دلم را سیراب کند

سپس پیمانه را کج کن و مانند آن را به ابن زیاد بنوشان

همان کسی که امانت دار و رازدار من

و استوار کننده جنگ من و غنیمت من

و قاتل آن شورشگر یعنی حسین

و هلاک کننده دشمنان و حسودان است ⁽¹⁾

صاحِبَ السِّرِّ وَالأمانَةِ عِندی *** ولتَسدید مَعْنَم-ی و جِهادی

قاتل الخارجیّ أعنی حُسَینا *** و مُبید الأعداءِ وَالحُسّادِ

آن گاه، یزید فرمان داد که آوازه خوانان این شعر را به آواز بخوانند. او، برای قدردانی از عبید الله بن زیاد، حکومت هر دو منطقه کوفه و

بصره را به وی داد و یک میلیون درهم نیز بد و بخشید. عبیدالله نیز عمرو بن حُرَیث مخزومی را به جای خود در کوفه گماشت و خود به بصره رفت. در بصره، دو کاخ برای خود ساخت و آن ها را کاخ سرخ و کاخ سفید نامید. زمستان را در کاخ سرخ و تابستان را در کاخ سفید می گذراند.

امام باقر علیه السلام فرمود: امویان از شادی کشته شدن حسین علیه السلام، چهار مسجد را در کوفه بازسازی کردند: مسجد اشعث، مسجد جَریر، مسجد سِماک و مسجد شَبَث بن رِبعی. ⁽¹⁾

فصل دوم: نشانه های آشکار شده

رؤیای امّ سلمه و خون شدن تربت

امّ سلمه، همسر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله می گوید: شبی رسول اکرم صلی الله علیه وسلم از منزل بیرون رفت و مدتی طولانی از دید ما غایب شد و پس از مدتی پریشان و غبارآلود و مشت بسته بازگشت. از ایشان علت پریشان حالی و غبارآلودگی را پرسیدم و می خواستم بدانم آن حضرت در دستش چه نگه داشته است. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: «هم اکنون جبرئیل مرا به سرزمینی از عراق، به نام کربلا، برد و جایگاه شهادت پسرم، حسین، و گروهی از فرزندان و خاندانم را به من نشان داد. من خون هایشان را از زمین برمی چیدم و مشتی از آن خاک را در دست هایم حفظ کردم». آن گاه، دستانش را گشود و فرمود: «این را بگیر و نگاه دار». آن

را گرفتم. شبیه به خاک سرخ بود. خاک را در شیشه ای گذاشتم و در آن را بستم و نگاه داری اش کردم. ⁽¹⁾

سالها پس از رحلت پیامبر خدا صلی الله علیه و اله هنگامی که حسین علیه السلام آهنگ عراق کرد، امّ سلمه نزد او رفت و گفت: فرزندم، به سوی عراق نرو؛ چراکه اخبار ناگواری از جدّت در این باره شنیده ام. پیامبر خدا صلی الله علیه و اله می فرمود: «پسرم حسین در سرزمین عراق کشته می شود». تربتی نزد من است که آن را در شیشه ای به من سپرده است. امام حسین علیه السلام به او فرمود: «به خدا سوگند، من همین گونه کشته می شوم و اگر به عراق هم نروم، باز مرا می کشند. اگر دوست داری، آرامگاهم و جایگاه یارانم را نشانت بدهم».

سپس دست بر صورت او کشید خداوند چشم های ام سلمه را چنان وسعت داد که امام تمام آن مکان ها را به او نشان داد. آن گاه، حسین علی السلام خاکی از آن سرزمین برداشت و آن را در شیشه ای به او

داد و فرمود: «هنگامی که از هر دو شیشه خون ریخت، بدان که من کشته شده ام».

امّ سلمه خود می گفت: «پس از رفتن حسین علیه السلام از مکه به سوی عراق، خاک درون شیشه را هر روز و هر شب می بوییدم و به آن می نگریستم و بر مصیبت او می گریستم. چون روز دهم محرم شد، شیشه را در آغاز روز بیرون آوردم. به همان حالت پیشین بود. سپس در پایان روز، به دنبال رویایی که دیدم، از خواب سراسیمه برخاستم و به سوی آن خاک بازگشتم. خاک به خون تازه تبدیل شده بود. در اتاقم فریاد کشیدم و گریستم و سپس بغض خود را فرو خوردم تا مبادا به گوش دشمنان حسین برسد و شماتت را بر ما آغاز کنند...».

عبد الله بن عباس، که در نزدیکی منزل امّ سلمه ساکن بود، می گوید: «در خانه خوابیده بودم که ناگاه فریاد و شیون از خانه امّ سلمه برخاست. بیرون آمدم و عصا کشم مرا به سوی خانه وی برد. مردان و زنان مدینه نیز به سوی او روی آوردند. هنگامی که به او رسیدم گفتم: ای مادر مؤمنان، چرا گریه و شیون می کنی؟ امّ سلمه پاسخم را نداد؛ ولی رو به زنان هاشمی گفت:

یا بَناتِ عَبدِ المُطَّلِبِ، أسعِدنَنی وَابکینَ مَعی، فَقَد وَاللّهِ قُتِلَ سَیِّدُکُنَّ و سَیِّدُ شَبابِ أهلِ الجَنَّهِ، قَد وَاللّهِ قُتِلَ سِبطُ رَسولِ اللّهِ و رَیحانَتُهُ الحُسَینُ علیه السلام؛