جلسه 1400/09/17

بسم الله الرحمن الرحیم



عقل، ملاک محاسبه ی انسانها - عابد غیر عاقل - نسبت بین عمل وسواسی و عقل او/آثار و نشانه های عقل /روایات کتاب عقل و جهل اصول کافی

محتويات
1- حدیث اخلاقی (روایات کتاب عقل و جهل)
1.1- روایت اول: عقل، ملاک محاسبه ی افراد
1.2- روایت دوم: عابدِ غیر عاقل
1.3- روایت سوم: نسبت بین عمل وسواسی و عقل او


 
 
موضوع: روایات کتاب عقل و جهل اصول کافی/آثار و نشانه های عقل /عقل، ملاک محاسبه ی انسانها - عابد غیر عاقل - نسبت بین عمل وسواسی و عقل او
 
1- حدیث اخلاقی (روایات کتاب عقل و جهل)
1.1- روایت اول: عقل، ملاک محاسبه ی افراد
روز چهارشنبه است و ان شاءالله سیره ی علمی و عملی ما، سیره ی اهل بیت (علیهم السلام) باشد.
حدیث 9 از کتاب اصول کافی، باب عقل و جهل:
عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام)، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه وآله): «إِذَا بَلَغَكُمْ عَنْ رَجُلٍ حُسْنُ حَالٍ فَانْظُرُوا فِي حُسْنِ عَقْلِهِ فَإِنَّمَا يُجَازَى بِعَقْلِهِ» .[1]

سکونی می گوید: امام صادق (علیه السلام) به نقل از رسول الله (صلی الله علیه وآله) فرمودند: «اگر از شخصی نزد شما تعریف کردند که انسان خوبی است، ببینید عقل و تدبر و تفکر و اندیشه او چقدر است؛ انسان عاقلی است، یا خیر؟ خدا به سبب و به وسیله عقل، مجازات می کند».
1.2- روایت دوم: عابدِ غیر عاقل
در اصول کافی در روایت هشتم همین باب، قبل از این روایت، از امام صادق (علیه السلام) روایت است که نزد ایشان صحبت از عبادت شخصی شد که خیلی فلانی نمازگزار است. حضرت فرمودند: «عقلش چطور است»؟ گفتند: «نمی دانیم». فرمودند: «حسن حال، بر اساس حسن عقل است. در بنی اسرائیل مردی بود که در جزیره ای همیشه در حال راز و نیاز بود. فرشته های الهی صحبت کار او را می کردند. آنها از حال افراد نمی دانند، مگر اینکه خدا به آن ها بفهماند. خداوند فرمود: بروید در جزیره و با او مراوده داشته باشید. یکی از آنها آمد و با او همنشین شد. گفت: چیزی در این جزیره کم و کسر نمی بینی. گفت: چرا کم است؛ کاش خدایی که خالق همه چیز است، یک چهارپایی می داشت و این علف ها را می خورد. فرشته های الهی خنده شان گرفت که چقدر عابد است، ولی فکرش کوچک است»![2]

روی بزرگی اندیشه و وسعت عقل، تأمل بفرمایید. در قرآن، ﴿لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ﴾[3]
و ﴿يَتَدَبَّرُونَ﴾[4]
داریم. ﴿وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ﴾.[5]
برای تفکر خود برنامه ریزی کنید.
1.3- روایت سوم: نسبت بین عمل وسواسی و عقل او
حدیث نهم، پیش نیاز حدیث دهم است:
عبدالله بن سنان می گوید:
«ذَكَرْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلًا مُبْتَلًى بِالْوُضُوءِ وَ الصَّلَاةِ وَ قُلْتُ هُوَ رَجُلٌ عَاقِلٌ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَ أَيُّ عَقْلٍ لَهُ وَ هُوَ يُطِيعُ الشَّيْطَانَ فَقُلْتُ لَهُ وَ كَيْفَ يُطِيعُ الشَّيْطَانَ- فَقَالَ سَلْهُ هَذَا الَّذِي يَأْتِيهِ مِنْ أَيِّ شَيْ ءٍ هُوَ فَإِنَّهُ يَقُولُ لَكَ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ ».[6]

نزد امام حقایق، امام صادق (علیه السلام)، از کسی که وسواس در وضو و نماز دارد، یاد کردم که وضو و نماز را کند انجام می دهد و گفتم که دیوانه نیست؛ هوش مند است، ولی مبتلا به وسواس شده است. حضرت فرمودند: چه عقلی دارد؛ در حالی که خودش می گوید وسوسه از شیطان است و راه شیطان را می رود! این حدیث، درمانی است. باید منشأ بیماری ها را پیدا کنیم. گاهی انسان راه شیطان را می رود، ولی فکر می کند دارد اطاعت خدا می کند. این قدر کارش ظریف است. توحید فعلی مان را تقویت کنیم، تا توحید نظری مان نهادینه شود. با سلیقه ها، مشکلش نکنیم. اگر یقین به نجاست داشتیم، نجس است؛ وگرنه خیر. دنبال ظن و گمان هستیم. گاهی یقین دارد کار شیطان است. نعوذ بالله من شرور أنفسنا و سیئات أعمالنا. ان شاءالله بتوانیم مطیع حضرت حق باشیم و از شیطان، دوری کنیم.

 

[1] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص12.

[2] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص12.

[3] سوره نحل، آيه 67.

[4] سوره نساء، آيه 82.

[5] سوره آل عمران، آيه 192.

[6] الكافي- ط الاسلامية، الشيخ الكليني، ج1، ص12.