جلسه 1403/08/05

بسم الله الرحمن الرحیم



دعوت در جهاد ابتدایی/شرائط وجوب الجهاد /کتاب الجهاد



 
موضوع: کتاب الجهاد/شرائط وجوب الجهاد /دعوت در جهاد ابتدایی
 
نکاتی دربارۀ وقایع اخیر در فلسطین
پیش از پرداختن به مباحث مربوط به جهاد، لازم است به نکاتی دربارۀ وقائع اخیر در مورد غزه اشاره کنم چون برخی اعلام کردند که مانعی برای به رسمیت شناختن رژیم صهیونیستی وجود ندارد و اشکالی ندارد که دو کشور فلسطین و اسرائیل را به رسمیت بشناسیم و بپذیریم تا خونریزی ادامه نیابد.
اسرائیل که همان فلسطین محتلّة یا فلسطین اشغال شده است، از سال 1948 خودش را به رسمیت شناخته است و تاکنون همواره درصدد اشغال گری و ظلم بوده است با توجه به مبانی اش. اسرائیل بر اساس پروتکل های 24 گانه و با توجه به نگاه نژادپرستانۀ خود، درصدد تشکیل سرزمین موعود و به بردگی کشیدن همۀ جهان است. نژاد پرست ترین قوم، همین صهیونیست ها هستند و معتقدند جامعه به مرحله ای می رسد که آنها مخدوم می شوند و دیگران همه خادم آنها. عده ای همواره وجود داشتند که با این جریان مقابله می کردند. مجاهدینی مثل شیخ عزّ الدین قسّام در این زمره بودند. سپس مقابلۀ با این جریان به شکل انتفاضه در آمد. البته کم کم به واسطۀ نوع ارتباطات سیاسی که به وجود آمد، از طریق قردادهای اسلو یک و دو و سپس قرارداد ننگین کمپ دیوید، بحث دولت خودگردان فلسطین مطرح شد. یاسر عرفات که در ابتدا رهبر آزاد بخش بود و سپس تبعید شد، در نهایت به حکومت خودگردان راضی شده بود. البته روشن شد که با پیشروی زمانه، همان حکومت خودگردان نیز مورد پذیرش طرف مخاصم قرار نگرفت و اسرائیل به اشغال گری و ظلم خود ادامه داد. صهیونیست هایی را از سراسر دنیا جمع کردند و به صورت های مختلف به اشغال گری و توسعۀ آن ادامه دادند. البته به فلسطین راضی نیستند و «از نیل تا فرات» را شعار خود قرار دادند. نتانیاهو می گوید ما اکنون در هفت جبهه می جنگیم. آنها معتقد به جنگ در هفت جبهه هستند. پی در پی به دنبال فتح خاکریزها هستند و چه بسا لبنان، خاکریز دوم باشد و سپس نوبت به سوریه و یمن و ایران می رسد.
اگر ما تاریخچۀ قوم صهیونیست را مورد بررسی قرار دهیم، چند نکته روشن می شود: اولا رژیم صهیونیستی به هیچ قطعنامه و بیانیه ای پایبند نیست. ای کاش کسانی که این حرفهای خام را می زنند، یک مرتبه تمام بیانیه ها و قطع نامه های سازمان ملل علیه رژیم صهیونیستی را مطالعه می کردند. جمع بندی این مطالعات این است که ناقض ترین رژیم نسبت به این قطع نامه ها و بیانیه ها، رژیم صهیونیستی است. من یک سخنرانی مفصل در هامبورگ داشتم که در آن سخنرانی به همۀ موارد نقض قانون توسط رژیم صهیونیستی در سال های مختلف اشاره کردم.
رژیم صهیونیستی یک رژیم جنایت کار و زیاده خواه و بی رحم است که می خواهد همۀ بشریت را به بردگی بکشاند و در راستای رسیدن به این هدف، هیچ باکی ندارد. اکنون غزه را به یک زندان بین المللی کرده است و بیش از دو میلیون انسان را آواره کرده اند. بیش از پنجاه هزار نفر را کشته اند و هر روز ادامه و توسعه می دهند و لحظه ای عقب نشینی نمی کنند. اگر زمانی لحظه ای عقب نشینی یا آتش بس را مطرح می کنند به این جهت است که بتوانند اسرای خود را تحویل بگیرند یا موقتا تجهیز بیشتری برای خود فراهم کنند یا به واسطۀ شرایط خاص سیاسی مثل انتخابات در آمریکا، موقتا آتش بس کنند لکن هیچ اعتقادی به آرامش و صلح ندارند.
حوزۀ مقاومت، شیعه و سنی ندارد. برخی خواستند در این حوزه ها شیطنت کنند اما با مطالعۀ جامعه شناسانۀ حوزۀ مقاومت روشن می شود که شیعه و سنی در این حوزه بی معنا است. سید شهدای مقاومت، علامه سید حسن نصر الله، این شخصیت وزین عالَمِ عرب، سیاست مدار و عالِم و مجاهد و زاهد را به شهادت رساندند. وقتی انسان با او هم مجلس می شد، عظمت او کاملا محرز می شد. ما جلسه ای با ایشان داشتیم که بیش از شش ساعت طول کشید. بسیار مودّب و مُشرف به مسائل دنیای اسلام و دنیای امروز جامعۀ بشری و چالش ها و آسیب ها و مشرف به نظام سلطه و استکبار و نظام دیکتاتوری و نظام بردگی در دنیا بود. معلوم نیست که بتوانیم چنین شخصیتی را بار دیگر به دست آوریم. این ثلمة واقعا ثلمه ای است که لا یسدّها شیء.
سید هاشم صفیّ الدین نیز در جلسات ما حاضر بود. شخصیتی بسیار مودّب بلکه عین ادب داشت. به معنای واقعی کلمه مجاهد بودند. شهید اسماعیل هنیه و شهید یحیی سنوار نیز مجاهدت کردند و در میدان جنگ، رشادت و صلابت خود را نشان دادند و مصداق این آیه شدند که می فرماید: ﴿إِنَّ الَّذينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلاَّ تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتي كُنْتُمْ تُوعَدُون﴾ [1]
. هیچ باکی از کشتن رهبران جبهۀ مقاومت و زنان بی دفاع و کودکان ندارند.
در مورد فلسطین، آراء و نظرات فلسطینی ها اهمیت دارد و آنها باید سرنوشت خود را تعیین کنند و دولت مشخص کنند و نباید دیگران برای آنها تصمیم بگیرند. نباید به رسمیت شناخته شدن اسرائیل مطرح شود. اسرائیلی که به هیچ چیزی پایبند نیست. خود فلسطینی ها تنها راه رهایی را مقاومت دانستند نه تسلیم و به رسمیت شناختن. به رسمیت شناخته نشدند و این جنایت ها را انجام دادند، حال اگر به رسمیت شناخته شوند که هیچ چیزی جلودار آنها نخواهد بود و دیگر خدا را بنده نخواهند بود. برخی از افرادی که مبنای هویتی ندارند و توجهی به دیپلماسی عمومی در مسئلۀ فلسطین ندارند، در مورد فلسطین اظهار نظر می کنند و اذهان عده ای را مشوّش می کنند و همین باعث می شود که برخی افراد درصدد پاسخ برآیند و در غیر این صورت، این کلمات اصلا ارزش و قابلیت پاسخگویی ندارند. مراد از به رسمیت شناختن چیست؟ به رسمیت شناختن چه کسی با چه هویتی؟ فلسطین مظلوم تاریخ است و قصۀ فلسطین، قصۀ جغرافیای فلسطین نیست بلکه قصۀ دنیای اسلام است. دفاعی که سیدنا الامام خامنه ای نسبت به فلسطین داشتند، به عنوان دفاع از اسلام و دفاع از مظلوم دوران بوده است. در فتاوای علمای اهل سنت و شیعه، آمده است که مبارزۀ با اسرائیل به عنوان یک غدۀ سرطانی لازم است و این مطلب فهم مشترک همۀ علمای بزرگ اسلام تاکنون بوده است.
نمونۀ صلح و پیمان برای به رسمیت شناختن اسرائیل را در گذشته در زمان یاسر عرفات دیدید. در قرارداد اسلو یک و دو و سپس کمپ دیوید قرار بر به رسمیت شناختن اسرائیل گذاشته شد اما در نهایت، جنایات آنها افزوده شد. لذا گمان نکنید که به رسمیت شناخته شدن آنها باعث کناره گیری آنها از جنگ و کشتار می شود. کسانی که این توهم را دارند، هیچ مبنای هویتی ندارند و اصلا آشنا به دیپلماسی عمومی فلسطین نیستند. فلسطین برای فلسطینیان است و خودشان باید تصمیم بگیرند و آنها تنها نسخه را مقاومت دانستند چون همۀ مسیرهای دیگر طی شدند و به نتیجه نرسیدند. امیدوار هستیم که خدای متعال به مجاهدان فلسطینی و لبنانی قدرت و قوت عنایت کند تا در این مسیر موفق شوند. البته وعدۀ الهی به نصرت مجاهدان است و این از سنن الهی است. خدای متعال وعده داده است به یاری کسانی که او را یاری کنند و هیچ کسی نیست که بر او غلبه کند. خدای متعال همۀ آن شهدا را غریق دریای رحمت خود کند و آنها را با اهل بیت ع و پیامبر اکرم ص محشور کند و به همۀ مجروحان و جانبازان شفای عاجل عنایت کند. ما با عده ای از این جانبازان ملاقات کردیم که واقعا عاشق و دلداده بودند. دستانشان قطع شده بود و چشمهایشان آسیب دیده بود اما با اعتقاد به ما می گفتند: برای ما دعا کنید که خداوند ما را ثابت قدم گرداند.
دعوت در جهاد ابتدائی
بحثی که امروز به آن می پردازیم، در خصوص دعوت قبل از قتال است. البته این بحث در جهاد دفاعی مطرح نیست و صرفا در جهاد ابتدائی مطرح است. امروز برخی مباحث مقدماتی را مطرح می کنیم و شما باید مطالعاتی داشته باشید و برخی ابواب را مطالعه کنید. مرحوم صاحب وسائل در جلد یازدهم از بیست جلد وسائل در کتاب الجهاد، ابواب جهاد العدو و ما یناسبه در باب دهم یعنی باب وجوب الدعاء الی الاسلام قبل القتال، دو روایت مطرح کرده اند که محل بحث ما است. ایشان در باب یازدهم، یک روایت را در مورد کیفیت دعوت به اسلام قبل از جهاد مطرح کرده اند که باز هم محل بحث ما است. در باب نهم، روایت بسیار مفصلی از مرحوم کلینی نقل شده است که سابقا کلیاتی از آن را تبیین و بحث کردیم. در این روایت نیز اشاره ای به بحث دعوت وجود دارد. می فرماید « قُلْتُ لَهُ أَخْبِرْنِي عَنِ الدُّعَاءِ إِلَى اللَّهِ وَ الْجِهَادِ فِي سَبِيلِهِ أَ هُوَ لِقَوْمٍ لَا يَحِلُّ إِلَّا لَهُمْ وَ لَا يَقُومُ بِهِ إِلَّا مَنْ كَانَ مِنْهُمْ أَمْ هُوَ مُبَاحٌ لِكُلِّ مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ آمَنَ بِرَسُولِهِ ص ...»[2]
.
آنچه باید به جهت آمادگی ذهنی در این جلسه مورد اشاره قرار گیرد و بحث بسیار مهمی است، این نکته است که گاهی حاکمیت اسلام وجود دارد و گاهی حاکمیت اسلام وجود ندارد. در کشور ما حاکمیت اسلامی وجود دارد به این معنا که بنا بر اجرای احکام اسلامی در همۀ حوزه ها و قدم گذاشتن در مسیر تمدن اسلامی است. البته این بدین معنا نیست که همۀ احکام اسلام را پیاده کرده ایم. مسیر زیادی باید طی شود تا به حرکت تمدنی اسلام برسیم. اما در بحث ما، برخی دولت ها غیر محارب و غیر متجاوز اند. نوع تعامل ما با این دولت ها چگونه باید باشد؟ آیا دعوت شامل این دولت ها نیز می شود یا اینکه باید با آنها صلح و تعامل کرد؟ اکنون نوع تعامل ما با کشوری مثل چین و روسیه چگونه باید باشد؟ این تعامل باید راهبردی و استراتژیک باشد یا تاکتیکی و روشی و به حسب منافع؟
در خصوص بت پرستان و کفار و محاربان، چه ارتباطی باید وجود داشته باشد؟ آیا دعوت به اسلام شامل آنها می شود؟ آیا ما باید روسیه و چین یا هند را به اسلام دعوت کنیم؟ هندوستان به لحاظ جمعیت مقام اول در جهان را دارا است که حدود 250 میلیون مسلمان و 45 میلیون نفر شیعه دارد. یک میلیارد و دویست میلیون نفر غیر مسلمان در هند وجود دارد.
نسبت به کفار غیر محارب که عهد و پیمان با مسلمانان بسته اند، چگونه باید تعامل کرد؟ آیا باید آنها را به اسلام دعوت کرد؟ در سورۀ ممتحنه آیات در این باره وجود دارند. گاهی کشوری با حاکمیت کفر و شرک و استکبار و در حال دشمنی با مسلمانان وجود دارد. آیا باید آن را به اسلام دعوت کنیم؟
مباحث مطرح در ذیل دعوت
در اصل دعوت به دو بحث مهم باید توجه شود: اولا دعوت اجمالی و تفصیلی. مراد از دعوت به اسلام، دعوت اجمالی است به این معنا که «أسلم تسلم» اسلام بیاور تا سالم بمانی و اگر اسلام را نپذیری، کشته می شوی؛ و یا دعوتِ تفصیلی باید وجود داشته باشد به این معنا که اسلام با جزئیاتش پذیرفته شود مشتمل بر شهادت به یگانگی الله و رسالت رسول و ایمان به آموزه های اسلام از نماز و روزه و خمس و جهاد و امر به معروف و نهی از منکر و ... به صورت تفصیلی؟
ثانیا دعوت در این بحث مربوط به چه مواردی است؟ آیا صرفا مربوط به دعوت در اولین مرتبه است یا شامل مواردی می شود که سابقا و در مراحل سابق نبرد یا نبردهای گذشته، دعوت انجام شده باشد و اکنون در مرتبۀ دوم یا سوم یا بیشتر جنگی در پیش باشد؟ آیا اگر سابقا دعوت انجام شده باشد، در مرحلۀ دوم و سوم نیز باید دعوت صورت گیرد؟
بحث دیگری نیز وجود دارد که این دعوت برای اتمام حجت است یا غرض دیگری از آن وجود دارد.
یکی دیگر از مباحث بسیار مهم در این زمینه این چنین است: اساسا اسلامی که روح برهان و منطق بر آن حاکم است، بعد از دعوت کفار به اسلام و نپذیرفتن اسلام توسط آنها، آیا راضی به کشتن آنها می شود، در حالی که آن کفار دشمنی با کسی ندارند و صدمه ای به مسلمانان نمی زنند و حتی تعامل مثبت با مسلمانان دارند؟ آیا می توان به صرف اینکه دین اسلام را نپذیرفتند، آنها را کشت؟ آیا دین باید به صورت اجبار به آنها القاء شوند و آنها به صورت مکره و مجبور دین را بپذیرند؟
بنابراین در بحث دعوت باید روایات را بررسی کنیم. آیا از روایات، دعوت اجمالی برداشت می شود یا تفصیلی؟ آیا این دعوت صرفا مربوط به دعوت در مرحلۀ اول می شود یا اعم از مرحلۀ اول و مراحل بعد است؟
 

[1] سوره فصلت، آيه 30.

[2] وسائل الشيعة، الشيخ الحر العاملي، ج15، ص34، أبواب جهاد العدو و ما یناسبه، باب9، ح19949، ط آل البيت.