مشخصات کتاب

سرشناسه : حسینی نژاد، سیدمجتبی، 1359-

عنوان و نام پدیدآور : محتوای دهه آخر صفر/سیدمجتبی حسینی نژاد.

مشخصات نشر : تبریز: انتشارات عاصم ، 1403.

مشخصات ظاهری : 282 ص.

شابک : 7-693-331-622-978

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : کتابنامه: ص. [281]- 282.

موضوع : حسین بن علی علیه السلام ، امام سوم، 4 - 61ق اربعین

موضوع : Hosayn ibn Ali, Imam III, 625 - 680 Arba'in

موضوع : دعاهای ماه صفر

*Prayers of Safar

اعمال الشهور

*Monthly prayers

رده بندی کنگره : BP270

رده بندی دیویی : 297/774

شماره کتابشناسی ملی : 9717425

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب : خانم نرگس قمی

اشاره

محتوای دهه آخر صفر

سید مجتبی حسینی نژاد

محتوای دهه آخر صفر

سید مجتبی حسینی نژاد

ناشر: عاصم

صفحه آرایی: واحد هنری انتشارات عاصم

نوبت چاپ: اول/ 1403

تیراژ : 500 نسخه

شابک : 7-693-331-622-978

قیمت روی جلد: 000/800/2 ریال

مرکز پخش: نشر عاصم: 09145874352

پست الکترونیک ناشر: nashre.asem@gmail.com فروش اینترنتی کتاب: www.asembook.ir

همه حقوق چاپ و نشر این کتاب اعم از چاپ، کپی، تکثیر، ذخیره در سیستم های بازیابی محفوظ است.

سرشناسه : حسینی نژاد، سیدمجتبی، 1359-

عنوان و نام پدیدآور : محتوای دهه آخر صفر/سیدمجتبی حسینی نژاد.

مشخصات نشر : تبریز: انتشارات عاصم ، 1403.

مشخصات ظاهری : 282 ص.

شابک : 7-693-331-622-978

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : کتابنامه: ص. [281]- 282.

موضوع : حسین بن علی علیه السلام ، امام سوم، 4 - 61ق اربعین

موضوع : Hosayn ibn Ali, Imam III, 625 - 680 Arba'in

موضوع : دعاهای ماه صفر

*Prayers of Safar

اعمال الشهور

*Monthly prayers

رده بندی کنگره : BP270

رده بندی دیویی : 297/774

شماره کتابشناسی ملی : 9717425

فهرست

مقدمه13

شب اربعین15

فضیلت ذکر صلوات16

ثواب زیارت امام حسین علیه السلام 16

عظمت دستگاه امام حسین علیه السلام 16

داستانی درباره معنای حقیقی ذبح عظیم در قرآن17

معنای بذل و بذل امام حسین علیه السلام 19

نظر اهل بیت به اشعار و شخصیت حافظ20

لیل طلب آب امام از دشمن20

معنای هل من ناصر امام حسین علیه السلام 21

محبت فوق العاده امام حسین علیه السلام 21

نوکری در دستگاه امام حسین علیه السلام 22

دیدار امام حسین علیه السلام از خادمش هنگام مرگ 22

ذکر مصیبت اربعین امام حسین علیه السلام (بازگشت اسرا به کربلا)23

دلایل اهمیت اربعین درفرهنگ اسلامی: 24

امام عسگری و جایگاه اربعین دراحیاء و انسجام شیعه: 27

اولین اربعین حسینی وزیارت اهل بیت علیهم السلام از کربلا 28

مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات - حوزه علمیه قم 34

اربعین حسینی34

فضیلت ذکر صلوات34

عظمت دستگاه امام حسین علیه السلام 35

داستانی درباره معنای حقیقی ذبح عظیم در قرآن35

سختترین امتحان حضرت ابراهیم علیه السلام 37

معنای بذل و بذل امام حسین علیه السلام 38

نظر اهل بیت به اشعار و شخصیت حافظ38

لیل طلب آب امام از دشمن39

معنای هل من ناصر امام حسین علیه السلام 39

محبت فوق العاده امام حسین علیه السلام 40

نوکری در دستگاه امام حسین علیه السلام 40

دیدار امام حسین علیه السلام از خادمش هنگام مرگ41

ذکر مصیبت اربعین41

امام حسین علیه السلام (بازگشت اسرا به کربلا)41

ذکر مصیبت اربعین43

زیارت جابر بن عبدالله انصاری در روز اربعین46

شناخت شناسنامهای حضرت زینب کبری علیها السلام 49

زیارتنامه مختصر:50

واژه «اربعین»58

روز اربعین73

روز اربعین76

نوحه79

شب 21 صفر80

اربعین به مثابه یک رسانه بزرگ81

سید بحرالعلوم قدس سره، و پیاده روی نجف به کربلا82

مروری بر بیانات رهبر انقلاب در پایان مراسم عزاداری اربعین حسینی84

اربعین حسینی86

شب 22 صفر86

شب 23 صفر89

حرکت اهل بیت به سمت مدینه بعد از سه روز92

تدبر در قران98

شب 24 صفر100

روضه108

شب 25 صفر113

مقدمه113

رابطه بین امنیت و بندگی114

دو تفکر درباره زندگی قارون117

داستان عیاش برادر ابوجهل118

محمد بن حذیفه119

عالِم نمای دین فروش120

آثار مقایسه صعودی حسادت120

یأس و ناامیدی121

مقایسه در امور معنوی122

روضه ورود به مدینه126

شب 26 صفر128

شب 27 صفر137

سه رابطه در قرآن کریم141

28 صفر منبر رسول خدا145

نگرانی های پیامبر اسلام (شماره 1) 145

روضه156

بیم ها و نگرانی های پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله (شماره 2)160

نفاق164

عشق به دنیا و رفاه زدگی165

تفرقه167

باورهای سست168

هوا پرستی به جای خداپرستی169

گمراهان در پوشش هدایت گران171

واژگونی و بی رنگ شدن ارزش ها173

ترک امر و نهی176

مصرف مواد مخدر177

ریاکاری و تظاهر178

فتنههای فراگیر179

سران بی کفایت180

روضه182

ترجمه:186

نکته: دین و محبت 189

نکته ها:200

پیام ها:200

روضه وگریز201

شب 29 صفر204

ابعاد شخصیت امام حسن مجتبی علیه السلام 204

فرزندان رسول خدا صلی الله علیه وآله 206

اقدام معاویه پلید206

داستان207

خلفای به حق پیامبر صلی الله علیه وآله 209

تفسیر خلفا به ائمه اثنی عشر شیعه210

جعل حدیث ابا هریره212

حدیث قرانیق212

سیره عملی امام حسن مجتبی صلی الله علیه وآله 214

حکایت215

عزت یا تکبر215

بعد عاطفی و خانوادگی امام حسن216

صفات امام مجتبی علیه السلام 227

مردم داری امام حسن علیه السلام 228

بالاترین شفاعت229

محشور شدن با انبیاء و شهدا230

اسلام دین نشاط و شادی231

جایگاه بردباری234

روضه237

فضائل امام مجتبی علیه السلام 241

فضائل امام حسن علیه السلام 242

1.محبوب رسول خدا صلی الله علیه وآله 242

الف) هنگام وضو:244

ب) هنگام ورود به مسجد:245

ج) در وقت نماز و در هر حال:245

د) بعد از نماز:246

ه) هنگام خواندن قرآن:246

نمونه های انفاق امام علیه السلام 251

روضه و گریز:255

مقدمه256

خوشحالی از انجام کار نیک257

استغفار به هنگام انجام گناه258

شکرگزاری به هنگام عطای نعمت260

صبر هنگام نزول بلا262

روضه266

بهترین سخن269

روضه وگریز:277

کتابنامه281

مقدمه

نسیمی جانفزا می آید

بوی کرببلا می آید

واویلا واویلا واویلا

دوباره کربلا غوغا شد

ماتم زینب کبری شد

واویلا واویلا واویلا

من پی ات کوچه گردی کردم

خسته از دشمن نامردم

زینبت زینب سابق نیست

یک جهان در دل اوردم

واویلا واویلا واویلا

سر به خاک بلا بگذارم

خیزو کن چاره ای دلدارم

گرفته دست خود...

دهه آخر ماه صفر که همراه با شروع اربعین است در کوی و برزن محفل و

مجلس سیدالشهدا علیه السلام برپا می شود

و مشتاقان ارباب امان خوشه ای از منابر و مجالس حسینی جمع آوری می کنند.

سعی شده یک منبرویک روضه از اربعین تا آخر دهه در این کتاب محتوای عزاداری دهه آخر صفر برای مبلغین و مادحین عزیز تنظیم گردد امید است مرضی قلب بانوی پهلوشکسته و اهل بیت عصمت و طهارت واقع گردد.

آمین یارب العالمین

سیدمجتبی حسینی نژاد

قم المقدسه

خرداد ماه 1403

مجموعه روضه های دهه صفر

شب اول اربعین جابر و عطیه و آمدن اهل بیت به کربلا

شب دوم عزاداری در کربلا و اجازه ماندن رباب مادر علی اصغر از امام سجاد

شب سوم ورود به مدینه و عبدالله جعفر زینب

شب چهارم ورود به مدینه ام البنین

شب پنجم ورود به مدینه رقیه

شب ششم ورود به مدینه فاطمه صغری و دیدار باسکینه

شب هفتم ورود به مدینه سر قبر مادر حضرت زهرا

شب هشتم روضه رحلت پیامبر عظیم الشان اسلام

شب نهم روضه امام حسن مجتبی علیه السلام

شب دهم روضه امام رئوف علی بن موسی الرضا المرتضی علیه آلاف التحیه و الثناء

شب اربعین

اشاره

اربعین حسینی (متن سخنرانی و منبر)

اربعین حسینی علیه السلام

قال رسول الله صلی الله علیه وآله : مَنْ أَحَبَّ قَوْماً حُشِرَ مَعَهُمْ وَ مَنْ أَحَبَّ عَمَلَ قَوْمٍ أُشْرِکَ فِی عَمَلِهِمْ ⁽¹⁾

مهر تو را به عالم امکان نمی دهم این گنج پر بهاست من ارزان نمی دهم

ای خاک کربلای تو، مهر نماز من این مهر را به ملک سلیمان نمی دهم

جان می دهم به شوق لقای تو تا بر سرم ننهی، جان نمی دهم

یارب دلم ازغم حسین محزون کن در سینه ما محبتش افزون کن

جزمهرحسین هر آنچه باشد به دلم خون ساز و ز راه دیده ام بیرون کن

فضیلت ذکر صلوات

درروایات متعدد اشاره شده، که عبادات ما بدون ذکر صلوات قبول نمیشود. ذکر صلوات باید همراه حسنات و عبادات باشد. باز از پیامبرخدا صلی الله علیه وآله روایت داریم: اگر در روز قیامت از امت کسی را بیاروند که حسنات زیادی را به جا آورده است اگر حسناتش ضمیمه بر صلوات محمد و آل محمد نباشد خدا حسناتش را قبولش نمی کند. چون صلوات دستور خداوند است. خداوند می فرماید: إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیماً ⁽¹⁾خداوند می فرماید: هم من، هم ملائکه ام، صلوات می فرستیم. شما هم این کار را بکنید.

ثواب زیارت امام حسین علیه السلام

جابر از چهارده معصوم علیهم السلام، هفت معصوم علیهم السلام را، زیارت کرده است. و از خدمت آنها استفاده کرده است. جابر به همراه عطیه، که از شاگردانش و دوستانش بود در اربعین حسینی به کربلا آمد. در کنار فرات غسل زیارت کرد. عطیه دستش را گرفت. به زیارت که می آمدند، قدم هایش را کوتاه بر می داشت. عطیه گفت: چرا آرام و کوتاه قدم برمی داری؟ فرمود: که از پیامبر صلی الله علیه وآله خدا شنیدم، هر کسی به زیارت فرزندم امام حسین علیه السلام می رود، هر قدمش ثواب یک حج عمره است.

عظمت دستگاه امام حسین علیه السلام

واقعاً دستگاه امام حسین علیه السلام شگفتی هایی دارد؛ که از عقل ما و فهم ما فراتر است. همان طور که ایثار و گذشت امام حسین علیه السلام هم یک ایثار و گذشت ویژه ای بوده است. کی حاضر است، در راه خدا همه هستیش را، همه برادرهایش، بچه هاش و یارانش را، فدا کند، خودش را فدا کند، استخوان هایش خورد بشود.

از زن و فرزند و خانمان بگذشتی اما آدم نگذشت ز یک دانه گندم.

دربهشت خدا به حضرت آدم علیه السلام فرمود: که از این دانه گندم نخور؛ ولی خورد.

داستانی درباره معنای حقیقی ذبح عظیم در قرآن

علامه سید محمدحسین تهرانی، در کتاب روح مجرد نقل می کند که یک عالم جلیل القدر در تهران به نام مرحوم سید دری نجف آبادی بود. در تهران منبر می رفت. ایشان در تهران یک موقعی از منبر پایین می آید؛ یک جوانی از ایشان سئوالی می کند که حافظ یک شعری دارد؛ که می گوید:

مرید پیر مغانم، زمن مرنج ای شیخ چرا که وعده تو کردی، و او به جا آورد.

مرحوم نجف آبادی می فرماید که منظور از پیر مغان حضرت امیر است و منظور از شیخ حضرت آدم صفی الله است یعنی ای حضرت آدم درست است شما شخصیت بزرگی هستی ولی من یکی مرید حضرت امیر المومنین هستم چرا که وعده تو کردی و او به جا آورد به خاطر اینکه خدا تو بهشت دنیوی به حضرت آدم فرمود: از همه این نعمت ها استفاده بکن الا این گندم که شجره ممنوعه است. وَ قُلْنا یا آدَمُ اسْکُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُکَ الْجَنَّةَ وَ کلاً مِنْها رَغَداً حَیْثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَکُونا مِنَ الظَّالِمینَ ⁽¹⁾اما حضرت آدم و حوا طبق نص قرآنوَ کلاً مِنْها شیطان آمد وسوسه کرد. شیطان قسم خورد که من خیر خواه شما هستموَ قاسَمَهُما إِنِّی لَکُما لَمِنَ النَّاصِحینَ ⁽²⁾حضرت آدم هم فکر نمی کرد که کسی قسم دروغ بخورد. یعنی خیلی صاف و زلال بوده است. قسم خورد که من خیر خواه شما هستم اگر از این گندم بخورید همیشه در بهشت می مانید. حضرت آدم و حوا از اون میوه ممنوعه خوردند و لباس هایشان ریخت. از بهشت هم بیرونشان کردند. به حضرت آدم گفتند: گندم نخور ولی خورد. خدای متعال به حضرت امیر علیه السلام نفرمود که گندم نخور ولی حضرت امیر علیه السلام در همه عمرش گندم نخورد. "چرا که وعده تو کردی و او به جا آورد" به قول مولانا:

هیچ نکشد نفس جز ذل پیر *** دامن آن نفس کش راسخت گیر

هرچه گویم عشق ازآن برتربود *** عشق امیر المومنین حیدر بود

مرحوم دری نجف آبادی فوت می کند، همین شخص که این سئوال را کرده که منظور از این شعر چیست مرحوم نجف آبادی را در عالم خواب می بیند. البته در عالم خواب از مرحوم نجف آبادی می پرسد، که آقا شما این دنیا جواب دادی که منظور از پیر مغان حضرت امیر علیه السلام و منظور از شیخ حضرت آدم است آیا اون دنیا که رفتی معنی بهتری هم پیدا کردی؟

ایشان می فرمایند: من به این دنیا که آمدم یک معنی بالاتر و بهتری از شعر حافظ فهمیدم. به من فهماندند که مراد از پیر مغان آقا ابا عبدالله الحسین علیه السلام است. و منظور از شیخ حضرت ابراهیم علیه السلام است. خدای متعال دوست داشت در راه او یک قربانی و ذبحی انجام بپذیرد. یک کسی برایش فدا بشود. خدای متعال به حضرت ابراهیم علیه السلام امر کرد، که اسماعیل علیه السلام را در راه من قربانی کن حضرت ابراهیم علیه السلام هم اسماعیل علیه السلام را در منی آورد، و واقعاً هم نیتش این بود که قربانی کند.

سخت ترین امتحان حضرت ابراهیم علیه السلام

خیلی امتحان سنگینی است. حضرت ابراهیم علیه السلام مظهر لطافت و احساس خدایی بوده است. در اوج احساس پدری بوده است. کارد را گذاشت که سر حضرت اسماعیل علیه السلام را ببرد، خیلی هم فشار آورد، ولی کارد به امر خدا نبرید. همه چیز دست خداست به آتش امر می کند که گلستان بشو. به کارد می فرماید: نبر نمی برد. حضرت عصبانی شد؛ کارد را به سنگ زد سنگ نصف شد. ولی پوست و گوشت نازک حضرت اسماعیل علیه السلام را نمی برید. گفت: خدا به من امر می کند که نبر دوست خدا می گوید: که ببر من باید حرف خدا را گوش بدهم. بعد جبرئیل علیه السلام نازل شد. یک قوچی از قوچ های بهشتی آورد؛ که به جای اسماعیل علیه السلام قربانی کردند. وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظیمٍ ⁽¹⁾یعنی فدیه دائم به جای ذبح حضرت اسماعیل علیه السلام ذبح بزرگی را بعضی از مفسرین گفتند: که منظور از ذبح عظیم که جایگزین حضرت اسماعیل علیه السلام شده همان گوسفندی است که از بهشت آوردن.

ولی این آیه را روایات ما معنی دیگری کرده است. آقا علی بن موسی الرضا علیه السلام فرمود: ذبح عظیم منظور جدم امام حسین علیه السلام است. خدای متعال از یک گوسفند بهشتی تعبیر به ذبح عظیم نمی کند. حضرت فرمود: که مشیت خدا بر این تعلق گرفت که حضرت اسماعیل علیه السلام قربانی نشود. اما در این امت بعد از پیامبر صلی الله علیه وآله ذبح بزرگی که در راه خدا انجام شد؛ منظور آقا ابا عبدالله حسین علیه السلام است. به جای اسماعیل ذبیح الله علیه السلام حضرت امام حسین علیه السلام فدیه شد. آن وقت آقای دری (ره) فرموده بود: که وقتی در این عالم آمدم به من فهماندند که معنی شعر این است که: ای حضرت ابراهیم علیه السلام از من رنجش پیدا نکن؛ شما قرار بود که در راه خدا قربانی بدهی ولی به جای شما امام حسین علیه السلام خودش را، بچه هایش را، برادرهایش را، حضرت ابالفضلش را، که مثل جان خودش است؛ همه اینها را در راه خدا فدا کرد. وَ بَذلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبَادَکَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَ حَیْرَةِ الضَّلالَةِ ⁽¹⁾امام حسین علیه السلام یک موی حضرت زینب را با عالمی نمی دهد.

معنای بذل و بذل امام حسین علیه السلام

می دانی حضرت زینب علیها السلام را چقدر دوست دارد؟ امام حسین علیه السلام برای چی حاضر می شود که حضرت زینب این همه اسارت و ذلت بکشد. به خاطر خدا، حاضر شد؛ تمام این ایثارها را بکند. ما در زیارت اربعین می گوییم: که امام حسین علیه السلام بذل کرد. بذل به چیزی می گویند، که طرف بدون چشم داشت و طمع ببخشد. یعنی اصلاً هیچ به برگشتش فکر ندارد. ابا عبدالله خون دلش را در راه خدا برای اینکه بنده ها را از جهالت و گمراهی نجات بدهد، بذل کرد. من مادری را سرغ دارم که به پسرش خیلی علاقه دارد ولی وقتی زلزله آمد، اصلاً فراموش کرد که پسری دارد. توی حیاط آمد بعد از این که زلزله تمام شد، یادش آمد که پسری دارد؛ که خیلی دوستش دارد. در موقع گرفتاری ها معلوم می شود، چه کسی به فکر چه کسی است. ولی آقا ابا عبدالله علیه السلام برای این که بندگان خدا را نجات بدهد، از همه هستیش گذشت.

نظر اهل بیت به اشعار و شخصیت حافظ

یکی از اساتید ما می فرمود: من برای همه شعرهای حافظ می توانم آیه یا روایت بیاورم. بنده خودم روزهای آخر محضر آیت الله اراکی (ره) شرفیاب شدم. ایشان غزلیات حافظ را می خواند و گریه میکرد.

الایا ایها الساقی ادرکأسا و ناولها که عشق آسان نموداول ولی افتاد مشکلها

آیت الله اراکی در سن شست سالگی یک عمری مرجع و شیخ الفقها باز هم انسش با شعرهای حافظ بوده است. یک طلبه ای می گفت: که خواب دیدم که امام زمان آمد حجره من، همه کتاب ها را بیرون گذاشت؛ ولی قرآن و حافظ را فرمودند: این باشد. مرحوم میزا مرشد چلویی از دوستان شیخ رجب علی خیاط بوده، آدم بسیار فوق العاده ای بود.

یک موقعی ایشان توسل می کند به امام حسین علیه السلام می گوید: آقا من از شما می خواهم که طبع شعر حافظ را به من بدهید. آقا امام حسین علیه السلام را در عالم رؤیا زیارت می کند. حضرت می فرماید: که این عنایت ویژه است؛ به کسی نمی دهیم. یعنی این ویژه این شخصیت است.

لیل طلب آب امام از دشمن

مرحوم آیت الله شاه آبادی استاد امام علیه السلام بوده. ایشان میفرمودند: بعضی ها می گویند: امام حسین علیه السلام از شمر تقاضای آب کرده، این مسئله درست است. شهید مطهری (ره) می فرماید: که حضرت علیه السلام از دشمن تقاضای آب نکرد. ولی همه مقاتل ما نوشته اند که تقاضا کردهاند. حضرت شاه آبادی می فرمودند: که قطعاً حضرت تقاضای آب کرده است. ولی از روی ذلت تقاضا نکرده است. اصلاً روایت داریم: که به دوستت هم رونینداز، تقاضایی نکن. آن وقت امام حسین علیه السلام نمی توانست یک ساعت تحمل کند؟ به دشمنش، آن هم دشمنی مثل شمر رونیندازد؟ جواب فرموده بودند: تقاضای آب برای این بوده دست طرف را بگیرد. امامی که محتاج کمک

خلق باشد، به درد نمی خورد. ما معتقدیم امامعَیْنَ الْحَیَاةِ ⁽¹⁾است، سر چشمه حیات هستند، همه چیز سر سفر امام است، همه چیز می دهد. یعنی نفس همه به امام بند هست.

معنای هل من ناصر امام حسین علیه السلام

امام وقتی می فرماید: که هَل مِن ناصِرٍ یَنصُرُنی ⁽²⁾ظاهرش این است "چه کسی است، که من را یاری کند؟" اما معنی حقیقیش این است چه کسی است، که من یاریش کنم. به جهنم نرود، به بهشت برود. امام علیه السلام می فرماید: به من آب بدهید. چون هر کسی آب بدهد، رحم کند، رحمت اورا می گیرد.

محبت فوق العاده امام حسین علیه السلام

ما روایت داریم: تا کسی رحم کند، رحمت خدا او را می گیرد. مرحوم آقای شاه آبادی فرموده بودند: امام علیه السلام اگر به شمر فرموده بود، که به من آب بده پیش جدم از تو شفاعت کنم، درست است. چون امام علیه السلام می خواهد سفره رحمتش را پهن کند؛ شمر هم در سر اون سفره باشد. شمر اگر آب می داد دیگر موفق به کشتن حضرت علیه السلام نمی شد. رحم می کرد و برمی گشت. تا بر می گشت رحمت خدا او را می گرفت. حضرت علی اصغر علیه السلام را می آورد، که رحم کنند. تا مورد رحمت واقع بشوند. حضرت علیه السلام به شمر گفت: که به من آب بده تا از تو در پیش جدم رسول الله صلی الله علیه وآله شفاعت کنم. آن ملعون هم گفت: من یک درهم یزید را با شفاعت جدت تو عوض نمی کنم. امام حسین علیه السلام می خواهد، حتی خبیثترین آدمها را هم نجات بدهد. محبت امام حسین علیه السلام خیلی فوق العاده است. ببین چطور خلق دل باخته امام حسین علیه السلام شده اند. امام حسین علیه السلام این طور دل باختگی را نشان داد که خلق این طور دلباخته شده اند.

نوکری در دستگاه امام حسین علیه السلام

یک عالمی در منزلش مجلس روضه می گرفت. معمولاً بچه هایش رفقایش شاگردانش می آمدند در منزلش پذیرایی می کردند یک روز رفقا و شاگرداش نیامدند بچه هایش هم نبودند آقا عبایش را گذاشت کنار خودش از مردم پذیرایی کرد. شب حضرت زهرا علیها السلام را خواب دید. حضرت علیها السلام فرمود: فلانی امروز تو نوکر ما شدی. یعنی تو دستگاه اهل بیت علیهم السلام و امام حسین علیه السلام باید خودت را بشکنی، جارو کشی کنی، کفش جفت کنی. مرحوم آیت الله کمپانی، استاد آیت الله بهجت و خیلی از بزرگان، خودش کفش جفت می کرد، چایی می ریخت. می گفتند: آقا شما آیت الله، فیلسوف و چی و چی هستی. می گفت: این مجلس امام حسین علیه السلام است. شاید خیلی از کارهای ما نگرفت، ولی این کار گرفت. نوکری در این خانه برای ما ثبت بشود.

دیدار امام حسین علیه السلام از خادمش هنگام مرگ

یکی از رفقا می گفت: که در مشهد یک تارجری بود؛ که خیلی به امام حسین علیه السلام علاقه داشت. می رفت مجلس امام حسین علیه السلام چایی میریخت. چندین سال چایی ریز امام حسین علیه السلام بود. اواخر عمر مریض شد، توی خانه افتاد. دیگراز خانه نمی توانست بیرون بیاید. هر شب هم یکی از بچه هایش میرفت پرستاریش می کرد. یک شب یکی از پسرهایش می گفت: که من دیدم آقام حالش خیلی منقلب و مضطرب است. گفتم: بابا جان حالتان خوب نیست، می خواهید بروم دکتر بیاورم. گفت: نه کار ما از دکتر گذشته دیگر. گفتم: حالش را داری، ماشین را آماده کنم، ببرمت به زیارت امام هشتم علی بن موسی الرضا علیه السلام . گفت: من زیارت خیلی رفتم، حالا نوبت آن هاست، که به دیدن من بیایند. گفت: من دیدم حال پدرم خیلی منقلب است. ولی یک وقت با زحمت بلند شد، مؤدب نشست. گفتم: بابا جان شما که حال نشستن نداری، دراز بکش، استراحت کنید. فرمود:

فرزندم مگر چشمانت نمی بیند، آقا امام حسین علیه السلام به دیدن من آمده، من به احترام اربابم نشستم. گفت: سلام دادالسَّلامُ عَلَیْکَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ⁽¹⁾بعد هم دراز کشید و از دنیا رفت.

معلوم شد، آقا امام حسین علیه السلام در لحظه آخر به دیدنش آمده است.

ذکر مصیبت اربعین امام حسین علیه السلام (بازگشت اسرا به کربلا)

اول زائری که در روز اربعین به زیارت امام حسین علیه السلام رفت، جابر بوده است. عطیه می گوید: دست جابر را گرفتم و روی خاک قبر ابا عبدالله علیه السلام گذاشتم. آن قدر جابر گریه کرد و ناله کرد، که از هوش رفت. بعد آب به صورتش زدم، به هوشش آوردم. سه مرتبه صدا زد یا حسین علیه السلام یا حسین علیه السلام یا حسین علیه السلام صد زد آقا جان من پیرغلام شما جابرم. از راه دور به زیارت شما آمده ام. هر وقت عرض ارادت می کردم جواب من را می دادی، ولی الان حبیب لایجیب حبیبه چرا دوست جواب دوستش را نمی دهد؟ خودش به خودش جواب داد. صدا زد: جابر چه انتظار داری از اون حسینی که بدن مقدسش قطعه قطعه در کربلا، سر مبارکش با بالای نیزه بین بدن و سرش فرسخ ها فاصله افتاده جواب تو را بدهد. داشت با آقا علیه السلام نجوا می کرد؛ که صدای زنگ قافله به گوش رسید.

گمانم کربلا شد عمه نزدیک *** که بوی مشک و ناب عنبرآید

مهار ناقه را یک دم رها کن *** به استقبال لیلا اکبر آید

به گوشم عمه از گهواره گور *** دراین سحرا صدای اصغر آید

چهل روزاست گشته ذکرزینب *** حسینم وای حسینم وای حسینا

اربعین تجدید خاطره عاشوراست. اهل بیت وارد سرزمین کربلا شدند. از مرکب ها پیاده شدند یکی سراغ قبر عمو می رود. یکی سراغ قبر برادر می رود. یکی قبر طفل شش ماه را سراغ می گیرد: امام سجاد علیه السلام شاید به جابر فرمود: جابر روز عاشورا نبودی همین جا بود؛ جوان های ما را کشتند. همین جا بود، طفل شیر

خواره ما را شهید کردند. همین جا بود، پدر ما ابا عبدالله علیه السلام را شهید کردند. همین جا بود، خیمه های ما را به آتش کشیدند. عزیزان ما را اسیر کردند. اما بی بی زینب، داغش از همه بیشتر است. آمد خودش را روی قبر ابا عبدالله انداخت. آن قدر ناله کرد. واحسینا واحبیب قلب رسول الله یک وقت دیدن بی بی دست برد قریبان چاک کرد.

پی نوشت:

[1]. بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار/مجلسی/ج 65/131/باب 18 الصفح عن الشیعة و شفاعة أئمتهم صلوات الله علیهم فیهم .....

ص: 98

[2]. الأحزاب: 56

[3]. البقرة: 35

[4]. الأعراف: 21

[5]. الصافات: 107

[6]. مفاتیح الجنان/شیخ عباس قمی/1/468/هشتم زیارت اربعین است .....

ص: 467

[7]. مفاتیح الجنان/شیخ عباس قمی/1/59/روز جمعه روز حضرت صاحب الزمان علیه السلام....

ص:59

[8]. فرهنگ عاشورا/جمعی ازنویسندگان/131/6. الگوها و چهرههای عاشورایی .....

ص: 130

[9]. مفاتیح الجنان/شیخ عباس قمی/1/458/أول زیارت عاشوراء معروفه

دلایل اهمیت اربعین درفرهنگ اسلامی:

اشاره

لَیْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ ⁽¹⁾

قالَ فَإِنَّها مُحَرَّمَةٌ عَلَیْهِمْ أَرْبَعینَ سَنَةً یَتیهُونَ فِی الْأَرْضِ فَلا تَأْسَ عَلَی الْقَوْمِ الْفاسِقینَ ⁽²⁾

وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ میقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعینَ لَیْلَةً وَ قالَ مُوسی لِأَخیهِ هارُونَ اخْلُفْنی فی قَوْمی وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبیلَ الْمُفْسِدینَ ⁽³⁾

2.با موسی چهل شب وعده گذاشتیم و او به میعادگاه برای گرفتن فرمان های الهی آمد. یعنی مدت وعده الهی که موسی در آن به دیدار خداوند برای گرفتن دستور و الواح رفت چهل شب بود. یعنی چهل شب موسی به طور رفت و با خداوند مناجات می کرد. خداوند خود چهل روز برای موسی وعده داد که به مناجات بپردازد؛ تا الواح مهم رسالت به دست اوبرسد وموسی تا تحقق این وعده به میقات رفت وچهل شب کراراً مستمراً ولاینقطع ادامه داد.

در آیه دیگر چنین آمده است: وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ إِحْساناً حَمَلَتْهُ أُمُّهُ کُرْهاً وَ وَضَعَتْهُ کُرْهاً وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً حَتَّی إِذا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ بَلَغَ أَرْبَعینَ سَنَةً قالَ رَبِّ أَوْزِعْنی أَنْ أَشْکُرَ نِعْمَتَکَ الَّتی أَنْعَمْتَ عَلَیَّ وَ عَلی والِدَیَّ وَ أَنْ أَعْمَلَ صالِحاً تَرْضاهُ وَ أَصْلِحْ لی فی ذُرِّیَّتی إِنِّی تُبْتُ إِلَیْکَ وَ إِنِّی مِنَ الْمُسْلِمینَ ⁽⁴⁾

وقتی انسان به سن چهل سالگی می رسد از خداوند می خواهد توفیق شکرگزاری از نعمت هایش را به او بدهد و خواستار توفیق انجام عمل صالح از خداوند می شود - یعنی انسان در سن چهل سالگی به مرحلهای از رشد و ایمان می رسد که نوعی تکامل و بلوغ است لذا در روایات آمده هرکس تا سن چهل سالگی گناه کند و توبه نکند امکان بازگشت برای او سخت است ⁽⁵⁾و همچنین نقل شده هرکس که چهل سال بر او بگذرد نیکی هایش به بدی هایش غلبه نکند و جهت گیری هایش به سوی خوبی ها نباشد جایش دوزخ است.

بعثت برخی از انبیاء درچهل سالگی بوده است؛ این ها همه نشان می دهد که اربعین وچهل روز وجهل سال درفرهنگ اسلامی بدون حکمت نیست وعدد بلوغ

وتکامل خاص است؛

ص: 49 . 48.

2) الکافی، ج 2 ص 669.

3) الکافی، ج 2

4) الکافی، ج 2 ص 16، الإخلاص ..... ص: 15.

5) محمد صالح مازندرانی، شرح اصول کافی، جلد 8، ص 47.

ص وَ عَلَی أَهْلِ بَیْتِهِ ص إِلَّا ذَلِیلًا»

بنابراین عدد اربعین وچله گرفتن در سیر وسلوک ورسیدن به مدارج معنوی در منابع اسلامی دارای جایگاه پذیرفته شده است؛ براین اساس در فرهنگ اسلامی نیز جایگاه یافته است؛ عرفا وصلحا در تقید به مناسک ورسیدن به مراتب به این عدد توجه داشتهاند ودیرینه ی آن به پیش از اسلام بر می گردد؛ اما در فرهنگ اسلامی با تاکید روایات جایگاه شاخص به خود گرفته است؛ اربعین حسینی که نکو داشت اربعین شهدای کربلاست نیز جایگاه ممتاز یافته تا جائیکه امام حسن عسکری علیه السلام در باره زیارت امام حسین در روز اربعین تاکید فرمود واز این ره آورد انسجام وهویت شیعه را سامان داد؛ آن حضرت در روایتی که در منابع معتبر شیعه گزارش شده فرمود: مؤمن پنج نشانه دارد: 1. خواندن 51 رکعت نماز (17 رکعت نماز واجب + 34 رکعت نوافل) 2. زیارت اربعین 3. داشتن انگشتری در دست راست 4. سجده بر خاک 5. بلند گفتن بسم الله در نماز» ⁽¹⁾«این حدیث تنها مدرک معتبری است که جدای از خود زیارت اربعین که در ادعیه و منابع دعا آمده به اربعین امام حسین علیه السلام و بزرگداشت آن روز تصریح کرده است ⁽²⁾

امام عسگری و جایگاه اربعین دراحیاء و انسجام شیعه:

است بوده لذا امام می خواهد با همان شعارهای حسینی نهضت زنده باشد هدف ها وشعارهای امام حسین زنده بماند؛ لذا ویژه گی های خاص شیعه را بر می شمارد ومرزهارا مشخص می نماید تا شیعه ازحیات و پویایی برخوردار واز دیگر گروه ها متمایز باشد؛ اگرامام نمادهای شیعه را درپویایی وحضور میداند؛ ازاین نوع نگاه می توان فهمید شیعه می تواند انسجام خودرا درحضور درصحنه های عبادی جمعی وعلنی برپاکردن فرایض دینی ازنمازهای جمعه وجماعت وحج وزیارت وشرکت در دعای کمیل وتوسل ودعای ندبه امام حسین علیه السلام که روز اربعین درکربلا با حضور میلیونی محسوس وآشکار است؛ امام عسگری اتحاد وانسجام را پیرامون امام حسین قابل دسترسی می داند؛ لذا به سوی اربعین وزیارت اربعین انگشت نشانه می برد؛ انگار امام عظمت امروز شیعه را تجسم کرده وبرای خلاصی ورهایی انسان امروز از بدبختی های دوره ی غیبت به اربعین وعظمت امام حسین علیه السلام اشاره می فرماید؛ زنده داشت اربعین زنده داشت امام حسین علیه السلام ونهضت عاشورا وکربلا با تمام محتوای نهضت حسینی است؛ لذا شیعه امروز با سرافرازی به نهضت حسین علیه السلام می نگرد واز آن درانسجام اسلامی وبرادری واتحاد بهره مند می گردد.

اولین اربعین حسینی وزیارت اهل بیت علیهم السلام از کربلا

درباره زیارت کاروان اسرای اهل بیت علیهم السلام از مرقد شهیدان کربلا در اولین اربعین سخنان بسیاری گفته شده، برخی از محققین معتقدند که کاروان اسیران در راه بازگشت به مدینه از کربلا عبور کرده و به زیارت شهیدان رفتند ولی بعضی بر این نظرند چنین چیزی امکان ندارد؛ بلکه اسرای اهل بیت علیهم السلام در اولین اربعین به زیارت نرسیدند و ملاقات با جابر صحت ندارد؛ این مسئله نیز یکی از مسائل مورد اختلاف بین محققین است؛ مرحوم محدث نوری این قضیه را به استناد نظر وبرداشت خود بعید دانسته و رد کرده است. ⁽¹⁾شهید مطهری هم که در نوشتن کتاب حماسه ی حسینی و برخی از آثارش مقداری از مرحوم محدث و کتابش تأثیر پذیر بوده است. ⁽²⁾موافق با مرحوم محدث نوری آن را رد کرده است؛ ⁽³⁾اما

به نظر می رسد که دلایل این دو بزرگوار برای رد واقعه حضور اهل بیت در اربعین چندان قوی ومعتبر نیست؛

شهید مطهری از نظر عقلی ناممکن دانست؛ در حالیکه چنین نیست، این مسئله از نظر عقلی محال نیست؛ بلکه عقل تأیید و تحسین می کند که اهل بیت امام حسین علیه السلام از کنار این حادثه به این سادگی نگذرند، هر عاقلی تأیید می کند که اهل کاروانی که بسیاری از عزیزان خود را در منطقه ای از دست دادند دوباره مراجعه کرده واز آنها زیارت کنند؛ از نظر عاطفی و عقلی بسیار بعید است که انسان بعد از دست دادن عزیزانش به هر نحوی که ممکن باشد برای تسلی خاطر و تسکین آلام روحی بر سر مزار او برود و در آنجا عزاداری کند! عقل چگونه با چنین چیزی مخالف بوده و آنرا تکذیب می کند. ⁽¹⁾بانویی مثل زینب که محبوب ترین فرد خاندانش (برادرش حسین) و سایر برادران و فرزندان و برادر زادگان را از دست بدهد و خودش به اسارت برده شود و در راه بازگشت به زیارت مزار آن ها نرود، امام زین العابدین علیه السلام امام معصوم که از هر لحاظ در کمال و در اوج بوده و با عواطف انسانی و عظمت معنوی فوق العاده از مزار عزیزانش رد شده و زیارت نکند و فرزندان و خاندان پدرش را برای وداع به کربلا نبرد! اتفاقاً اگر نرفته باشد؛ جای بسی تعجب است و از نظر عقلی رحجان با رفتن اسراء به کربلاست و نرفتن مورد مذمت عقل است! چون مسیری را که اسراء را از کربلا به سوی شام آوردند از همان مسیر ممکن است اسراء از شام به کربلا برگردند در هر صورت شهر مدینه بعد از سرزمین کربلاست و کربلا در بین راه سوریه کنونی (شام) وکشور عراق واقع است و از نظر عقلی هیچ استبعاد و مانعی وجود ندارد و غیر ممکن نیست که خاندان امام حسین علیه السلام در راه بازگشت به مدینه در اولین فرصت به زیارت قبور مطهر شهیدان رفته باشند.

یکی از دلایل میرزای نوری و شهید مطهری این است که گفته اند چون ابن طاوس صاحب لهوف در جوانی این کتاب را نوشته حرف او غیر معتبر است، در حالیکه جوان بودن ابن طاوس دلیل منطقی وعقلائی بر رد این مطلب نمی تواند

باشد؛ نیرویی که در جوانی برای پژوهش و تحقیق وجود دارد در کهن سالی نیست، این دلیل آنها نیز دلیل قابل قبولی نیست.

دلیل دیگر آنها این است که گفته اند مقتل نویسان و مورخان اسلامی این واقعه را ذکر ننموده اند.

پاسخ این ایراد:

1.نمیتوان مدعی شد که تمام جزئیات مسیر اهل بیت علیهم السلام در مدت اسارت ضبط شده است تا گفته شود اگر اهل بیت علیهم السلام اولین اربعین رفتند به کربلا میرفتند ضبط می شد؛

3.علاوه بر او ابن نما نیز در مثیرالاحزان ودیگر مقتل نویسان در تأیید کلام سید ابن طاوس نقل نموده است ⁽¹⁾.

4.ابن طاوس نوشته است سخن امامیّه درباره الحاق سر امام حسین علیه السّلام به بدن قابل اعتماد است ⁽²⁾، در اعلام الوری از طبرسی ⁽³⁾و مقتل العوالم ⁽⁴⁾ریاض المصائب و بحار آمده است، مشهور میان علماء الحاق سر به بدن است. ⁽⁵⁾

5.شمار قابل توجه از علمای بزرگ گفته اند که سر سید الشهدا بر بدنش ملحق شد؛ ابن شهرآشوب گفته است ⁽⁶⁾: سید مرتضی در بعضی از رساله های خود ذکر کرده که سر حسین علیه السّلام به بدنش در کربلا ملحق شد ⁽⁷⁾. شیخ طوسی می گوید: زیارت اربعین بر الحاق دلالت دارد، در بحار الأنوار ⁽⁸⁾از برادر علّامه حلّی و قزوینی ⁽⁹⁾نیز گفته است در بیستم صفر سر حسین علیه السّلام به بدن بازگردانده شد ⁽¹⁰⁾، شبراوی می گوید: گفته شده که پس از چهل روز سر به بدن بازگردانیده شد، در شرح همزیة البوصیری آمده: سر حسین علیه السّلام پس از چهل روز از شهادت وی بازگردانیده شد، ابن جوزی می گوید: مشهورتر اینست که سر

به کربلا بازگردانیده شد و با بدن دفن شد، مناوی در کتابش نقل کرده است که امامیّه بالاتّفاق معتقدند که سر به کربلا بازگردانده شد، قرطبی آن را ترجیح داده و به بعضی از اهل کشف و شهود نسبت داده که آنها از بازگرداندن سر به کربلا مطّلع شده اند، و همچنین ابو ریحان بیرونی می گوید که در بیستم از صفر سر حسین علیه السّلام به بدن بازگردانده شد تا با آن دفن شود توسط امام سجاد علیه السلام ⁽¹⁾

6.از این مباحث ونظرات علمای شیعه وبرخی از اهل سنت بر می آید که شهید مطهری و نوری بدون تحقیق لازم مدعی شده اند که هیچ یک از مورخین اسلامی و مقتل نویسان این واقعه را منعکس نکرده اند. چون آنها به تمام مقاتل دسترسی نداشته اند و تمام منابع تاریخی را مراجعه نکرده اند. ⁽²⁾که بدون تحقیق و استقصاء اثبات ادعای آنها مشکل است؛ از آنرو که شماری از علما درباره مراجعه اهل بیت در اولین اربعین به مزار شهدای کربلا نظر مثبت دارند. ⁽³⁾

مرحوم قاضی تمام دلایل محدث نوری را جواب داده و مردود شمرده است و ادعای خود را که حضور اهل بیت در اربعین اول بر سر قبور شهداست ثابت می کند. ⁽⁶⁾مرحوم قاضی برای اثبات نظر خود با شتر به طور معمولی این مسیر

را از شام تا به کربلا رفته وثابت نموده که کسانی که محال عقلی دانستهاند درست نیست؛ با توجه به اینکه تحقیق مرحوم قاضی مفصل است و کاملاً مخالف با گفتار میرزای نوری و شهید مطهری است، لذا نمیتوان با احتمالات مرحوم نوری، حضور اهل بیت را در اوین اربعین منکر شد؛ بلکه عواطف شدید اهل بیت علیهم السلام و بی قراری آنها از فراق امام و دیگر شهیدان و عزیزان حکم می کند که در اولین فرصت به زیارت شتافته باشند. ⁽¹⁾

پی نوشت ها:

[1]. بقره /51

[2]. مائده/26

[3]. 142/ اعراف

[4]. احقاف/ 15

[5]. ر.ک: تفسیر روح المعانی، ج 26، ص 17 و تفسیر نمونه، ج 21، ص 329.

[6]. الکافی، ج 1

ص: 49 . 48

[7]. الکافی، ج 2 ص 669

[8]. الکافی، ج 2

ص: 279 . 276

[9]. الکافی، ج 2 ص 16، الإخلاص .....

ص: 15

[10]. محمد صالح مازندرانی، شرح اصول کافی، جلد 8، ص 47.

[11]. شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج 6، ص 51.

[12]. نشریه رسالت، رسول جعفریان، نشریه اربعین امام حسین علیه السلام ، عدد چهل، 16/1/83.

[13]. محدث نوری، لؤلؤ و مرجان، ج سوم، قم، انتشارات طباطبائی، 71، ص 149

[14]. شهید مطهری درباره وقوع چنین اتفاق و یا عدم وقوع آن تحقیق ویژه نموده است احتمالاً با اتکاء به اثر مرحوم محدث نوری این واقعه را بعید دانسته

است.

[15]. شهید مطهری، حق و باطل، چاپ دهم، تهران، صدرا 69، ص 89

[16]. مگر اینکه از جهت مدت زمانی محاسبه شود و مسیر بین شام و کربلا را بیش از مدت معلوم شده برای طی مسافت تعیین کند که در این مدت رفتن کاروان از شام به کربلا محال باشد.

[17]. ترجمه مقتل مقرم صص 268.267

[18]. ابن طاوس، لهوف ص 112

[19]. اعلام الوری، ص 151،

[20]. مقتل العوالم، ص 154،

[21]. بحار الأنوار ج 45، ص: 178.

[22]. مناقب ج 2، ص 200

[23]. رسائل سید مرتضی، ج 3، ص 130

[24]. علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 45، ج سوم، تهران، اسلامیه، 63، ص 146

[25]. الکواکب الدرّیه ج 1، ص 57

[26]. عجائب المخلوقات ص 67

[27]. ترجمه الآثار الباقیة، ط تهران، 1321 ش. ص 392،

[28]. در حالی که خود مرحوم نوری فرموده است که طبری والکامل نقل نکرده اند از دو تا منبع را نمی توان به تمام مقاتل تعبیر کرد.

[29]. محدث نوری «پیشین» ص 150

[30]. شهید قاضی طباطبائی، تحقیق در اول اربعین سیدالشهداء چاپ سوم، قم، بنیاد علمی و فرهنگی شهید قاضی، 1368، ص 217

[31]. همان، اربعین، ص 220

[32]. همان از ص 6 تا ص 304

[33]. برای مطالعه بیشتر به کتاب مرحوم قاضی مراجعه کنید (تحقیق در اولین اربعین)

مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات - حوزه علمیه قم

اربعین حسینی

قال رسول الله صلی الله علیه وآله: مَنْ أَحَبَّ قَوْماً حُشِرَ مَعَهُمْ وَ مَنْ أَحَبَّ عَمَلَ قَوْمٍ أُشْرِکَ فِی عَمَلِهِمْ ⁽¹⁾

مهر تو را به عالم امکان نمی دهم این گنج پر بهاست من ارزان نمی دهم

ای خاک کربلای تو، مهر نماز من این مهر را به ملک سلیمان نمی دهم

جان می دهم به شوق لقای تو تا بر سرم ننهی، جان نمیدهم

یارب دلم ازغم حسین محزون کن در سینه ما محبتش افزون کن

جز مهر حسین هر آنچه باشد به دلم خون ساز و ز راه دیده ام بیرون کن

فضیلت ذکر صلوات

درروایات متعدد اشاره شده، که عبادات ما بدون ذکر صلوات قبول نمیشود. ذکر صلوات باید همراه حسنات و عبادات باشد. باز از پیامبرخدا صلی الله علیه وآله روایت داریم: اگر در روز قیامت از امت کسی را بیاروند که حسنات زیادی را به جا آورده است اگر حسناتش ضمیمه بر صلوات محمد و آل محمد نباشد خدا حسناتش را قبولش نمیکند. چون صلوات دستور خداوند است. خداوند میفرماید: إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیماً ⁽²⁾خداوند می فرماید: هم من، هم ملائکه ام، صلوات می فرستیم. شما هم این کار را بکنید.

ثواب زیارت امام حسین علیه السلام

جابر از چهارده معصوم علیهم السلام، هفت معصوم علیهم السلام را، زیارت کرده است. و از خدمت آنها استفاده کرده است. جابر به همراه عطیه، که از شاگردانش و دوستانش بود در اربعین حسینی به کربلا آمد. در کنار فرات غسل زیارت کرد. عطیه دستش را گرفت. به زیارت که می آمدند، قدم هایش را کوتاه بر می داشت. عطیه گفت: چرا آرام و کوتاه قدم برمی داری؟ فرمود: که از پیامبر صلی الله علیه وآله خدا شنیدم، هر کسی به زیارت فرزندم امام حسین علیه السلام می رود، هر قدمش ثواب یک حج عمره است.

عظمت دستگاه امام حسین علیه السلام

واقعاً دستگاه امام حسین علیه السلام شگفتی هایی دارد؛ که از عقل ما و فهم ما فراتر است. همان طور که ایثار و گذشت امام حسین علیه السلام هم یک ایثار و گذشت ویژه ای بوده است. کی حاضر است، در راه خدا همه هستیش را، همه برادرهایش، بچه هاش و یارانش را، فدا کند، خودش را فدا کند، استخوان هایش خورد بشود.

از زن و فرزند و خانمان بگذشتی اما آدم نگذشت ز یک دانه گندم.

دربهشت خدا به حضرت آدم علیه السلام فرمود: که از این دانه گندم نخور؛ ولی خورد.

داستانی درباره معنای حقیقی ذبح عظیم در قرآن

علامه سید محمدحسین تهرانی، در کتاب روح مجرد نقل میکند که یک عالم جلیل القدر در تهران به نام مرحوم سید دری نجف آبادی بود. در تهران منبر می رفت. ایشان در تهران یک موقعی از منبر پایین می آید؛ یک جوانی از ایشان سئوالی می کند که حافظ یک شعری دارد؛ که می گوید:

مرید پیر مغانم، زمن مرنج ای شیخ چرا که وعده تو کردی، و او به جا آورد.

مرحوم نجف آبادی می فرماید که منظور از پیر مغان حضرت امیر است و منظور از شیخ حضرت آدم صفی الله است یعنی ای حضرت آدم درست است شما شخصیت بزرگی هستی ولی من یکی مرید حضرت امیر المومنین هستم چرا که

وعده تو کردی و او به جا آورد به خاطر اینکه خدا تو بهشت دنیوی به حضرت آدم فرمود: از همه این نعمت ها استفاده بکن الا این گندم که شجره ممنوعه است. وَ قُلْنا یا آدَمُ اسْکُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُکَ الْجَنَّةَ وَ کلاً مِنْها رَغَداً حَیْثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَکُونا مِنَ الظَّالِمینَ ⁽¹⁾اما حضرت آدم و حوا طبق نص قرآن وَ کلاً مِنْها شیطان آمد وسوسه کرد. شیطان قسم خورد که من خیر خواه شما هستم وَ قاسَمَهُما إِنِّی لَکُما لَمِنَ النَّاصِحینَ ⁽²⁾حضرت آدم هم فکر نمی کرد که کسی قسم دروغ بخورد. یعنی خیلی صاف و زلال بوده است. قسم خورد که من خیر خواه شما هستم اگر از این گندم بخورید همیشه در بهشت می مانید. حضرت آدم و حوا از اون میوه ممنوعه خوردند و لباس هایشان ریخت. از بهشت هم بیرونشان کردند. به حضرت آدم گفتند: گندم نخور ولی خورد. خدای متعال به حضرت امیر علیه السلام نفرمود که گندم نخور ولی حضرت امیر علیه السلام در همه عمرش گندم نخورد. "چرا که وعده تو کردی و او به جا آورد" به قول مولانا:

هیچ نکشد نفس جز ذل پیر دامن آن نفس کش راسخت گیر

هرچه گویم عشق ازآن برتربود عشق امیر المومنین حیدر بود

مرحوم دری نجف آبادی فوت میکند، همین شخص که این سئوال را کرده که منظور از این شعر چیست مرحوم نجف آبادی را در عالم خواب می بیند. البته در عالم خواب از مرحوم نجف آبادی می پرسد، که آقا شما این دنیا جواب دادی که منظور از پیر مغان حضرت امیر علیه السلام و منظور از شیخ حضرت آدم است آیا اون دنیا که رفتی معنی بهتری هم پیدا کردی؟

ایشان می فرمایند: من به این دنیا که آمدم یک معنی بالاتر و بهتری از شعر حافظ فهمیدم. به من فهماندند که مراد از پیر مغان آقا ابا عبدالله الحسین علیه السلام است. و منظور از شیخ حضرت ابراهیم علیه السلام است. خدای متعال دوست داشت در راه او یک قربانی و ذبحی انجام بپذیرد. یک کسی برایش فدا بشود. خدای متعال به حضرت ابراهیم علیه السلام امر کرد، که اسماعیل علیه السلام را در راه من قربانی کن حضرت ابراهیم علیه السلام هم

اسماعیل علیه السلام را در منی آورد، و واقعاً هم نیتش این بود که قربانی کند.

سخت ترین امتحان حضرت ابراهیم علیه السلام

خیلی امتحان سنگینی است. حضرت ابراهیم علیه السلام مظهر لطافت و احساس خدایی بوده است. در اوج احساس پدری بوده است. کارد را گذاشت که سر حضرت اسماعیل علیه السلام را ببرد، خیلی هم فشار آورد، ولی کارد به امر خدا نبرید. همه چیز دست خداست به آتش امر میکند که گلستان بشو. به کارد می فرماید: نبر نمی برد. حضرت عصبانی شد؛ کارد را به سنگ زد سنگ نصف شد. ولی پوست و گوشت نازک حضرت اسماعیل علیه السلام را نمی برید. گفت: خدا به من امر می کند که نبر دوست خدا می گوید: که ببر من باید حرف خدا را گوش بدهم. بعد جبرئیل علیه السلام نازل شد. یک قوچی از قوچ های بهشتی آورد؛ که به جای اسماعیل علیه السلام قربانی کردند. وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظیمٍ ⁽¹⁾یعنی فدیه دائم به جای ذبح حضرت اسماعیل علیه السلام ذبح بزرگی را بعضی از مفسرین گفتند: که منظور از ذبح عظیم که جایگزین حضرت اسماعیل علیه السلام شده همان گوسفندی است که از بهشت آوردن. ولی این آیه را روایات ما معنی دیگری کرده است. آقا علی بن موسی الرضا علیه السلام فرمود: ذبح عظیم منظور جدم امام حسین علیه السلام است. خدای متعال از یک گوسفند بهشتی تعبیر به ذبح عظیم نمی کند. حضرت فرمود: که مشیت خدا بر این تعلق گرفت که حضرت اسماعیل علیه السلام قربانی نشود. اما در این امت بعد از پیامبر صلی الله علیه وآله ذبح بزرگی که در راه خدا انجام شد؛ منظور آقا ابا عبدالله حسین علیه السلام است. به جای اسماعیل ذبیح الله علیه السلام حضرت امام حسین علیه السلام فدیه شد. آن وقت آقای دری (ره) فرموده بود: که وقتی در این عالم آمدم به من فهماندند که معنی شعر این است که: ای حضرت ابراهیم علیه السلام از من رنجش پیدا نکن؛ شما قرار بود که در راه خدا قربانی بدهی ولی به جای شما امام حسین علیه السلام خودش را، بچه هایش را، برادرهایش را، حضرت ابالفضلش را، که مثل جان خودش است؛ همه اینها را در راه خدا فدا کرد. وَ بَذلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبَادَکَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَ حَیْرَةِ الضَّلالَةِ ⁽²⁾امام

حسین علیه السلام یک موی حضرت زینب را با عالمی نمی دهد.

معنای بذل و بذل امام حسین علیه السلام

می دانی حضرت زینب علیها السلام را چقدر دوست دارد؟ امام حسین علیه السلام برای چی حاضر می شود که حضرت زینب این همه اسارت و ذلت بکشد. به خاطر خدا، حاضر شد؛ تمام این ایثارها را بکند. ما در زیارت اربعین می گوییم: که امام حسین علیه السلام بذل کرد. بذل به چیزی می گویند، که طرف بدون چشم داشت و طمع ببخشد. یعنی اصلاً هیچ به برگشتش فکر ندارد. ابا عبدالله خون دلش را در راه خدا برای اینکه بنده ها را از جهالت و گمراهی نجات بدهد، بذل کرد. من مادری را سرغ دارم که به پسرش خیلی علاقه دارد ولی وقتی زلزله آمد، اصلاً فراموش کرد که پسری دارد. توی حیاط آمد بعد از این که زلزله تمام شد، یادش آمد که پسری دارد؛ که خیلی دوستش دارد. در موقع گرفتاری ها معلوم می شود، چه کسی به فکر چه کسی است. ولی آقا ابا عبدالله علیه السلام برای این که بندگان خدا را نجات بدهد، از همه هستیش گذشت.

نظر اهل بیت به اشعار و شخصیت حافظ

یکی از اساتید ما می فرمود: من برای همه شعرهای حافظ می توانم آیه یا روایت بیاورم. بنده خودم روزهای آخر محضر آیت الله اراکی (ره) شرفیاب شدم. ایشان غزلیات حافظ را می خواند و گریه می کرد.

الایا ایها الساقی ادرکأسا و ناولها *** که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل ها

آیت الله اراکی در سن شست سالگی یک عمری مرجع و شیخ الفقها باز هم انسش با شعرهای حافظ بوده است. یک طلبه ای می گفت: که خواب دیدم که امام زمان آمد حجره من، همه کتاب ها را بیرون گذاشت؛ ولی قرآن و حافظ را فرمودند: این باشد. مرحوم میزا مرشد چلویی از دوستان شیخ

رجب علی خیاط بوده، آدم بسیار فوق العاده ای بود. یک موقعی ایشان توسل میکند به امام حسین علیه السلام می گوید: آقا من از شما می خواهم که طبع شعر حافظ را به من بدهید. آقا امام حسین علیه السلام را در عالم رؤیا زیارت می کند. حضرت می فرماید: که این عنایت ویژه است؛ به کسی نمی دهیم. یعنی این ویژه این شخصیت است.

لیل طلب آب امام از دشمن

مرحوم آیت الله شاه آبادی استاد امام علیه السلام بوده. ایشان می فرمودند: بعضی ها می گویند: امام حسین علیه السلام از شمر تقاضای آب کرده، این مسئله درست است. شهید مطهری (ره) می فرماید: که حضرت علیه السلام از دشمن تقاضای آب نکرد. ولی همه مقاتل ما نوشته اند که تقاضا کردهاند. حضرت شاه آبادی می فرمودند: که قطعاً حضرت تقاضای آب کرده است. ولی از روی ذلت تقاضا نکرده است. اصلاً روایت داریم: که به دوستت هم رونینداز، تقاضایی نکن. آن وقت امام حسین علیه السلام نمی توانست یک ساعت تحمل کند؟ به دشمنش، آن هم دشمنی مثل شمر رونیندازد؟ جواب فرموده بودند: تقاضای آب برای این بوده دست طرف را بگیرد. امامی که محتاج کمک خلق باشد، به درد نمی خورد. ما معتقدیم امام عَیْنَ الْحَیَاةِ ⁽¹⁾است، سر چشمه حیات هستند، همه چیز سر سفر امام است، همه چیز می دهد. یعنی نفس همه به امام بند هست.

معنای هل من ناصر امام حسین علیه السلام

امام وقتی می فرماید: که هَل مِن ناصِرٍ یَنصُرُنی ⁽²⁾ظاهرش این است "چه کسی است، که من را یاری کند؟" اما معنی حقیقیش این است چه کسی است، که من یاریش کنم. به جهنم نرود، به بهشت برود. امام علیه السلام می فرماید: به من آب بدهید. چون هر کسی آب بدهد، رحم کند، رحمت اورا می گیرد.

محبت فوق العاده امام حسین علیه السلام

ما روایت داریم: تا کسی رحم کند، رحمت خدا او را میگیرد. مرحوم آقای شاه آبادی فرموده بودند: امام علیه السلام اگر به شمر فرموده بود، که به من آب بده پیش جدم از تو شفاعت کنم، درست است. چون امام علیه السلام می خواهد سفره رحمتش را پهن کند؛ شمر هم در سر اون سفره باشد. شمر اگر آب میداد دیگر موفق به کشتن حضرت علیه السلام نمی شد. رحم می کرد و برمی گشت. تا بر می گشت رحمت خدا او را می گرفت. حضرت علی اصغر علیه السلام را می آورد، که رحم کنند. تا مورد رحمت واقع بشوند. حضرت علیه السلام به شمر گفت: که به من آب بده تا از تو در پیش جدم رسول الله صلی الله علیه وآله شفاعت کنم. آن ملعون هم گفت: من یک درهم یزید را با شفاعت جدت تو عوض نمی کنم. امام حسین علیه السلام میخواهد، حتی خبیث ترین آدم ها را هم نجات بدهد. محبت امام حسین علیه السلام خیلی فوق العاده است. ببین چطور خلق دل باخته امام حسین علیه السلام شده اند. امام حسین علیه السلام این طور دل باختگی را نشان داد که خلق این طور دلباخته شده اند.

نوکری در دستگاه امام حسین علیه السلام

یک عالمی در منزلش مجلس روضه می گرفت. معمولاً بچه هایش رفقایش شاگردانش می آمدند در منزلش پذیرایی می کردند یک روز رفقا و شاگرداش نیامدند بچه هایش هم نبودند آقا عبایش را گذاشت کنار خودش از مردم پذیرایی کرد. شب حضرت زهرا علیها السلام را خواب دید. حضرت علیها السلام فرمود: فلانی امروز تو نوکر ما شدی. یعنی تو دستگاه اهل بیت علیهم السلام و امام حسین علیه السلام باید خودت را بشکنی، جارو کشی کنی، کفش جفت کنی. مرحوم آیت الله کمپانی، استاد آیت الله بهجت و خیلی از بزرگان، خودش کفش جفت میکرد، چایی می ریخت. می گفتند: آقا شما آیت الله، فیلسوف و چی و چی هستی. می گفت: این مجلس امام حسین علیه السلام است. شاید خیلی از کارهای ما نگرفت، ولی این کار گرفت. نوکری در این خانه برای ما ثبت بشود.

دیدار امام حسین علیه السلام از خادمش هنگام مرگ

یکی از رفقا می گفت: که در مشهد یک تارجری بود؛ که خیلی به امام حسین علیه السلام علاقه داشت. میرفت مجلس امام حسین علیه السلام چایی می ریخت. چندین سال چایی ریز امام حسین علیه السلام بود. اواخر عمر مریض شد، توی خانه افتاد. دیگراز خانه نمی توانست بیرون بیاید. هر شب هم یکی از بچه هایش می رفت پرستاریش می کرد. یک شب یکی از پسرهایش می گفت: که من دیدم آقام حالش خیلی منقلب و مضطرب است. گفتم: بابا جان حالتان خوب نیست، می خواهید بروم دکتر بیاورم. گفت: نه کار ما از دکتر گذشته دیگر. گفتم: حالش را داری، ماشین را آماده کنم، ببرمت به زیارت امام هشتم علی بن موسی الرضا علیه السلام . گفت: من زیارت خیلی رفتم، حالا نوبت آنهاست، که به دیدن من بیایند. گفت: من دیدم حال پدرم خیلی منقلب است. ولی یک وقت با زحمت بلند شد، مؤدب نشست. گفتم: بابا جان شما که حال نشستن نداری، دراز بکش، استراحت کنید. فرمود: فرزندم مگر چشمانت نمی بیند، آقا امام حسین علیه السلام به دیدن من آمده، من به احترام اربابم نشستم. گفت: سلام داد السَّلامُ عَلَیْکَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ⁽¹⁾بعد هم دراز کشید و از دنیا رفت. معلوم شد، آقا امام حسین علیه السلام در لحظه آخر به دیدنش آمده است.

ذکر مصیبت اربعین

امام حسین علیه السلام (بازگشت اسرا به کربلا)

اول زائری که در روز اربعین به زیارت امام حسین علیه السلام رفت، جابر بوده است. عطیه می گوید: دست جابر را گرفتم و روی خاک قبر ابا عبدالله علیه السلام گذاشتم. آن قدر جابر گریه کرد و ناله کرد، که از هوش رفت. بعد آب به صورتش زدم، به هوشش آوردم. سه مرتبه صدا زد یا حسین علیه السلام یا حسین علیه السلام یا حسین علیه السلام صد زد آقا جان من پیرغلام شما جابرم. از راه دور به زیارت شما آمده ام. هر وقت عرض ارادت میکردم جواب من را می دادی، ولی الان حبیب لایجیب حبیبه چرا دوست

جواب دوستش را نمی دهد؟ خودش به خودش جواب داد. صدا زد: جابر چه انتظار داری از اون حسینی که بدن مقدسش قطعه قطعه در کربلا، سر مبارکش با بالای نیزه بین بدن و سرش فرسخ ها فاصله افتاده جواب تو را بدهد. داشت با آقا علیه السلام نجوا می کرد؛ که صدای زنگ قافله به گوش رسید.

گمانم کربلا شد عمه نزدیک که بوی مشک و ناب عنبرآید

مهار ناقه را یک دم رها کن به استقبال لیلا اکبر آید

به گوشم عمه از گهواره گور دراین سحرا صدای اصغر آید

چهل روزاست گشته ذکرزینب حسینم وای حسینم وای حسینا

اربعین تجدید خاطره عاشوراست. اهل بیت وارد سرزمین کربلا شدند. از مرکب ها پیاده شدند یکی سراغ قبر عمو می رود. یکی سراغ قبر برادر می رود. یکی قبر طفل شش ماه را سراغ می گیرد: امام سجاد علیه السلام شاید به جابر فرمود: جابر روز عاشورا نبودی همین جا بود؛ جوان های ما را کشتند. همین جا بود، طفل شیر خواره ما را شهید کردند. همین جا بود، پدر ما ابا عبدالله علیه السلام را شهید کردند. همین جا بود، خیمه های ما را به آتش کشیدند. عزیزان ما را اسیر کردند. اما بی بی زینب، داغش از همه بیش تر است. آمد خودش را روی قبر ابا عبدالله انداخت. آن قدر ناله کرد. واحسینا واحبیب قلب رسول الله یک وقت دیدن بی بی دست برد قریبان چاک کرد.

پی نوشت ها:

[1]. بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار/مجلسی/ج 65/131/باب 18 الصفح عن الشیعة و شفاعة أئمتهم صلوات الله علیهم فیهم .....

ص: 98

[2]. الأحزاب: 56

[3]. البقرة: 35

[4]. الأعراف: 21

[5]. الصافات: 107

[6]. مفاتیح الجنان/شیخ عباس قمی/1/468/هشتم زیارت اربعین است .....

ص: 467

[7]. مفاتیح الجنان/شیخ عباس قمی/1/59/روز جمعه روز حضرت صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه الشریف ....

ص:59

[8]. فرهنگ عاشورا/جمعی ازنویسندگان/131/6. الگوها و چهره های عاشورایی .....

ص: 130

[9]. مفاتیح الجنان/شیخ عباس قمی/1/458/أول زیارت عاشوراء معروفه است .....

ص: 458

[10]. برگرفته از سخنرانی: حجة الاسلام و المسلمین فرحزاد (دامة برکاته)

ذکر مصیبت اربعین

اشاره

السلام علیک یا ابا عبدلله

امروز دیگه اینجوری سلام نمیدم. داداش پاشو سربریدتو برات آوردم

"السلام علی المَجزوزِ الرَاسِ مِنَ القَفا"

*حسین... نه نه! زن و مرد، تو که نفست یاری می کنه. تو که صدات مثل زینب نگرفته. این بچه ها دیگه صداشون جوهره نداشت. امروز ما به جای اون بچه ها می گیم. حسین.... به خدا هر چیز دیگه جای این ذکر بگی دلت آروم نمی شه. "فما احلی اسمائکم". شیرینی این ذکر و بچش... حسین وای

هنوز به قبرا نرسیده بودن، یه وقت دیدن این زن و بچه خودشونو از ناقه ها به زمین انداختن. داداش آگه اون روز تو با صورت به زمین خوردی بلندشو ببین آخرین وجه تشابه من و تو آینه. تو تشنگی کشیدی منم کشیدم. گرسنگی کشیدی من کشیدم کتک خوردی منم کتک خوردم. تو رو با نیزه زدن منم زدن. زین العابدین

فرمودآ: "ان دَمَعَت من احَدِنا عَینٌ" آگه چشمی از ما گریه می کرد. "فَقُرِعَت رَأسُهُ بِالرُمح" نیزه دارا با نیزه به سرش میزدن. اما داداش تو رو کشتن منم می خواستن بکشن، اما صورت تو زمین خورد تو این یکی من عقب موندم. اربعین جبران کرد. یه جوری از ناقه خودش و به زمین انداخت. رو زانوهاش داره راه میاد.

همه منتظرن ببینن زینب چه می کنه؟ خوب نشونی رو بلده. خودم دیدم از بالا بلندی کجا افتادی زمین. خودم دیدم چی جوری محاصره ات کردن. اومد کنار این قبر. همه دور زینب حلقه زدن. اینجا با روضه شام و کوفه فرق میکنه اینا همه خواصن. همه روضه ها رو خوند. آی رباب تو از خیمه بیرون نیومدی اما من اومدم دیدم یه بدنی به رو، رو زمین افتاده. و هُوَ جُسَةٌ بِلا رَأس، سر نداشت سر نداشت. رباب نبودی ببینی چه کردم... خواستم سرشو ببوسم سر نداشت خواستم دستشو بردارم به قلبم بزارم دستشو بریده بودن فقط یه جای سالم بود اونم رگای گردنش بود. لبامو به اون رگا گذاشتم که تونستم خطبه بخونم. لبا رو به اون رگا گذاشتم که تونستم یزیدو رسوا کنم. گریه ها کردن... هر یکی سمت قبری رفت. اما دیدن رباب متحیره. یه جور دیگه داره ناله میزنه... خانوم تو چرا سرقبری نمی ری؟ آخه قبر علی اصغرمو نمی دونم کجاست. آخ بمیرم. آب خوردم سینه هام شیر آورده. یادش بخیر 40 روز پیش علی داشتمو شیر نداشتم حالا برعکس شد.

یه بدن عصر روز یازدهم بدون زائر موند. هیچکی هم اشاره نمی کنه. به زینب خیلی سخت گذشت. از گودال که عبورشون دادن تو دارالحربم که بدن بنی هاشم بود. همه رو زینب زیارت کرد اما یه بدن کنار علقمه موند آخه عباس دور افتاده بود. هرچه زینب خواهش کرد نذاشتن اون بدنو زیارت کنه حالا تو ببین چه حسرتی به دلش موند

گفت داداش میرم اما برمی گردم. ازکنار قبر حسین هنوز داره رو زانوهاش راه میره. کربلا رفته ها همین جایی که میگن بین الحرمین ارباب ما دست به کمر رفت اما زینب رو زانوهاش راه رفت. رسید کنار علقمه. داداش نگی من با وفا نبودم. اینجا دیگه زینب روضه نخوند سکینه شروع کرد روضه خواندن.

عمو عباس جات خالی بود

عمه مو سیلی زدن

چهل روزه که بوی گل نیومد

صدای چهچه بلبل نیومد

چهل روزه چهل منزل اسیرم

غم چل ساله گویی کرده پیرم

چهل روزه حسینم را ندیدم

غم عشقش به جون و دل خریدم

چهل روزه غم چل ساله دیدم

غم و اندوه دیدم ناله دیدم

همین جا غرق در غم شد وجودم

تن پاک تو را گم کرده بودم

میان نیزه ها دلباختم من

تو را دیدم ولی نشناختم من

اگر امروز برداری سرت را

به زحمت می شناسی خواهرت را

ز جا برخیز ای نور دو دیده

شده مویم سپید و قد خمیده

اگر مردی در این صحرا نمی بود

اگر نامحرمی اینجا نمی بود

برون می کردم از تن پیرهن را

که بینی بازوی مجروح من را

نه تنها من که طفلان اینچنین اند

همه با درد و ماتم همنشین اند

تمام قلب ها از غصه پاره

تمام گوش ها بی گوشواره

زیارت جابر بن عبدالله انصاری در روز اربعین

منبع: بشارة المصطفی عماد الدین طبری: ص 74، بحار الأنوار مجلسی: ج 68 ص 130 ح 62؛ مقتل الحسین للخوارزمی: ج 2 ص 167 نحوه.

عن عطیّة العوفی: خَرَجتُ مَعَ جابِرِ بنِ عَبدِ اللّه ِ الأَنصارِیِّ زائِرَینِ قَبرَ الحُسَینِ بنِ عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه السلام ، فَلَمّا وَرَدنا کَربَلاءَ دَنا جابِرٌ مِن شاطِئِ الفُراتِ فَاغتَسَلَ، ثُمَّ اتَّزَرَ بِإِزارٍ وَارتَدی بِآخَر، ثُمَّ فَتَحَ صُرَّةً فیها سُعدٌ فَنَثَرَها عَلی بَدَنِه، ثُمَّ لَم یَخطُ خُطوَةً إلّا ذَکَرَ اللّه َ تَعالی.

حَتّی إذا دَنا مِنَ القَبرِ قال: ألمِسنیهِ فَأَلمَستُهُ فَخَرَّ عَلَی القَبرِ مَغشِیّا عَلَیهِ فَرَشَشتُ عَلَیهِ شَیئا مِنَ الماءِ فَلَمّا أفاقَ قال: یا حُسَینُ ثَلاثا ثُمَّ قال: حَبیبٌ لا یُجیبُ حَبیبَهُ. ثُمَّ قال: وأنّی لَکَ بِالجَوابِ وقَد شُحِطَت أوداجُکَ عَلی أثباجِک، وفُرِّقَ بَینَ بَدَنِکَ ورَأسِک، فَأَشهَدُ أنَّکَ ابنُ خاتَمِ النَّبِیّین وَابنُ سَیِّدِ المُؤمِنین وَابنُ حَلیفِ التَّقوی وسَلیلِ الهُدی وخامِسُ أصحابِ الکِساءِ وَابنُ سَیِّدِ النُّقَباءِ وَابنُ فاطِمَةَ سَیِّدَةِ النِّساءِ وما لَکَ لا تَکونُ هکَذا وقَد غَذَّتکَ کَفُّ سَیِّدِ المُرسَلین ورُبّیتَ فی حِجرِ المُتَّقین ورُضِعتَ مِن ثَدیِ الإِیمانِ وفُطِمتَ بِالإِسلام فَطِبتَ حَیّا وطِبتَ مَیِّتا غَیرَ أنَّ قُلوبَ المُؤمِنینَ غَیرُ طَیِّبَةٍ لِفِراقِک ولا شاکَّةٍ فِی الخِیَرَةِ لَکَ فَعَلَیکَ سَلامُ اللّه و رِضوانُهُ وأشهَدُ أنَّکَ مَضَیتَ عَلی ما مَضی عَلَیهِ أخوکَ یَحیَی بنُ زَکَرِیّا.

ثُمَّ جالَ بِبَصَرِهِ حَولَ القَبرِ وقال: السَّلامُ عَلَیکُم أیَّتُهَا الأَرواحُ الَّتی حَلَّت بِفِناءِ الحُسَینِ وأناخَت بِرَحلِهِ وأشهَدُ أنَّکُم أقَمتُمُ الصَّلاةَ وآتَیتُمُ الزَّکاةَ، وأمَرتُم بِالمَعروفِ ونَهَیتُم عَنِ المُنکَرِ وجاهَدتُمُ المُلحِدین وعَبَدتُمُ اللّه َ حَتّی أتاکُمُ الیَقینُ. وَالَّذی

بَعَثَ مُحَمَّدا بِالحَقِّ نَبِیّا لَقَد شارَکنا کُم فیما دَخَلتُم فیهِ. قالَ عَطِیَّةُ: فَقُلتُ لَهُ: یا جابِرُ! کَیفَ ولَم نَهبِط وادِیا ولَم نَعلُ جَبَلاً ولَم نَضرِب بِسَیفٍ وَ القَومُ قَد فُرِّقَ بَینَ رُؤوسِهِم وأبدانِهِم، واُوتِمَت أولادُهُم و أرمَلَت أزواجُهُم؟! فَقال: یا عَطِیَّةُ! سَمِعتُ حَبیبی رَسولَ اللّه ِصلی الله علیه و آله یَقولُ: مَن أحَبَّ قَوما حُشِرَ مَعَهُم و مَن أحَبَّ عَمَلَ قَومٍ اُشرِکَ فی عَمَلِهِم وَالَّذی بَعَثَ مُحَمَّدا بِالحَقِّ نَبِیّا إنَّ نِیَّتی ونِیَّةَ أصحابی عَلی ما مَضی عَلَیهِ الحُسَینُ علیه السلام وأصحابُهُ خُذوا بی نَحوَ أبیاتِ کوفانَ.

فَلَمّا صِرنا فی بَعضِ الطَّریقِ قالَ: یا عَطِیَّةُ! هَل اُوصیکَ وما أظُنُّ أنَّنی بَعدَ هذِهِ السَّفَرَةِ مُلاقیک؟ أحبِب مُحِبَّ آلِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه وآله ما أحَبَّهُم وأبغِض مُبغِضَ آلِ مُحَمَّدٍ ما أبغَضَهُم وإن کانَ صَوّاما قَوّاما، وَارفُق بِمُحِبِّ مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، فَإِنَّهُ إن تَزِلَّ لَهُ قَدَمٌ بِکَثرَةِ ذُنوبِهِ ثَبَتَت لَهُ اُخری بِمَحَبَّتِهِم، فَإِنَّ مُحِبَّهُم یَعودُ إلَی الجَنَّةِ، ومُبغِضَهُم یَعودُ إلَی النّارِ.

ترجمه: به نقل از عطیّه عوفی -: همراه جابر بن عبد اللّه انصاری، برای زیارت قبر حسین بن علی بن ابی طالب علیه السلام حرکت کردیم. هنگامی که به کربلا رسیدیم جابر به کرانه فرات نزدیک شد و غسل کرد و پیراهن و ردایی به تن کرد و کیسه عطری را گشود و آن را بر بدنش پاشید و هیچ گامی برنداشت جز آن که ذکر خدای متعال گفت تا این که به قبر نزدیک شد و [به من] گفت: دست مرا بر قبر بگذار

چون دست او را بر قبر گذاشتم بی هوش، بر روی قبر افتاد. کمی آب بر او پاشیدم و هنگامی که به هوش آمد سه بار گفت: ای حسین!

آن گاه گفت: دوست پاسخ دوست را نمی دهد؟!

سپس گفت: چگونه پاسخ دهی در حالی که خون رگ هایت را بر میان شانه ها و پشتت ریختند و میان سر و پیکرت جدایی انداختند؟! گواهی می دهم که تو فرزند خاتم پیامبران و فرزند سَرور مؤمنان و فرزند هم پیمان تقوا و چکیده هدایت و پنجمین فرد از اصحاب کسایی و فرزند سالار نقیبان و فرزند فاطمه سَرور زنانی؟! و چگونه چنین نباشی در حالی که از دست سَرور پیامبران غذا خورده ای و در دامان تقواپیشگان

پرورش یافته ای و از سینه ایمان شیر نوشیده ای و با اسلام تو را از شیر گرفته اند.

پاک زیستی و پاک رفتی؛ امّا دل های مؤمنان در فراق تو خوش نیست بی آن که در این تردیدی رود که همه اینها به خیرِ تو بود. سلام و رضوان خدا بر تو باد! و گواهی می دهم که تو بر همان روشی رفتی که برادرت یحیی بن زکریّا رفت.

آن گاه جابر دیده خود را گِرد قبر چرخاند و گفت: سلام بر شما ای روح هایی که گرداگردِ حسین فرود آمده، همراهش شدید! گواهی می دهم که نماز را به پا داشتید و زکات دادید و به نیکی فرمان دادید و از زشتی باز داشتید و با مُلحدان جنگیدید و خدا را پرستیدید تا به شهادت رسیدید. سوگند به آن که محمّد را به حق برانگیخت در آنچه به آن در آمدید با شما شریک هستیم.

به جابر گفتم: ای جابر! چگونه [با آنان شریک باشیم]، با آن که ما نه به درّه ای فرود آمدیم و نه از کوهی بالا رفتیم و نه شمشیری زدیم، در حالی که اینان سرهایشان از پیکر جدا شد و فرزندانشان یتیم و زنانشان بیوه شدند؟!

جابر گفت: ای عطیّه! شنیدم که حبیبم پیامبر خدا صلی الله علیه وآله می فرماید: «هر کس گروهی را دوست داشته باشد، با آنان محشور می شود و هر کس کارِ کسانی را دوست داشته باشد، در کارشان شریک می شود» و سوگند به آن که محمّد را به حق به پیامبری بر انگیخت نیّت من و همراهانم همان است که حسین علیه السلام و یارانش بر آن رفته اند. مرا به سوی خانه های کوفه ببر.

هنگامی که بخشی از راه را رفتیم گفت: ای عطیّه! آیا سفارشی به تو بکنم که دیگر گمان ندارم پس از این سفر تو را ببینم؟ دوستدار خاندان محمّد را تا زمانی که آنان را دوست می دارد دوست بدار و دشمن خاندان محمّد را تا زمانی که با آنان دشمن است دشمن بدار هر چند روزه گیر و شب زنده دار باشد، و با دوستدار محمّد و خاندان محمّد رفاقت کن که اگر یک گامش از فراوانیِ گناهش بلغزد گام دیگرش به محبّت آنان استوار می مانَد؛ چرا که دوستدار آنان به بهشت باز میگردد و دشمن آنان به سوی آتش [دوزخ] می رود.

شناخت شناسنامه ای حضرت زینب کبری علیها السلام

نام: حضرت زینب علیها السلام

نامگذار: رسول خدا صلی الله علیه وآله از جانب خدا

نسبت با پیامبر خدا: سومین نوه پیامبر

نام پدر: امام علی علیه السلام

نام مادر: حضرت فاطمه زهرا علیها السلام

نام برادران: امام حسن و امام حسین و عباس علیهم السلام

مقام و منصب: معلم و مفسر قرآن در کوفه

روز و ماه تولد: احتمالاً پنجم جمادی الاولی

سال تولد: 5 یا 6 هجری قمری

محل تولد: مدینه منوّره

نام همسر: (پسر عمویش) عبدالله فرزند جعفر طیّار

نام فرزندان: علی، عون، محمد، جعفر، ام کلثوم (دو نفر شهید کربلا)

لقب مشهور: (ره) أمّ_المصائب

القاب دیگر: محدثه، عقیله بنی هاشم، عقیلة النساء، عالمه غیر معلّمه، نائبة الزهرا، نائبة الحسین، شریکة الشهداء...

مهم ترین واقعه عمر: حضور در کاروان کربلا و صحنه عاشورا

نسبت با شهید: دختر شهید، مادر شهید، خواهر شهید، عمه شهید

مسئولیت: سرپرستی کاروان اسیران آل الله

سخن معروف: «ما رأیتُ الا جمیلاً»

خطاب به یزید: یابن الطلقاء (ای فرزندِ اسیرِ آزاد شده جدّم)

روز و ماه رحلت و شهادت: 15 رجب

سال شهادت: سال 62 یا 63 هجری قمری

مدت عمر: 57 سال

خلیفه غاصب معاصر: معاویه مکّار و یزید پلید

حرم مطهر: دمشق سوریه (و شاید قاهره)

نامگذاری روز ولادت: روز پرستار

فرمایش پیامبر صلی الله علیه وآله : هر کس بر مصیبت های این دختر بگرید، همانند کسی است که بر برادرانش، حسن و حسین گریسته باشد.

امام حسین علیه السلام : من را در نماز شب فراموش نکن.

سخن امام سجاد علیه السلام : "أَنْتِ بِحَمْدِ اللَّهِ عَالِمَةٌ غَیْرُ مُعَلَّمَةٍ فَهِمَةٌ غَیْرُ مُفَهَّمَة".

امام باقر علیه السلام : علم و معرفت ایشان اکتسابی نیست.

ویژگی نسب: مولود بهترین زوج عالم

برخی از ویژگی ها:

ایمان و مجاهدت در راه خدا، فصاحت و شهامت، هوش و دانش فراوان، خلوص و صفای باطن، نقل روایات بسیار، نقل خطبه فدک، افشاگری ظلم بنی امیه، پیام رسان نهضت عاشورا با خطبه های غرّا؛ درک هفت معصوم از پیامبر تا امام باقر علیه السلام ...

زیارتنامه مختصر:

السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ رَسُولِ اللَّه

السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ فَاطِمَةَ وَ خَدِیجَة

السَّلامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِین

السَّلامُ عَلَیْکِ یا آخت الْحَسَنِ وَالْحُسَیْنِ

اَلسَّلامُ عَلَیْکِ یا بِنْتَ وَلِیِّ اللهِ

اَلسَّلامُ عَلَیْکِ یا آخت وَلِیِّ اللهِ

اَلسَّلامُ عَلَیْکِ یا عَمَّهَ وَلِیِّ اللهِ وَ رَحْمَهُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ

(ره) یا حضرت_زینب ادرکنی

متن کامل شعر زیبای نون و قلم (نون و قلم نبی ست و ما یسطرون حسین

امشب دلم به تاب و سرم گرم از تب است

امشب که از نسیم حضوری لبالب است

شمع است و شاهداست و شرابی که برلب است

شور و شگفتی است و شبی عشق مشرب است

شامی که روشنایی روز است امشب است

“امشب شب ملیکه دادار زینب است”

***

این جلوه جلوه های شبی بیکرانه است

این جذبه جذبه حرمی بی نشانه است

این سجده سجده بر قدمی جاودانه است

این شعله شعله نگهی عاشقانه است

از هر لبی که می شنوی این ترانه است

“عالم محیط و نقطه پرگار زینب است”

***

سرّی رسید و معنی امالکتاب شد

نوری دمید و قبله هر آفتاب شد

چشمی گشود و چشم شقایق بخواب شد

زیباترین دعای علی علیه السلام مستجاب شد

زهراست این که در دل گهواره قاب شد

“امشب تمام گرمی بازار زینب است”

***

بر عرش سبز دست نبی تا که جا گرفت

نورش زمین و کل زمان را فرا گرفت

حتی بهشت سرمه از آن خاک پا گرفت

از عطر دامنش همه جا روشنا گرفت

آئینهای مقابل رویش خدا گرفت

“تصویر جلوه های خداوار زینب است”

***

این کیست این که سجده کند عشق در برش

این کیست این که سینه درند در برابرش

این کیست این که از جلوات مطهرش

عالم نبود غیر غباری ز محضرش

فرموده است از برکاتش برادرش

“آئینه دار حیدر کرار زینب است”

***

تا کوچه اش قبیله لیلا ادامه داشت

تا خانه اش گدایی عیسی ادامه داشت

در چشم او تلاطم دریا ادامه داشت

بر قامتش قیامت مولا ادامه داشت

زینب نبود حضرت زهرا علیها السلام ادامه داشت

“خاتون خانه دار دو دلدار زینب است”

***

سرچشمه های پرطپش کوهسار از اوست

دریا از اوست جذبه هر آبشار از اوست

تیغ کلام فاطمی اش آب دار از اوست

تفسیر آیه های غم و انتظار از اوست

آری تمام هیمنه ذوالفقار از اوست

“از کربلا بپرس علمدار زینب است”

***

سوگند بر شکوه دل مرتضایی اش

بر جلوه های حیدریاش مجتبایی اش

سوگند بر تقدس کرب و بلایی اش

بر ریشه های چادر سبز خدایی اش

سوگند بر نماز شب کبریایی اش

“تا روز حشر کعبه ایثار زینب است”

***

شمس حجاب گنبد دوار زینب است

بدر سپهر عصمت و ایثار زینب است

محبوبه حبیه دادار زینب است

مسطوره سلاله اطهار زینب است

اذن دخول در حرم یار زینب است

“منصوره نرفته سر دار زینب است”

***

نون و قلم نبی است و مایسطرون حسین

طاق فلک علی است به عالم ستون حسین

خلقت تمام حضرت زهراست خون حسین

هستی تمام ظاهر و مافی البطون حسین

با یک قیامت است هم الغالبون حسین

“در این قیام نقطه پرگار زینب است”

***

سردار سرسپرده جولان عشق کیست؟

تنها امیر فاتح میدان عشق کیست؟

عشق است حسین و گوش به فرمان عشق کیست؟

روح دمیده در تن بیجان عشق کیست؟

علامه مفسر قرآن عشق کیست؟

“تفسیر آیه ها همه اسرار زینب است”

***

ققنوس و هم از پی او در توهم است

فانوس وصف در صفت وصف او گم است

قاموس اقتدار و وقار و تلاطم است

پابوس او تمامی افلاک و انجم است

کابوس شام و دولت نامرد مردم است

“بر فرق ظلم تیغ شرربار زینب است”

***

پیداترین ستاره دیبای خلقت است

زیباترین سروده لب های خلقت است

زهراترین زهره زهرای خلقت است

لیلاترین لیلی لیلای خلقت است

شیواترین سئوال معمای خلقت است

“گنجینه جزیره اسرار زینب است”

***

ذرات و کائنات همه مرده یا خموش

در احتجاج بود زنی یک علم به دوش

قلب جهان به عمق زمین غرق جنب و جوش

آتشفشان قهر خداوند در خروش

هوهوی ذوالفقار علی می رسد به گوش

“این رعد و برق نیست که انگار زینب است”

***

خورشید روی قله نی آشکار شد

کوچک ترین ستاره سر شیرخوار شد

ناموس حق به ناقه عریان سوار شد

هشتاد و چهار خسته به هم همقطار شد

زیباترین ستاره دنباله دار شد

“در این مسیر نور جلودار زینب است”

***

چشم ستاره در به در جستجوی ماه

بر روی نیزه دیده زینب گرفت راه

مبهوت می نمود به سرنیزه ای نگاه

آتش کشید شعله ز دل تا کشید آه

کای جان پناه زینب و اطفال بی پناه

“راحت بخواب چونکه پرستار زینب است”

***

پشتش شکست، بس که بر او، آسمان! گریست

حتی به حال و روز دلش کاروان گریست

از خنده های حرمله و ساربان گریست

بر گیسوان شعله ور کودکان گریست

از ضربه های دم به دم خیزران گریست

“بر خیل اشک قافله سالار زینب است”

***

آن شانه صبور صبوری زما ربود

آن قامت غیور قیامت بپا نمود

آن شیرزن حماسه عباس را سرود

با دست خویش بیرق کرببلا گشود

بر بال های زخمی اش ای وای جا نبود

“غم را بگو بیا که خریدار زینب است”

***

زینب اگر نبود اثر کربلا نبود

شیرازه ای برای کتاب خدا نبود

زینب اگر نبود علم حق بپا نبود

این خیمه ها و پرچم و رخت عزا نبود

یک یا حسین بر لب ما و شما نبود

“در کار عشق گرمی بازار زینب است”

***

با این که قد خمیده ام و داغ دیده ام

فتح الفتوح کرده ام هرجا رسیده ام

گر نیش کعب نی به وجودم خریده ام

گر طعم تازیانه چو مادر چشیده ام

چون کوه ایستادهام ای سر بریده ام

“در اوج اقتدار جهاندار زینب است”

***

زینب کجا و خنده اشرار یا حسین

زینب کجا و کوچه و بازار یا حسین

زینب کجا و مجلس اغیار یا حسین

زینب کجا و این همه آزار یا حسین

زینب کجا و طشت و سر یار یا حسین

“در پنجه های بغض گرفتار زینب است”

***

از نای من به ناله چو افتاد نای نی

عالم شنید از پس آن های های نی

تو بر فراز نیزه و من در قفای نی

آنقدر سنگ خوردهام از لابه لای نی

تا اینکه یافتم سرت از رد پای نی

“هجران توست آتش و نیزار زینب است”

***

قرآن بخوان که حفظ شود آبروی تو

رنگین شده است ساقه نی از گلوی تو

در حسرتم که نیزه کند شانه موی توای منتهای آرزویم گفتوگوی تو

واژه «اربعین»

اشاره

واژه «اربعین» در متون دینی و مجموعه های حدیثی از ارزش والایی برخوردار است. آثار حفظ چهل حدیث، اخلاص عمل در چهل روز و دعای عهد در چهل صبح، کمال عقل در چهل سالگی، دعا برای چهل مؤمن، شهادت چهل مؤمن برای میت، برگزاری عبادت در چهل شب چهارشنبه برای دیدار حضرت ولی عصر علیه السلام ، و بعثت غالب انبیاء در چهل سالگی، از جمله مواردی است که ارزش و جایگاه این اصطلاح اسلامی و عرفانی را مشخص می سازد.

«اربعین» از اصطلاحات رایجی است که در متون اسلامی کاربرد زیادی دارد، مثلاً در برخی از روایات به عنوان نماد کمال، حدی برای تصفیه باطن و ... قلمداد شده است. در این نوشتار به مناسبت روز اربعین شهادت امام حسین علیه السلام برخی از موارد کاربرد این واژه ارزشمند که در فرهنگ اسلامی به مناسبت های گوناگون از آن یاد شده و گاهی پیام های اخلاقی و دستورهای الهی با آن همراه شده است، با

اشاره به سی نکته تقدیم می شود:

1. شهادت چهل مؤمن

امام صادق علیه السلام فرمود: «اذا مات المؤمن فحضر جنازته اربعون رجلا من المؤمنین وقالوا: اللهم انا لانعلم منه الا خیرا وانت اعلم به منا، قال الله تبارک وتعالی: قد اجزت شهاداتکم وغفرت له ما علمت مما لا تعلمون; ⁽¹⁾هرگاه یکی از اهل ایمان بمیرد و بر جنازه او چهل نفر از مؤمنین حضور یابند و گواهی دهند که پروردگارا! ما به جز خوبی و نیکی از این شخص ندیده ایم و تو از ما داناتر هستی، خداوند متعال می فرماید: من نیز شهادت شما را پذیرفتم و آنچه [از بدی ها و گناهان] از او می دانستم که شما بی اطلاع بودید، همه را بخشیدم.»

همچنین امام صادق علیه السلام می فرماید: «در بنی اسرائیل عابدی بود که پیوسته به عبادت و راز و نیاز اشتغال داشت. خداوند متعال به حضرت داوود علیه السلام وحی فرستاد: ای داوود! این مرد عابد، فردی ریاکار و غیرمخلص است. هنگامی که او مرد، حضرت داوود علیه السلام به تشییع جنازه اش حاضر نشد. اما چهل نفر از بنی اسرائیل حضور یافتند و در درگاه الهی به نیکی و خوبی های ظاهری وی شهادت دادند و از خداوند طلب عفو و آمرزش برای وی نمودند. در هنگام غسل نیز چهل نفر دیگر چنین کردند و در هنگام دفن چهل نفر دیگر آمده، بعد از گواهی به نیک مردی عابد از خداوند متعال آمرزش او را خواستار شدند. در آن حال، خداوند به حضرت داوود علیه السلام الهام کرد که من او را به خاطر شهادت آن عده بخشیدم و اعمال بد و ریایی او را نادیده گرفتم. ⁽²⁾

2. دعا برای چهل مؤمن

پیشوای ششم یکی از مهم ترین عوامل استجابت دعا را تقدیم دیگر مؤمنین در هنگام دعا می داند. آن حضرت می فرماید: «من قدم اربعین من المؤمنین ثم دعا

استجیب له; ⁽¹⁾هر کس چهل نفر از مؤمنین را در دعا کردن بر خود مقدم بدارد، سپس حاجات خود را بطلبد، دعای او به اجابت خواهد رسید.» آن حضرت تاکید می فرماید که اگر این گونه دعا کردن در نماز شب و بعد از آن باشد، تأثیر بیشتری خواهد داشت. ⁽²⁾همچنین دعا کردن چهل مؤمن در قنوت نماز وتر در دل شب های تار اجابت دعا را نزدیک تر و سریع تر می نماید. ⁽³⁾

3. دعای چهل نفره

دعا کردن همیشه خوب و یکی از سلاح های مؤمن و وسیله ارتباط با پروردگار عالمیان است. هنگامی که انسان خود را از هر جهت درمانده و عاجز می بیند با جان و دل زمزمه می کند که:

سینه مالامال درد است ای دریغا مرهمی

دل زتنهایی به جان آمد خدایا همدمی

در آن لحظات حساس، دعا همچون نور امیدی در دل انسان می تابد و دعاکننده علاوه بر آرامش درون، اعتماد به نفس، تلطیف روح، عشق و معرفت خویش را نیز به نمایش می گذارد. امام صادق علیه السلام در یکی از رهنمودهای حکیمانه خویش ما را به دعای دسته جمعی فرا می خواند و می فرماید: «اگر گروهی چهل نفره جمع شوند و خدای خویش را بخوانند، مطمئناً دعای آنان مستجاب خواهد شد و اگر چهل نفر نبودند گروه چهار نفره، ده بار خدا را بخوانند که همین اثر را دارد و اگر بیش از یک نفر نباشد و چهل بار خدا را صدا بزند، خدای عزیز و جبار خواسته او را برآورده خواهد کرد.» ⁽⁴⁾

4. آمرزش چهل گناه

حضرت باقر علیه السلام یکی از حقوق واجب مسلمانان بر عهده همدیگر را، حضور در تشییع جنازه آنان می شمارد و با توجه به اهمیت آن، تأثیر معنوی این حضور را نیز بیان می کند: «من حمل جنازة من اربع جوانبها غفرالله له اربعین کبیرة; ⁽⁵⁾

کسی که جنازه ای را از چهار طرف حمل کند، خداوند متعال چهل گناه کبیره او را خواهد بخشید.»

5. کمال در چهل سالگی

از مهم ترین نکاتی که در زندگی انسان وجود دارد و در مرحله تکامل معنوی و شخصیت وی مؤثر است، رسیدن به مراتبی از سن و سال است که انسان کاملتر و پخته تر می شود. خداوند متعال در این زمینه چهل سالگی را اوج کمال انسانی می داند و می فرماید: «... حتی اذا بلغ اشده وبلغ اربعین سنة قال رب اوزعنی ان اشکر نعمتک آلتی انعمت علی وعلی والدی وان اعمل صالحا ترضیه واصلح لی فی ذریتی انی تبت الیک وانی من المسلمین»; ⁽¹⁾«تا زمانی که به کمال قدرت و رشد برسد و به چهل سالگی بالغ گردد، می گوید: پروردگارا! مرا توفیق ده تا شکر نعمتی را که به من و پدر و مادرم دادی، به جا آورم و کار شایسته ای انجام دهم که از آن خشنود باشی و فرزندان مرا صالح گردان! من به سوی تو باز می گردم و توبه می کنم و از مسلمانان می باشم.»

6. آثار چهل روز اخلاص

امام رضا علیه السلام از پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه وآله چنین نقل فرمود: «ما اخلص عبد لله عزوجل اربعین صباحا الا جرت ینابیع الحکمة من قلبه علی لسانه; ⁽²⁾هیچ بنده ای چهل روز اعمال خود را خالصانه به درگاه حضرت حق انجام نمی دهد، مگر اینکه خداوند متعال چشمه سارهای حکمت را از قلب او به زبانش جاری می سازد.» حافظ با اشاره به این حدیث می گوید:

سحرگه رهروی در سرزمینی

همی گفت این معما با قرینی

که ای صوفی شراب آنگه شود صاف

که در شیشه بماند اربعینی

7. یاران حضرت مهدی علیه السلام

هنگامی که حضرت مهدی علیه السلام ظهور می کند هر یک از یاران و شیعیان آن حضرت معادل نیروی چهل مرد قدرت روحی و بدنی خواهد داشت. امام سجاد علیه السلام فرمود: «اذا قام قائمنا اذهب الله عزوجل عن شیعتنا العاهة وجعل قلوبهم کزبر الحدید وجعل قوة الرجل منهم قوة اربعین رجلا; ⁽¹⁾هرگاه قائم ما قیام کند، خداوند متعال از شیعیان ما آفت، بلا و سستی را دور خواهد کرد و دل های آنان را همانند پاره های آهن قوی و محکم می نماید و نیروی هر یک از آنان را معادل نیروی چهل مرد قرار خواهد داد.»

8. چهل روز عزای مؤمن

رسول گرامی اسلام علیه السلام در سفارش های خویش به جناب ابی ذر غفاری به اهمیت و جایگاه والای مؤمن در جهان اشاره کرده و فرموده است: «یا اباذر! ان الارض لتبکی علی المؤمن اذا مات اربعین صباحا; ⁽²⁾ای ابوذر! هنگامی که مؤمنی از دنیا میرود، زمین تا چهل روز برای فقدان او گریان و عزادار است.»

ممکن است منشأ مجالس اربعین برای اموات مؤمنین همین روایت نبوی باشد.

9. زندگی چهل ساله

هنگامی که فرزدق شاعر قصیده معروف خود را در مدح حضرت امام سجاد علیه السلام در حضور خلیفه ستمگر عباسی، هشام بن عبدالملک، با رشادت تمام قرائت کرد و مطلع آن چنین بود که:

هذا الذی تعرف البطحاء وطاته

والبیت یعرفه والحل والحرم

یعنی، این آقایی است که گام های او را سرزمین بطحاء، بیت خدا و حل و حرم می شناسد; خلیفه بر او خشم گرفت و دستور داد تا فرزدق را علاوه بر قطع حقوق،

به جرم دفاع از اهل بیت علیهم السلام زندانی کنند; اما بعد از گذشت مدتی به دعای امام چهارم علیه السلام آزاد شد. امام زین العابدین علیه السلام برای کمک به فرزدق مبلغی را که چهل سال مخارج زندگیاش را کافی بود به حضورش فرستاد و فرمود: «لو علمت آنک تحتاج الی اکثر من ذلک لاعطیتک; [ای فرزدق!] اگر می دانستم بیش از چهل سال زنده خواهی بود، بیشتر می فرستادم.» علی بن یونس بیاضی می نویسد: دقیقاً بعد از چهل سال از آن تاریخ فرزدق به دیار باقی شتافت و صداقت و کرامت امام چهارم بر همگان روشن شد. ⁽¹⁾

10. بعثت انبیاء در چهل سالگی

در روایت آمده است که اکثر انبیاء در چهل سالگی به رسالت مبعوث شده اند. ⁽²⁾همچنان که رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله نیز در چهل سالگی به رسالت مبعوث گردید. ⁽³⁾امام باقر علیه السلام فرمود: «پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در 63 سالگی از دنیا رفت، که آخر سال دهم هجرت بود. آن حضرت بعد از تولد خویش هنگامی که چهل سالش کامل گردید، به پیامبری رسید و 13 سال دیگر در مکه بود که در 53 سالگی به مدینه هجرت کرد و بعد از ده سال در مدینه به سرای جاویدان منتقل شد.» ⁽⁴⁾

11. حفظ چهل حدیث

حضرت رسول صلی الله علیه وآله در زمینه پاسداری از فرهنگ و معارف اسلام میفرماید: «من حفظ من امتی اربعین حدیثا مما یحتاجون الیه من امر دینهم بعثه الله یوم القیامة فقیها عالما; ⁽⁵⁾هر کس از امت من چهل حدیث از احادیث دینی مورد نیاز جامعه را حفظ کند خداوند متعال او را در روز قیامت به عنوان فقیه و دانشمند محشور خواهد کرد.»

براساس همین حدیث، دانشمندان بزرگ شیعه تلاش کرده اند که کتاب هایی را به نام های الاربعین و چهل حدیث از خود به یادگار بگذارند تا شاید مشمول این

کلام نورانی رسول گرامی اسلام بشوند، نظیر: اربعین شیخ بهائی، اربعین شهید اول، اربعین مجلسی دوم، اربعین جامی و چهل حدیث امام خمینی رحمه الله.

12. آثار گناه تا چهل روز

آثار گناهانی که انسان مرتکب می شود تا چهل روز در روح و روان او باقی است. امام صادق علیه السلام فرمود: «لا تقبل صلاة شارب الخمر اربعین یوما الا ان یتوب; ⁽¹⁾کسی که از شراب و مسکرات حرام استفاده کند تا چهل روز نمازش پذیرفته نمی شود، مگر اینکه حقیقتاً توبه کند.»

13. اصلاح تا چهل سالگی

اساساً افراد سعادتمند و کسانی که به دنبال خوشبختی و کمال هستند تا سن چهل سالگی در اعمال و رفتارشان نشانه های اصلاح پیدا می شود; اما اگر تا سن چهل سالگی تغییراتی در رفتارهای زشت و ناپسند آنان ایجاد نگردد، بعد از آن اصلاح آنان مشکل خواهد بود. رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله در این زمینه به مسلمانان هشدار داده و فرموده است: «اذا بلغ الرجل اربعین سنة ولم یغلب خیره شره قبل الشیطان بین عینیه وقال: هذا وجه لایفلح; ⁽²⁾هنگامی که شخص به سن چهل سالگی پا می گذارد و کارهای نیک او از اعمال زشتش بیشتر نباشد، شیطان پیشانی او را بوسیده، می گوید: این چهره ای است که دیگر روی سعادت و خوشبختی را نخواهد دید.» و در حدیث دیگری آن حضرت افراد چهل ساله ای را که به سوی صلاح گام برنمی دارند از دوزخیان به شمار می آورد و می فرماید: «فرد چهل ساله ای که در اندیشه کارهای نیک نباشد، برای ورود به آتش جهنم خود را آماده کند که نجات او مشکل است.» ⁽³⁾

14. هشدار به چهل ساله ها!

امام زین العابدین علیه السلام فرمود: «اذا بلغ الرجل اربعین سنة نادی مناد من السماء دنا

الرحیل فاعد زادا ولقد کان فیما مضی اذا اتت علی الرجل اربعون سنة حاسب نفسه; ⁽¹⁾هرگاه شخصی به سن چهل سالگی برسد فرشتهای از سوی خداوند در آسمان ندا میدهد که هنگام سفر نزدیک است، زاد و توشه سفر را مهیا کن و در گذشته هنگامی که فردی به چهل سالگی می رسید، با نفس خود محاسبه می کرد.»

و از رسول گرامی اسلام نقل است که «خداوند فرشته ای را مأمور کرده است تا در هر شب صدا بزند: «یا ابناء الاربعین ماذا اعددتم للقاء ربکم; ⁽²⁾ای کسانی که چهلمین بهار عمر خود را سپری می کنید! برای ملاقات با پروردگارتان چه چیزی آماده کرده اید [و چه پاسخی دارید]؟!»

15. تغذیه و اربعین

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله فرمود: «من ترک اللحم اربعین صباحا ساء خلقه; ⁽³⁾هر کس چهل روز از خوردن گوشت خودداری کند، اخلاقش بد خواهد شد.»

16. چهل نفر هسته اولیه

زمانی که برخی از یاران امام حسن مجتبی علیه السلام از وی درخواست کردند که در مقابل ظلم و ستم زمامداران جور به ویژه معاویه قیام و مبارزه نماید، امام حسن علیه السلام فرمود: «لی اسوة بجدی رسول الله حین عبدالله سرا وهو یومئذ فی تسعة وثلاثین رجلا فلما اکمل الله له الاربعین صاروا فی عدة واظهروا امر الله فلو کان معی عدتهم جاهدت فی الله حق جهاده; ⁽⁴⁾الگوی من در رهبری امت، جدم رسول خدا صلی الله علیه وآله است، آن حضرت تا زمانی که تعداد یارانش به سی و نه نفر رسیده بود، مخفیانه و غیرعلنی خدا را عبادت می کرد [و به مبارزه و تبلیغ علنی روی نیاورد]; اما از موقعی که خداوند متعال تعداد مسلمانان را به چهل نفر رساند، [تبلیغ] دین خدا را آشکار کردند و اگر با من هم به تعداد آنها باشد، در راه خدا به جهاد و مبارزه شایسته دست می زنم.»

17. دریغ از چهل یاور راستین!

علی علیه السلام نیز با شکایت از مظلومیت و غربت خویش فرمود: «من بارها از مردم یاری خواستم اما به غیر از چهار نفر . زبیر، سلمان، ابوذر و مقداد . کسی جواب مثبت به من نداد.» سپس افزود: «لو کنت وجدت یوم بویع (اخوتیم) اربعین رجلا مطیعین لجاهدتهم; ⁽¹⁾اگر من در روز بیعت چهل یاور گوش به فرمان [و راستین] داشتم، با آنان مقابله و مجاهده می کردم.»

18. حقوق همسایه

رسول گرامی اسلام به منظور سالم سازی و ایجاد روحیه اعتماد و اطمینان به همدیگر و همچنین تقویت وحدت و انس و الفت در جامعه اسلامی درباره حدود همسایگی و رعایت حقوق آنان می فرماید: «کل اربعین دارا جیران من بین یدیه ومن خلفه وعن یمینه وعن شماله; ⁽²⁾تا چهل خانه از چهار سوی منزل یک مسلمان، از روبه رو، پشت سر، از سمت راست و از سمت چپ، همسایه یک مسلمان به شمار می آید.»

پیامبر صلی الله علیه وآله ضمن بیان این پیام حکیمانه، به حضرت علی علیه السلام و سلمان و ابوذر و مقداد دستور داد که در میان مسلمانان ندا دهند کهای مردم! این حدود همسایگی است و: «انه لاایمان لمن لم یامن جاره بوائقه; ⁽³⁾کسانی که همسایگانشان از شر و آزار آنان در امان نیستند، ایمان ندارند.»

19. مهلت تا چهل روز

برخی از مسلمانان که در رعایت مسائل دینی و حفظ ناموس خود اهل تسامح و تساهل هستند، مورد خشم و غضب الهی قرار می گیرند و خداوند متعال به آنان چهل روز مهلت می دهد که خود و خانواده هایشان را اصلاح کنند و در صورت ادامه سهل انگاری و بی تفاوتی چشم و قلبشان وارونه شده و از دیدن حقیقت

ناتوان می گردند. رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمود: هرگاه مردی در محیط خانواده خود عمل ناپسند و زشتی را مشاهده کند و در مورد آن حساسیت و غیرت دینی از خود نشان ندهد و اعضاء خانواده اش را از ارتکاب گناه و معصیت باز ندارد و در صدد اصلاح برنیاید، خداوند متعال پرنده ای سفید را مأمور می کند که چهل صبح بر در خانه وی پرهایش را بگسترد و هنگام ورود و خروج آن مرد مسامحه کار، بگوید: اصلاح کن! اصلاح کن! غیرت داشته باش! غیرت داشته باش! اگر خانواده اش را اصلاح کرد که چه بهتر وگرنه آن پرنده سفید بال هایش را به چشم های او می کشد و بعد از آن او وارونه می بیند; یعنی خوبی ها را خوب نمی بیند و بدی ها را بد نمی بیند.» ⁽¹⁾

20. بهداشت فرزندان

پیامبر بزرگوار اسلام صلی الله علیه وآله با اشاره به لزوم ختنه کردن نوزادان پسر می فرماید: «اختنوا اولادکم یوم السابع فانه اطهر واسرع لنبات اللحم فقال ان الارض تنجس ببول الاغلف اربعین یوما; ⁽²⁾نوزادان خود را در روز هفتم ختنه کنید، این عمل برای پاکیزگی و سلامت و رشد آنان تأثیر فراوان دارد و زمین از بول فردی که ختنه نشده تا چهل روز آلوده می ماند.»

21. تسبیح حیوانات

امام صادق علیه السلام فرمود: «حضرت داوود علیه السلام در یکی از شب ها با حال خوشی زبور را تلاوت می کرد و از حالات معنوی خود لذت می برد. آن شب به نظرش آمد که شب زنده داری خوبی داشته است و از این جهت شگفت زده شد. در آن حال قورباغه ای از زیر صخرهای از سوی خداوند متعال به سخن آمد و گفت: «یا داود تعجبت من سهرک لیلة وانی لتحت هذه الصخرة منذ اربعین سنة ماجف لسانی عن ذکر الله تعالی; ⁽³⁾ای داوود! آیا از شب زنده داری ات به شگفت آمده ای؟ من چهل سال است که در زیر این صخره زبانم به ذکر الهی مترنم است.»

22. کرامت نام حضرت محمد صلی الله علیه وآله

حضرت علی علیه السلام . در ضمن روایتی طولانی در منقبت حضرت خاتم الانبیاء صلی الله علیه وآله . فرمود: «روزی یکی از علماء یهود به حضور پیامبر صلی الله علیه وآله آمد و سؤالات متعددی از آن حضرت پرسید و پاسخ های وافی دریافت کرد و مسلمان شد. سپس الواحی بیرون آورد و در مقابل پیامبر قرار داد و گفت: این از جمله صفحات توراتی است که به حضرت موسی بن عمران علیه السلام نازل شده است. من فضائل تو را در آنها می خواندم و شک می کردم و چهل سال تمام نام تو را پاک می نمودم; اما قسم به آن خدایی که تو را به حق و راستی مبعوث فرموده است، هرگاه نامت را از تورات پاک نمودم، دوباره آن را در آنجا ثبت شده می یافتم.» ⁽¹⁾

23. اربعین در قرآن

در برخی از آیات قرآن به واژه «اربعین» اشاره شده است، مثل: فرازی از قصه حضرت موسی علیه السلام که میفرماید: «واذ واعدنا موسی اربعین لیلة»; ⁽²⁾«[به یاد آورید] آن هنگامی را که با موسی علیه السلام (برای یافتن پیام های آسمانی) چهل شب وعده قرار گذاشتیم.»

نیز می فرماید: «وواعدنا موسی ثلثین لیلة واتممناها بعشر فتم میقات ربه اربعین لیلة»; ⁽³⁾«و ما با موسی سی شب وعده گذاشتیم، سپس آن را با ده شب دیگر تکمیل نمودیم. به این ترتیب، میعاد پروردگارش با چهل شب تمام شد.»

قرآن کریم در مورد نافرمانی بنی اسرائیل از حضرت موسی علیه السلام و سرپیچی آنان از دستورات الهی و مجازات آن گروه از یهودیان با چهل سال سرگردانی، می فرماید: «فانها محرمة علیهم اربعین سنة یتیهون فی الارض فلا تاس علی القوم الفاسقین» ⁽⁴⁾; «این سرزمین مقدس تا چهل سال بر آنها ممنوع خواهد بود و آنان همواره در مدت چهل سال در این بیابان سرگردان هستند، پس تو درباره سرنوشت این جمعیت گناهکار ناراحت نباش!»

24. مجاهد دار به دوش

دعبل بن علی خزاعی، از شاعران متعهد و شجاع اهل بیت علیهم السلام است که از دست مبارک حضرت رضا علیه السلام به کسب مدال افتخار و عطایای مادی و معنوی نائل شد. او وصیت کرد قصیده معروف خود به نام «مدارس آیات» را . که مورد تأیید اهل بیت علیهم السلام قرار گرفت . در کفنش بنویسند. زبان گویای وی آن چنان برنده بود که حکمرانان ستمگر را به هراس می انداخت.

ابن مدبر می گوید: «روزی به دعبل گفتم: من مردی بی باک و با شهامت مثل تو ندیده ام که این چنین بی پروا در اشعار خود به زمامداران ستمگری، مثل مأمون میتازی و حقائق را در قالب شعرهای گویا و بلیغ به گوش مردم می رسانی. دعبل در مقابل هشدار ابن مدبر، با صلابت خاصی که از عشق او به اهل بیت علیهم السلام ریشه می گرفت، چنین گفت: «یا ابا اسحاق! انی احمل خشبتی مذ اربعین سنة ولا اجد من یصلبنی علیها; ⁽¹⁾ای ابا اسحاق! من چوبه دار خودم را چهل سال است که با خود حمل می کنم، اما هنوز کسی را نیافته ام که مرا بر آن بیاویزد.»

شیعه یعنی دعبل چشم انتظار

می کشد بر دوش خود چل سال دار

شیعه یعنی همچو امثال کمیل

سر نهد بر خاک پای اهل بیت

25. ارزش عدالت گستری

امام موسی بن جعفر علیه السلام در تفسیر آیه «یحیی الارض بعد موتها» فرمود: «خداوند زمین را با قطرات باران احیاء نمی کند، بلکه با مردان عدالت گستر زنده می گرداند ... و این عمل از منافع مادی چهل روز باران بهتر و پربارتر است.» ⁽²⁾

26. هشدار به محتکران!

امام صادق علیه السلام به تاجرانی که برای منافع مادی خود اجناس مورد نیاز مردم را انبار کرده، با قیمت های گزاف می فروشند، شدیداً هشدار می دهد و می فرماید:

: «الحکرة فی الخصب اربعون یوما وفی الشدة والبلاء ثلاثة ایام فمازاد علی الاربعین یوما فی الخصب فصاحبه ملعون ومازاد علی ثلاثة ایام فی العسرة فصاحبه ملعون; ⁽¹⁾مدت احتکار جنس های مورد نیاز مردم در روزگار فراوانی، چهل روز است و در روزهای سخت فقط سه روز. اگر بازرگانی در ایام فراوانی جنس، بیش از چهل روز و در هنگام دشواری بیش از سه روز انبار کند، لعنت خدا بر او باد.»

27. چله نشینی برای حاجت

مولای متقیان علی علیه السلام فرمود: «خداوند متعال به حضرت داوود وحی کرد: «آنک نعم العبد لولا آنک تاکل من بیت المال ولا تعمل بیدک شیئا»; «ای داوود! اگر از بیت المال تغذیه نمی کردی و از دست رنج خودت امرار معاش می نمودی، چقدر بنده خوبی بودی!»

حضرت داوود چهل صبح با ناله و زاری به درگاه احدیت استغاثه کرد و از خداوند خواست تا مشکل او را رفع نماید. خداوند متعال نیز مقدمات آهنگری را در اختیار او گذاشت. به این ترتیب، حضرت داوود، به کار زره سازی پرداخت. او هر روز یک زره می ساخت و به هزار درهم می فروخت تا اینکه با ساختن سیصد و شصت زره که به مبلغ سیصد و شصت هزار درهم فروخت، سرمایه ای به دست آورد و از بیت المال بی نیاز شد.» ⁽²⁾

28. زیارت اربعین از نشانه های ایمان و تشیع

امام حسن عسکری علیه السلام فرمود: «علامات المؤمنین خمس: صلاة الاحدی والخمسین وزیارة الاربعین والتختم فی الیمین وتعفیرالجبین والجهر ببسم الله الرحمن

الرحیم; ⁽¹⁾نشانه های مؤمنان (شیعیان) پنچ چیز است: خواندن پنجاه و یک رکعت نماز در هر روز (17 رکعت واجب و 34 رکعت نافله)، زیارت اربعین امام حسین علیه السلام ، داشتن انگشتر در دست راست، و ساییدن پیشانی به خاک، و بلند خواندن بسم الله الرحمن الرحیم در نمازها.»

29. چهل روز گریه بر امام حسین علیه السلام

امام صادق علیه السلام در روایتی به بیان گریه موجودات عالم بر سالار شهیدان پرداخته، به زراره می فرماید: «یا زرارة! ان السماء بکت علی الحسین علیه السلام اربعین صباحا بالدم وان الارض بکت اربعین صباحا بالسواد و ان الشمس بکت اربعین صباحا بالکسوف والحمرة ... وان الملائکة بکت اربعین صباحا علی الحسین علیه السلام ; ⁽²⁾ای زراره! آسمان چهل روز بر حسین علیه السلام خون گریه کرد و زمین چهل روز برای عزای آن حضرت گریست به تیره و تار شدن و خورشید با کسوف و سرخی خود چهل روز گریست ... و ملائکه الهی برای آن حضرت چهل روز گریستند.»

30. فرازی از زیارت اربعین

صفوان بن مهران جمال میگوید: مولایم حضرت صادق علیه السلام زیارت اربعین را به من آموخت و فرمود: «در روز اربعین جدم حسین علیه السلام را این چنین زیارت کن: السلام علی ولی الله وحبیبه ...» در بخشی از آن زیارت که با مضامین عالی عرفانی و معنوی بیان شده است، چنین می خوانیم: «وبذل مهجته فیک لیستنقذ عبادک من الجهالة وحیرة الضلالة; ⁽³⁾[خداوندا! من شهادت می دهم که] حضرت حسین علیه السلام جان را در راه تو تقدیم کرد تا بندگان تو را از جهالت و بی خبری رها سازد و از حیرت و سرگردانی و گمراهی نجات دهد.»

پی نوشت:

روز اربعین

اشاره

راوی زیارت اربعین

صفوان بن مهران جمال

صفوان بن مهران اسدی کوفی، مکنی به ابومحمد، مشهور به جمال و موثق

در [صفحه 411] حدیث و گفتار، احادیثی را از امام صادق علیه السلام نقل نموده است. وی ایمانش را بر امام صادق علیه السلام عرضه نمود، امام به نشانه ی صحت ایمان وی، برایش دعا کرد، از محضر آن جناب در سفرهایی که در خدمت او بود فراوان استفاده کرد و به همراه آن حضرت، به زیارت مرقد مولا امیرالمؤمنین علیه السلام مشرف گردید و زیارت معروفه ی امیرالمؤمنین علیه السلام که بزرگان، در کتاب های زیارتی خود آن را نقل کرده، از آن حضرت آموخت. وی زیارت اربعین سیدالشهداء علیه السلام و زیارت وارث را نیز از امام صادق علیه السلام نقل کرده است. گوید: روزی به حضور ابوالحسن موسی بن جعفر، باب الحوائج علیه السلام الی الله شرفیاب شدم، به من فرمود: صفوان هر چیزی از تو نیکو و پسندیده است، غیر از یک عمل، عرض کردم آن کدام است؟ فرمود: شترانت را به این مرد (هارون الرشید) کرایه دادن، گفتم: فدایت شوم، به خدا قسم، این عمل در جهت فساد و تبهکاری، لهو، صید و تفریح حرام نبوده بلکه برای رفتن به مکه، شترانم را به او کرایه می دهم. فرمود: آیا هارون قبل از حرکت، تمام کرایه را به تو می پردازد؟ گفتم: نه، مبلغی نزد او می ماند و پس از بازگشت به من می دهد. فرمود: آیا دوست نداری او زنده بماند، تا پس از بازگشت کرایه ات را بدهد؟ گفتم: آری دوست دارم، فرمود: هر کس بقای او را دوست داشته باشد، بی تردید در ردیف اوست و هر کس با او باشد، جایش در آتش است، صفوان گوید: پس از شنیدن این سخن تمام شترانم را فروختم و خود را از این خطر نجات دادم، گزارشگران، ماجرا را به هارون گزارش کردند هارون مرا طلبیده گفت: شنیده ام شترانت را فروخته ای؟ گفتم: آری، گفت: چرا؟ گفتم: من پیر شده ام و غلامان که سرپرستی شتران را به عهده دارند، درست به آنها رسیدگی نمی کنند، گفت: هیهات این سخن برای من قابل قبول نیست، چرا که می دانم، این عمل را به دستور این مرد (موسی بن جعفر) انجام داده ای، گفتم، مرا با موسی بن جعفر چه کار؟ گفت: این سخن را واگذار، اگر نه این بود که در گذشته با ما خوشرفتار بودی هر آینه تو را [صفحه 412] می کشتم. صفوان به خاطر دین و ایمانش، از کار و کسبی گذشت که نه تنها روند زندگیش به هم خورد بلکه خطر مرگ او را نیز در پی داشت بنابراین از هر

چیزی که در آن گمان به خطر افتادن دین وجود داشته باشد، باید گذشت. مثلاً مجالست با گمراهان و گمراه کنندگان، یکی از آن نمونه خطرها می توان برشمرد، گو اینکه، خلط آمیزش با عاصیان گمراه و راه زنان ایمان، گرچه در کوتاه مدت هم که باشد سرنوشت تاریک و زیان خیزی در پی دارد که باید از آن اجتناب نمود.

روز اربعین، جابر و عطیه عوفی آمدند به زیارت اباعبدالله. جابر در رود فرات غسل کرد و خود را معطر نمود و ردائی مانند افراد محرم بر تن نمود. صدا زد: عطیه، مرا به قبر حبیبم حسین برسان.

عطیه: وقتی جابر را به قبر اباعبدالله رساندم، تا دستش به قبر رسید، آنچنان گریست که بیهوش شد، آب به صورتش پاشیدم، بهوش آمد، سه مرتبه صدا زد: یا حسینُ یا حسینُ یا حسین؛ اما جوابی نشنید!

صدا زد: أ حبیبٌ لا یجیب حبیبه! آیا دوست جواب دوستش رو نمی دهد؟!

اما یک وقت خودش جواب خودش رو داد؛ خطاب به خودش عرضه داشت: جابر؛ چگونه توقع جواب داری از کسی که بین سر و بدنش چهل منزل فاصله و جدایی افتاده!

مشغول عزاداری بود، یکوقت دید صدای قافله ای میاد، تا قافله به زمین کربلا رسید، هر کدام یک قبری رو در آغوش کشید، هر کدام با عزیزی درد دل می کرد. زینب کبری هم آمد کنار قبر برادر، صدا زد برادر برخیز! بچه ها به دیدنت آمدند، حسین جان، همه امانت هایی که به من سپرده بودی برگرداندم، هر کجا خواستند به بچه ها آسیبی برسانند خودم را سپر قرار دادم؛ اما حسین من، سراغ رقیه را از من نگیر که در خرابه شام جان داد!

امروز آزادند، کسی مانع گریه شان نیست؛ اما دیروز تا یکی می خواست گریه کند جوابش تازیانه بود…

آورده ام تمام غزالانت ای حسین *** جز یک سه ساله دخترک گلعذار من

از من مپرس حال دل آن سه ساله را *** کو جان بداد کنج خرابه کنار من

من باغبان باغ به آتش کشیده ام *** اکنون به باغ سوخته خود رسیده ام

برخیز و حال قافله خویش را بپرس *** تا گویمت که بی تو چه کردم چه دیده ام

سفر کردم به دنبال سر تو *** سپر بودم برای دختر تو

چهل منزل کتک خوردم برادر *** به جرم این که بودم خواهر تو

سفر کردم به دنبال سر تو

سپر بودم برای دختر تو

چهل منزل کتک خوردم برادر

به جرم این که بودم خواهر تو

..

حسینم واحسین گفت و شنودم

زیارت نامه ام جسم کبودم

چه در زندان، چه در ویرانة شام

دعا می خواندم و یاد تو بودم

..

برای هر بلا آماده بودم

چو کوهی روی پا استاده بودم

اگر قرآن نمیخواندی برایم

کنار نیزه ات جان داده بودم

روز اربعین

روز اربعین، امام حسین دو زائر دل شکسته داشته، یکی زینب و دیگری جابر است اما عاشقان ابی عبدالله جابر برای اولین بار قبر ابی عبدالله را زیارت می کند.

ولی عمه سادات اولین بار در گودال قتلگاه بدن بی سر برادر را در آغوش گرفت بوسه بر رگ های بریده برادر گذاشت. سر به طرف آسمان بلند کرد گفت: خدایا این قربانی را از آل الله قبول بفرم

روز اربعین اهل بیت وارد کربلا شدند، مثل برگ خزان زده، از بالای شترها روی زمین افتادند، یکی می گه: حسینم، یکی می گه: برادرم، یکی می گه: پسرم، عمه سادات زینب، روضه می خوند.

هُنا ذُبِحَ الحسینَ بِسَیفِ شمرٍ هُنا قَد تَرَّبُوا مِنُُهُ الجَبینا

گفت: اینجا همان جائی است که شمر سر حسینم را جدا کرد، اینجا همان جایی بود که پیشانی او را بر خاک زمین نهادند.

هُنا العَباسُ فی یومٍ عَبوسٍ حِیالَ الماءِ قَد اَمسی رَهِینا ً

(آمد کنار نهر علقمه، زن ها بیایید، بنی اسد بیایید، اینجا همان جایی است که روز عاشورا عباسم را جدا کردند) اینجا همان جایی است که روز عاشورا عباس را کنار فرات نگه داشته شد نگذاشتند به خیمه بیاید.

هُنا ذَبَحوا لرَّضِیعَ بِسَهمٍ حِقدِ فَما رَحِمُوا الصّغارَ المُرضَعِینا

همین جا بود با تیر کینه، سر علی اصغر شیر خوار را بریدند، حتی به کودکان شیر خوار رحم نکردند.

هُنا مَزَقوا الخیام و حَرِّ قُوها و َ قُسِّمَ فَیثُنا فِی الخائِنِینا

همین جا بود که خیمه ها رو آتش زدند، اموال ما را به غارت بردند

زینب علیها السلام موقع تولد آرام چشماشو وا کرد، گریه می کرد دست هر کسی دادند آرام نشد، تا اینکه دادند دست ابی عبدالله دادند، حسین علیه السلام حدود یک سال یا بیشتر از زینب نداره، تا نگاش افتاد به حسین علیه السلام آروم شد، یعنی من اومدم اصلاً تو دنیا

عاشق حسین علیه السلام بشم، بعد موقع ازدواج، فرمود: شرط من آینه، من هر روز حسین را باید ببینم، هر جا حسین علیه السلام رفت، منم باید برم ….

زینبی که نه یه سال، نه ده سال، 54 سال کنار حسین بود، اربعین اومده کربلا، کی باورش می شد، یه روز فاتحه برا حسینش بخونه!

حرف ها با برادر داره، زبان حال زینب تازه شروع می شه، صدا زد:

داداش! من 4 ساله بودم، شنیدم، مادرم کربلا را یادم داد، کی؟ اون موقعی که کفن ها را به من داد، این مال بابات، …

کجا دیدی به یک بچه ی 4 ساله، اونم دختر، این وصیت ها را بکنند، داداش! بعدها ام سلمه برا من تعریف کرد چه بلایی سرت می یاد، یکی یکی روضه ها را با داداش مرور کرد، همه جا باهات بودم، داداش رفتی تو گودال بالا سرت بودم، بالا نیزه زیر نیزه بودم، تو مجلس نامحرما کنارت بودم ….

گوشه ی خرابه پیشت بودم، همه جا بودم، فقط یه جا نبودم، اونم گوشه ی تنور خولی من نبودم، اما فهمیدم کجا بودی، کی؟ اون موقعی که سر تو را تو خرابه آوردند دیدم موهات خاکستریه ….

کاروان اربعین سه روز کنار قبر ابی عبدالله عزاداری کردند، امام سجاد دید اگر این زن و بچه بیشتر بمانند هلاک می شوند. دستور داد بار شتران را ببندند از کربلا به طرف مدینه حرکت کنند وقتی بارها را بستند، آماده حرکت شدند همه با ناله و فریاد جهت وداع کنار قبر امام حسین علیه السلام جمع شدند، سکینه قبر بابا را در آغوش گرفت، گریه می کند صدا زد:

اَلا یا کربلا نُودِعکِ جِسماً بَلا کَفَنٍ وَ غُسلٍ دَفِینا

ای زمین کربلا! بدنی را در تو به ودیعه گذاردیم، که بدون غسل و کفن مدفون شد.

اَلا یا کربلا نُودِعکِ رُوحاً لِاَحمَدَ وَ الوصِیِّ مَعَ الاَمِینا 1

ای کربلا کسی را در تو به یادگار نهادیم که او روح احمد و وصی اوست.

نقل می کنند: حضرت رباب آمد خدمت امام سجاد، گفت: آقا من خواهش از شما دارم آقا به من اجازه بده کربلا بمانم آخر نمی توانم قبر حسین را تنها بگذارم، حسین زهرا کسی را ندارد، آنهایی که می گویند: رباب یک سال ماند شب و روز برای مصائب حسین گریه می کرد روزها می آمد در برابر آفتاب می نشست، زیر سایه نمی رفت هر چه می گفتند: اجازه بدهید سایبان درست کنیم زیر سایبان گریه کنید. می گفت: آخر من دیدم بدن حسین زیر آفتاب بود.

نوحه

بر کشتگان نینوا، اربعین آمد… ●♪♫

آل پیمبر کربلا دل غمین آمد ●♪♫

جانم حسین جان ●♪♫

ای جانِ جانان… ●♪♫

من زینبم؛ غملر یوروب ای شه ابرار ●♪♫

زلفم آقاریب؛ گلمیشم قبریوه زوار ●♪♫

هجرینده یاننام؛ حیران دولاننام ●♪♫

بر کشتگان نینوا؛ اربعین آمد

آل پیمبر؛ کربلا دل غمین آمد ●♪♫

جانم حسین، جان ●♪♫

ای جانِ جانم… ●♪♫

زینب شده زائر بر آن؛ قبرِ شش گوشه ●♪♫

بر تربتش زند؛ دم به دم بوسه ●♪♫

خاک برادر را برد، بر وطن توشه ●♪♫

گوید به چشمِ پر بکا اربعین آمد ●♪♫

بر کشتگانِ نینوا اربعین آمد… ●♪♫

آل پیمبر کربلا دل غمین آمد ●♪♫

شب 21 صفر

اشاره

نامِ حضرت امام حسین علیه السلام و ذکرِ مصیبتش کهنه شدنی نیست

شیخ شوشتری (ره) در کتابِ (خصائص) میفرماید: همان طوری که قرآن را خصوصیّاتی است، حسین علیه السلام را نیز خصوصیّاتی است. آن وقت تطبیق های جالبی می فرماید. از آن جمله همانطوری که خواندنِ زیادِ قرآنِ مجید، مَلال نمی آورد و یک عمر قرآن می خواند و کهنه نمی شود، نامِ حسین علیه السلام و ذکرِ مصیبتش هم کهنه شدنی نیست. همه ساله محرّم و صفر یا ایّام دیگرِ سال و به خصوص، شب هایِ جمعه مجالسِ یاد حسین علیه السلام برپا می شود و ملال آور نیست.

همانطوری که دستِ خیانت به قرآن راه ندارد، به آثارِ حسین علیه السلام نیز چنین است. چه دست های خیانتکارِ بنی امیّه و بنی عبّاس و دیگران که خواستند، قبرِ حسین علیه السلام را محو کنند یا از مجلسِ عزایِ حسین علیه السلام جلوگیری نمایند، امّا نتوانستند.

در حالاتِ هارون الرّشید، خلیفه عبّاسی نوشته اند که در آن وقت قبرِ حسین علیه السلام بارگاهی نداشت. کنارِ قبر، درخت سِدری بود که زائرینِ قبرِ حسین علیه السلام خود را به کنارِ قبر حسین علیه السلام می رساندند. این موضوع را به گوشِ هارون رساندند، دستور داد آن درخت را بِبُرند.

آنگاه روایت رسول خدا صلی الله علیه وآله واضح شده که فرموده بود: ((خدا بُرنده درختِ سدر را لعنت فرماید)) {لَعَنَ اللَّهُ قَاطِعَ السِّدْرَة} بحارالأنوار (ط . بیروت)، ج 45،

ص: 398

امّا نور حسین علیه السلام را نتوانست خاموش کند و بهتر از درختِ سدر برایِ نشانیِ قبر حسین علیه السلام ایجاد گردید.

روضه های شهید آیت الله دستغیب (ره) صفحه 142

زیارت حسین علیه السلام با شوق، اجر «هزار شهید» مثل شهدای بدر!

امام باقر علیه السلام : اگر مردم می دانستند که در زیارت امام حسین علیه السلام چه فضیلتی هست، از شوق، جان می دادند و از شدت حسرت (از زیارت هایی که از دست داده اند) قالب تهی می کردند. از حضرت پرسیدند: مگر در این زیارت چه فضیلت هایی هست؟ حضرت فرمود: «کسی که با شوق به زیارت حسین علیه السلام برود، هزار حجِ قبول شده، و هزار عمره مقبول، و اجر هزار شهید مثل شهدای بدر، و اجر هزار روزه دار، و ثواب هزار صدقه قبول شده، و ثواب آزاد کردن هزار بنده که در راه خدا آزاد شده باشند را برایش می نویسند. (یعنی زنده کردن یاد حسین علیه السلام از طریق رفتن به زیارت، اینقدر در نجات بشر اثر دارد)

عنْ أَبِی جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ: لَوْ یَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِی زِیَارَةِ قَبْرِ الْحُسَیْنِ علیه السلام مِنَ الْفَضْلِ لَمَاتُوا شَوْقاً وَ تَقَطَّعَتْ أَنْفُسُهُمْ عَلَیْهِ حَسَرَاتٍ. قُلْتُ وَ مَا فِیهِ؟ قَالَ مَنْ أَتَاهُ تَشَوُّقاً کَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَلْفَ حِجَّةٍ مُتَقَبَّلَةٍ وَ أَلْفَ عُمْرَةٍ مَبْرُورَةٍ وَ أَجْرَ أَلْفِ شَهِیدٍ مِنْ شُهَدَاءِ بَدْرٍ وَ أَجْرَ أَلْفِ صَائِمٍ وَ ثَوَابَ أَلْفِ صَدَقَةٍ مَقْبُولَةٍ. وَ ثَوَابَ أَلْفِ نَسَمَةٍ أُرِیدَ بِهَا وَجْهُ اللَّه.

کامل الزیارات، ص 143

اربعین به مثابه یک رسانه بزرگ

پیاده روی اربعین، عظمت مکتب اهل بیت علیهم السلام را نشان میدهد، دشمن چه بخواهد چه نخواهد این رویداد عظیم در جهان منتشر شده و قلوب انسان ها را جذب می کند، واقعه اربعین خون تازه ای در قلوب مؤمنین به جریان می اندازد که در برابر تبلیغات رسانه های بیگانه مقابله می کند.

سیدالشهداء علیه السلام با شهادت خود و یارانش، جماعت نادان کوفی و سیاست بازان اموی را در چهارده قرن قبل رسوا کرد، امروز هم اربعین حسینی و نمایش عشق و دلدادگی پیروان حسین، دشمنان و متحجران و حامیان سیاست باز آنان را رسوا می نماید.

با این اوصاف اربعین را باید خیلی گرامی داشت؛ اربعین در بطن خود ارزش ها و فرهنگ های والا هم چون شجاعت و مبارزه با فساد و ظلم ستیزی را به همراه دارد.

لذا برکاتی که امروز از راهپیمایی اربعین نصیب امّت اسلام شده و می شود بر کسی پوشیده نیست. آثار فرهنگی و تربیتی و آموزشی این سنّت ماندگارِ ائمّه اطهار علیهم السلام آنقدر زیاد است که قسمت اعظم فرهنگ شیعی و حتی فرهنگ های دیگر جوامع بشری، به طور مستقیم یا غیر مستقیم از آن متأثّر است.

آری امام حسین علیه السلام ، کامل ترین الگوی فداکاری و ایثار در راه نجات امّت به شمار می آید و احیای نام و یاد آن حضرت در پیاده روی اربعین، الهام بخش بوده و به زندگی انسان ها جهت می دهد و روح فداکاری و ایثار را زنده کرده و آدمی را در برابر مشکلات و حوادث سخت، مقاوم و استوار می سازد؛ طرح فضایل اخلاقی و روح حماسی سیدالشهداء علیه السلام و یارانش باعث می شود که هر قوم و ملّتی به خصوص مسلمین از آنها الگو گرفته و به آنان تأسّی و اقتدا کنند.

یکی از مشکلات ما در این مقطع حساس نداشتن رسانه قوی است که متاسفانه در نبود آن به نسبت منفعل و تأثیرپذیر بوده ایم.

در این وضعیت حرکت و کنگره عظیم اربعین با تنوع قومیتی، دینی، مذهبی، و کثرت مخاطب به مثابه یک رسانه قوی است و به همه اعلام میکند که اربعین امتداد عاشورا است که به مهدویت و حکومت جهانی ختم می شود.

سید بحرالعلوم قدس سره، و پیاده روی نجف به کربلا

.....

امام خامنه ای

...

خاطره ی بحرالعلوم را عرض بکنیم که جالب است و نشان دهنده ی روحیّه و فضای نجف در دوران بحرالعلوم است؛ یعنی دویست سال پیش. ایشان بعد از

مرحوم آقای بهبهانی مرجع شدند؛ یعنی مرحوم بحرالعلوم مثل کاشف الغطا مورد قبول بقیّه ی علمای بزرگ و شاگردان بزرگ مرحوم بهبهانی قرار گرفتند؛ و دیگران همه تسلیم شدند در مقابل ایشان و با طوع و رغبت ایشان را به عنوان رئیس انتخاب کردند.

مرحوم بحرالعلوم اوّلِ ریاستش یک سفر پیاده از نجف حرکت کرد به طرف کربلا. در یکی از منازل اوایل راه خسته شدند و نشستند؛ مرحوم بحرالعلوم گفت من ضعیفم و امشب از اینجا نمی توانم حرکت کنم. بعضی ها گفتند برویم؛ ایشان گفت نه، من می مانم؛ بعد این بیت را خواند:

از ضعف به هرجا که نشستیم وطن شد

وز گریه به هر سو که گذشتیم چمن شد

[این بیت از] طالب آملی [است]. شعرای عرب همراه ایشان بودند، به نظر من نکته ی خیلی جالبش اینجا است؛ اینکه حالا بحرالعلوم یک بیت شعر طالب آملی را بخواند، این خیلی عجیب نیست امّا اینکه ایشان در سفر زیارتی کربلا، از نجف تعدادی شاعر با خودش همراه کرده و می برد، به نظر من مهم است؛ شعرای عرب گفتند که سیّدنا! شِنو معنی هذا البیت؟ اینکه شما خواندید، چه بود؟ ایشان برایشان شرح داد، معنا کرد برایشان که اینکه خواندم معنایش این است و گفت حالا شما بسازید، و شعرای عرب شروع کردند [نظیر] این بیت را ساختن.

این قضیه را من به نظرم در کتاب مرحوم حرزالدّین دیده باشم؛ آنجا نقل می کند که فلان کس اینجوری گفت، فلان کس اینجوری گفت، خود بحرالعلوم هم اینجوری گفت؛ یعنی عالمی مثل بحرالعلوم که از لحاظ فقهی سرآمد است، از لحاظ معنوی [سرآمد است] می دانید بحرالعلوم از لحاظ معنوی فوق العاده است و همان جنبه ی معنوی او هم شاید بود که موجب شد همه ی فقهای بزرگ که شاگردهای مرحوم بهبهانی بودند، در مقابل ایشان تسلیم شدند. با آن مقامات معنوی، با آن حالت عرفانی، با آن چیزهایی که نقل می کنند از ملاقات ایشان با حضرت و

از این چیزها، وقتی که حرکت می کند از نجف برای سفر زیارتی پیاده به کربلا، با خودش شعرا را می برد.

مروری بر بیانات رهبر انقلاب در پایان مراسم عزاداری اربعین حسینی

سرخط دیدار | مروری بر بیانات رهبر انقلاب در پایان مراسم عزاداری اربعین حسینی 1402/06/15

خوشا به حال شما جوان ها!

دلهای روشن، آئینه های پاکیزه و آماده ی جذب و جلب عنایات الهی

توصیف واقعی شما جوان ها است.

هر یک از این مجالس توسّل، از این حالات توسّلی که شما دارید، یک اتّصال و ارتباطی است با نور معنویّت لایزال حسینی علیه السلام .

شمع خاموش دل خودمان را در این توسّلات متّصل می کنیم به مشعل نورانی فراگیر انوار حسینی؛ و دل هایتان را روشن می کنید.

نام امام حسین، راه امام حسین، توجّه به امام حسین، توسّل به حسین بن علی سیّدالشّهدا علیه السلام راهگشا است.

به معنای واقعی کلمه «حُسَینٌ مِصباحُ الهُدیٰ»؛ حسین چراغ هدایت است.

این هدایت را شما در ضمیر خودتان، در باطن خودتان هم حس می کنید.

هر کسی در یک محفل حسینی بنشیند و برخیزد، بدون تردید بهره ی معنوی از این نشست و برخاست می برد.

مهم این است که این نورانیّت را بتوانیم حفظ کنیم.

جاذبه ها برای زاویه ایجاد کردن از این صراط مستقیم... امروز بیشتر از همیشه است.

ارادهی قوی لازم است تا در مقابل این جاذبه های شیطانی بتوانید مقاومت کنید.

اگر مقاومت کردید، آن وقت قلّه را فتح خواهید کرد؛ و به قلّه ی:

حاکمیّت دین خدا

حاکمیّت حق

حاکمیّت عدل

رسیدن به مقصود و غرض از خلقت انسانی

که عبارت از تکامل انسان و کمال بشری باشد

خواهید رسید؛

کاری که از بعد از زمان رسول خدا تا امروز انجام نگرفته.

این کار، کار شما است.

شما جوان های امروز می توانید مایه ی امید باشید، و مایه ی امیدید.

امرز هر کدام از شما می توانید یک مشعل نورانی باشید بر سر راه پیرامون خودتان و محیط پیرامونی خودتان.

تلاش کنید در این راه استقامت بورزید.

این کار را شما می توانید بکنید و انشاءاللّه به برکت توجّه و توسّل به حسین بن علی علیه السلام خواهید کرد.

انشاءاللّه همچنان که در این راهپیمایی های عظیمی که امروز و روزهای قبل بین نجف و کربلا و در راه کربلا وجود داشته یا در شهرستان ها به تبعیّت از آن راهپیمایی، راهپیمایی وجود داشته، همچنان که در این راهپیمایی ها با اراده و با استحکام حرکت کردید، جوانانه راه رفتید، در همهی کارها، در راه معنویّت و حقیقت و حاکمیّت توحید انشاءاللّه خواهید توانست با همین استحکام حرکت کنید.

این، امیدی است که به شما جوان های امروز هست، به شما جوانهای دنیای اسلام هست، و بخصوص به شما جوان های ایرانی عزیزمان هست.

من امیدوارم خدای متعال به شماها کمک کند، توفیقتان بدهد و در این راه استقامت بورزید و همیشه حسینی زندگی کنید و حسینی بمانید.

اربعین حسینی

شب 22 صفر

یکی از بحث هایی که با تکیه بر کلام حضرت زینب علیها السلام به آن پرداخته شده است بحث زیباشناسی در کربلا است. حضرت زینب فرمودند «ما رأیت الا جمیلا» مرحوم شهید مطهری می فرماید زیبایی یدرک و لا یوصف. زیبایی چیزی است که درک می شود ولی قابل وصف کردن و توضیح دادن نیست.

در قرآن برای زیبایی از کلمات جمیل، جمال، زینت، حلیه و حسن استفاده شده است. کربلا همراه با مصیبت بوده است و این زیبایی چه بوده است که حضرت زینب فرمود جز زیبایی چیزی ندیدم.

ما دو گونه زیبایی در کربلا داریم. زیبایی های حسی و زیبایی های معنوی. زیبایی های حسی زیبایی هایی که قابل مشاهده است مثل دیدن یک ساختمان زیبا. حالا برای نماز اگر از مقدماتی مانند لباس سفیدی، جانماز مناسبی، عطری و... استفاده شد، این زیبایی حسی و مشاهده ای است که اگر کسی ببیند این را مشاهده می کند ولی ممکن است نماز با حضور قلب اقامه شود که این حضور قلب زیبایی معنوی است و برای کسی قابل مشاهده نیست و کسی که نماز می خواند این را درک می کند.

امام عسکری علیه السلام می فرماید زینت های معنوی زیباتر از زینت های ظاهری است.

زینت های حسی کربلا: خطبه ها، رجزها، دعاها، گفتگوها

زینت های معنوی کربلا: صفت رضا، جوانمردی و فتوت، صبر و بردباری

با توجه به کلام حضرت زینب علیها السلام چهار نوع زیبایی وجود دارد.

به معنای آراسته بودن

آخرت را از طریق دنیا زیبا کردن

دیدن زشتی ها به جای زیبایی ها

مصداق بارز این زیبایی واقعه ی عاشورا و کربلا بود که حضرت زینب علیها السلام به آن اشاره داشتند.

زیبایی عالمان به عمل ایشان است.

زیبایی مؤمن نیز در پرهیزگاری و تقوا است.

زیبایی یه خانم جلوه گیری نیست

کلام معصوم زکات زیبایی عفاف و حجاب است

در ظاهر کربلا کشته شدن امام حسین و یاران ایشان را مشاهده می کنیم ولی صحنه کربلا دارای زیبایی های فراوانی است که هر انسانی توان درک آن را ندارد.

در کربلا می توان جلوه هایی از زیبایی را در انگیزه، محتوا و رفتارها مشاهده کرد

امام حسین علیه السلام از ابتدای حرکت خود به سمت دشمنان و تا وقتی که به گودی قتلگاه رسید انگیزه ای الهی داشت و به همین دلیل بود که حضرت زینب کبری علیها السلام در مجلس یزید فرمود «ما رأیت الا جمیلا».

خطبه ها، نامه ها، رجزها و گفتارها را بخش دیگری از زیبایی های کربلا است

خطبه های امام حسین علیه السلام در اوج زیبایی قرار داشته و رجزهای یاران ایشان نیز بسیاری زیبا بوده است.

اگر نگاه و مقایسه ای بین اردوگاه امام حسین علیه السلام و اردوگاه یزیدیان در کربلا داشته باشیم درک بهتری از زیبایی های کربلا خواهیم داشت.

زیبایی های رفتاری را بخش دیگری از زیبایی های کربلا است

زیبایی های رفتاری در کربلا در جایی که حضرت عباس علیه السلام آب نمی نوشد، امام حسین علیه السلام طفل 6 ماهه را بر دست بلند می کند، اقامه نماز شب و ظهر عاشورا و ... نهفته است.

سه عاملی که موجب زیبا شدن اعمال انسان می شود،

حیا نخستین عاملی است که موجب زیبایی اعمال می شود و بلند همتی و خشوع از عوامل دیگری است که اعمال انسان را زیبا می کند.

به 6 کار نزدیک نشوید:

به حدود الهی نزدیک نشوید:

تِلْکَ حُدُودُ اللَّهِ فلاتقربوها...187 بقره

درحال عادت، نزدیکی نکنید:

وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّیٰ یَطْهُرْنَ... (222) بقره

مست نشوید و در حال مستی نماز نخوانید:

لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنتم سکاری (43) نساء

به کارهای زشت نزدیک نشوید:

وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ (151) انعام

به مال یتیم نزدیک نشوید:

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْیَتِیمِ... 34اسراء، 152 انعام

به عمل خلاف عفت نزدیک نشوید:

وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَآ...(32) اسراء

سرزنش همجنس بازی:

إِنَّکُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّسَآءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ

(81) اعراف 29 عنکبوت، 55 نمل

أَئِنَّکُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّسَآءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ (55) نمل

شراب وقمار،

باعث دشمنی بین انسان ها و مانع یاد خدا و نماز: 91 مائده

انَّمَا یُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَآءَ فِی الْخَمْرِ وَالْمَیْسِرِ وَیَصُدَّکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ

تلنگرهای قرآنی

و لا تقتلوا اولادکم خشیة املاق

آمار سقط جنین را ببینیم و به لسان قرآن سخن بگوییم

نگوییم سقط جنین

بلکه بگوییم قتل اولاد

دلیل شرکت نکردن خواص و فرهیختگان جامعه دینی در جهاد فرزندآوری چیست؟

همان که قرآن می گوید

خشیة املاق

ضیق معیشت و دغدغه های مالی

و خداوند پاسخ این شبهه را به صراحت در قرآن می دهد

نحن نرزقکم و ایّاهم

شب 23 صفر

اشاره

در اسلام به یاد اموات بودن بسیار توصیه شده است...

در اسلام به یاد اموات بودن بسیار توصیه شده است. اما اینکه بهترین خیرات برای اموات چیست سوالی است که ذهن خیلی از افراد را درگیر می کند. بهترین منبع برای یافتن پاسخی مطمئن، مراجعه به قرآن و احادیث ائمه معصومین علیهم السلام می باشد. باید دید بهترین خیرات از نگاه قرآن و روایات معصومین علیهم السلام چیست؟ در

این مقاله نه تنها به این سؤال پاسخی مستدل و قطعی خواهیم داد بلکه 2 پیشنهاد ویژه نیز برای انجام بهترین خیرات ارائه می دهیم.

بهترین خیرات برای اموات چیست؟

در قرآن و روایاتی که از ائمه معصومین علیهم السلام نقل شده اند، یاد کردن از اموات مورد توجه خاص و ویژهای قرار گرفته است. برای اثبات این موضوع کافیست به موارد زیر توجه فرمائید.

وَ الَّذینَ جاؤُ مِنْ بَعْدِهِمْ یَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَ لِإِخْوانِنَا الَّذینَ سَبَقُونا بِالْإیمانِ؛ کسانی که پس از ایشان آمده اند، می گویند ای پروردگار ما، ما و برادران ما را که پیش از ما ایمان آورده اند، بیامرز. (سوره حشر، آیه 10)

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله فرمودند: برای مردگان خود هدیه بفرستید! پرسیدند: هدیه برای آنان چیست؟ فرمودند: صدقه و دعا (مستدرک الوسائل، جلد 2، صفحه 484، حدیث 23)

رَبَّنَا اغْفِرْلِی وَ لِوَالِدَیَّ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ یَوْمَ یَقُومُ الْحِسَابُ؛ پروردگارا! من و پدر و مادرم و همه مومنان را، در آن روز که حساب برپا می شود، بیامرز. (سوره ابراهیم، آیه 41)

امام باقر علیه السلام : بنده ای که در حیات و زنده بودن پدر و مادرش به حال آنها نیکوکار است؛ اگر پس از مرگ، آنها را فراموش کند و حقوق و بدهی آنها را ادا نکند و برای آنها طلب رحمت نکند، خداوند او را عاق والدین به شمار می آورد و بنده ای که در زمان زنده بودن پدر و مادرش به آنها نیکی و احترام و احسان نکرده، عاق والدین می باشد؛ اگر پس از مرگ جبران کند و قرض و بدهی آنها را ادا کند و با دعا و طلب رحمت آنها را یاد کند، خداوند متعال او را نیکوکار نسبت به پدر و مادرش به شمار می آورد و ثبت می کند. (گناهان کبیره، شهید دستغیب شیرازی، بخش 6، حقوق والدین)

این ها فقط بخشی از آیات و احادیثی بودند که در این رابطه آمدهاند. خیرات برای اموات را می توان بهترین نیکی و یاد کردن از گذشتگان به خصوص پدر و

مادر فوت شده در نظر گرفت. به خصوص که انسان پس از مرگ بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه عزیزان و خیرات می باشد. چرا که آنها دیگر دستشان از دنیا کوتاه شده و نمی توانند عمل نیکی برای خود انجام دهند و عبور از گردنه های سخت دنیای پس از مرگ تنها با کوله باری از اعمال صالح و نیک امکان پذیر است.

با توجه به آنچه که در بالا آمده است می توان بهترین خیرات برای اموات از نگاه قرآن و معصومین علیهم السلام را خیرات های معنوی دانست. چاپ مفاتیح برای اموات را نیز میتوان از جمله این اعمال دانست.

3 نکته بسیار مهم در هنگام انجام خیرات برای اموات

مسئله مهمی که باید در نظر داشت اینست که ثواب اعمال خیر بسته به شرایطی که در آن انجام می گیرد، می تواند متفاوت باشد. برای اینکه بتوانید بیشترین ثواب را بدست آورید می بایست به 3 مورد نوع عمل، زمان و محل انجام خیرات توجه فرمائید.

نوع عمل: هر عملی ثواب مخصوص به خود را دارد. برای مثال خواندن فاتحه و صلوات، نماز، زیارتنامه و دعا، پخش غذا بین مردم به ویژه مستمندان و به طور کلی هر گونه عمل خیری به نیابت از اموات هر کدام ثواب خاص خود را دارد. بالاتر دیدیم که اعمال معنوی بیشتر مورد توجه قرآن و ائمه علیهم السلام بوده است.

زمان انجام خیرات: آیا خواندن فاتحه و صلوات در شب جمعه با خواندن آن در روزهای دیگر یکسان است؟ آیا شب زنده داری در شب قدر ثواب یکسانی با شب زنده داری در شب های دیگر دارد؟ قطعاً جواب این سوال ها خیر می باشد. چرا که همه ما می دانیم در برخی ایام ثواب اعمال خیر چندین برابر می شود. برای مثال در دعای 44 صحیفه سجادیه برای شب قدر آمده است: (عبادت و بندگی در) شبی از شب های آن، آن را برابر با (عبادت در) شب های هزار ماه قرار داد (چون خیرات و برکات و سودهای دینی و دنیوی در آن است) و آن را شب قدر نامید.

محل انجام خیرات: نکته آخری که باید به آن توجه داشت محلی است که در آنجا عمل خیر را انجام می دهید. آیا خواندن نماز در خانه با خواندن نماز در مسجد یا بارگاه مقدس ائمه اطهار علیهم السلام یکسان است؟ قطعاً ثواب آنها متفاوت می باشد. همین مسئله در مورد سایر اعمال خیر نیز صحت دارد.

حرکت اهل بیت به سمت مدینه بعد از سه روز

توقف در کربلا

خاندان داغدیده رسالت پس از ورود به کربلا برای شهیدان خود به عزاداری پرداختند

چون هنگام حرکت بسوی کوفه اجازه عزاداری به آنان نداده بودند

و همان گونه که سید ابن طاووس در اللهوف نقل کرده است که

«و اقاموا المآتم المقرحه للاکباد» ⁽¹⁾

«ماتمهای جگرخراش بپا داشتند»

و تا سه روز امر بدین منوال سپری شد. ⁽²⁾

حرکت از کربلا

اگر زنان و کودکان در کنار این قبور می ماندند

خود را در اثر شیون و زاری و گریستن و نوحه کردن هلاک می نمودند

لذا علی بن الحسین علیه السلام فرمان داد تا بار شتران را ببندند و از کربلا به طرف مدینه حرکت کنند

چون بارها را بستند و آماده حرکت شدند

سکینه علیها السلام اهل حرم را با ناله و فریاد به جانب مزار مقدس امام جهت وداع حرکت داد

و جملگی در اطراف قبر مقدس گرد آمدند. سکینه قبر پدر را در آغوش گرفت و شدیداً گریست

و به سختی نالید و این ابیات را زمزمه کرد:

الا یا کربلا نودعک جسماً

بلا کفن و لا غسل دفینا

الا یا کربلا نودعک روحا

لاحمد و الوصی مع الامینا ⁽¹⁾

پی نوشت ها:

دارم میرم ازاین حرم ولی دلم جامونده

ممنونتم که کرمت منو اینجا کشونده

خداحافظ، ولی سخته امیرم

خداحافظ، به چنگ غم اسیرم

خداحافظ، کاشکی اینجا بمیرم

(حسین آقام، غریب مادری تو

خودم رو دلداری میدم آقای مهربونم

می ترسم از اینجا برم دیگه زنده نمونم

خداحافظ، دیگه ساکامو بستم

خداحافظ، نیگا خالیه دستم

خداحافظ، بخدا دلشکستم

حسین آقام غریب مادر تو

حالاکه تقدیرم شده بافاصله بسازم

یه امیدی بهم بده تاخودمو نبازم

خداحافظ، خیمه گاه تل زینب

خداحافظ، قتله گاه روضه هرشب

خداحافظ حرم وتاب واین تب

حسین آقام، غریب مادری تو

چیکار کنم عکس ضریح توی چشام نشسته

دلم دخیل رجعتو به حرم توبسته

خداحافظ، ضریح پاک ارباب

خداحافظ، صحن عباس وسرداب

خداحافظ، علقمه روضه ی آب

حسین آقام، غریب مادری تو

سروده: عبدالحسین شفیع پور

...بدون عینک

آیت الله میرزا مهدی بروجردی (ره) در کتاب «اسلام و مستمندان» این قضیه را در آن کتاب نقل فرموده اند:

.

که در سن بیست سالگی در اثر ضعف چشم

محتاج به عینک شدم و بالنتیجه لازم دانستم که برای علاج آن اقدام عاجلی به عمل آورم. برای این منظور به پزشکان متخصص چشم مراجعه کردم، ولی بعد از مداوای زیاد نتیجه ی مثبتی به دست نیامد و برای خواندن خطوط و دیدن افراد عینک نیازمند بودم.

.