مشخصات کتاب
سرشناسه:محدثی، جواد، ۱۳۳۱ -
Mohadesi, Javad
عنوان و نام پدیدآور:چهل حدیث عزاداری/ تهیه و تنظیم جواد محدثی.
مشخصات نشر:قم: نشر معروف، ۱۳۸۰.
مشخصات ظاهری:۶۴ص.؛ ۱۰/۵×۱۳/۵ س م.
شابک:۱۰۰۰ریال: 964-6739-7-17 ؛ ۶۰۰ ریال (چاپ دوم)
وضعیت فهرست نویسی:برون سپاری
یادداشت:فارسی - عربی.
یادداشت:چاپ دوم: پاییز ۱۳۷۵.
یادداشت:چاپ پنجم: ۱۳۸۴.
یادداشت:کتابنامه به صورت زیرنویس.
موضوع:اربعینات -- قرن ۱۴
موضوع:احادیث شیعه -- قرن ۱۴
موضوع:سوگواریها -- احادیث.
رده بندی کنگره:BP۱۴۳/۹/م۲۶۵چ۹۴ ۱۳۷۹
رده بندی دیویی:۲۱۸/۲۹۷
شماره کتابشناسی ملی:م ۷۹-۱۲۷۱۷
اشاره
چهل حدیث عزاداری
تهیه و تنظیم جواد محدثی
فهرست
فهرست
مقدمه
اشاره
بسم اللّه الرحمن الرحیم
عزاداری، احیاء خط خون و شهادت
زندانی کردن «نور» در حصار شب، شیوه کهن ستمگران حاکم، در برخورد و مقابله با «حق» بوده است. خطّ فکری و سیاسی امامان شیعه، از همین رو همواره از سوی قدرتها، مورد تضییق و محدویت و انزوای تحمیلی قرار گرفته بود.
طبیعی است که در چنان شرایط، نوشتن و گفتن و سرودن و نشر تفکر و راه و خطّ آنان، از اسلوبهای مؤثر شیعه به حساب می آمد و پیروان حق، با زبان و قلم و شعر و مرثیه و اشک و عزاداری، در «احیاء امر ائمّه» و زنده نگهداشتن حماسه ها و بیان فضایلشان تلاش می کردند.
در آن عصر خفقان، طرح «خط امامان»، نوعی مبارزه سیاسی اجتماعی بود و خطرها در پی داشت.
ذکرها و یادها، جهاد بود.
جلسات انس و دیدار شیعیان، وسیله ای برای الهام گیری و یافتن محورهای «وحدت مکتبی» به حساب می آمد و شعر و مرثیه و نوحه و گریستن و عزاداری بر شهیدان کربلا و سید الشهدا و مظلومیّت اهل بیت علیهم السلام در آن عصر «نتوانستن» ها، ابعادی از مسأله زنده نگهداشتن مشعل حق و دعوت به «نور» و «ایمان» بود.
سروده های موضعدار شاعران شیعی، آنچه که به اهل بیت مربوط می شد، بطور عمده دو محور اساسی داشت: 1. مدایح. 2. مراثی استفاده از مدح و مرثیه، همواره بعنوان اهرمی در دفاع از حق و مبارزه با حکومتهای جور، مورد استفاده قرار می گرفت.
برپایی مراسم سوگواری برای ائمه و احیای خاطره شکوهمند و الهام بخش حیات و جهاد و شهادتشان، همواره در تاریخ، حرکت آفرین و بیدارگر بوده است.
سنّت شعر گفتن و مرثیه خواندن و گریستن و گریاندن در مجالس سوگ اهل بیت نیز، مورد تشویق و دستور امامان بود، چرا که عزاداری، رساندن صدای مظلومیّت آل علی به گوش مسلمانان بود و رسالتی عظیم داشت. اقامه مجالس به یاد آنان، بیان رنجهای جانکاه پیشوایان حق و خون دلهای ائمه عدل، فاش ساختن و آشکار کردن ناله مظلومانه آنان در هیاهوی پرفریب اغواگران بود و عزاداری برای شهید، انتقال فرهنگ شهادت به نسلهای آینده تلقّی می شد... و این خط همچنان ادامه یافت، تا اکنون. (1) در اینگونه مجالس، احساس و عاطفه، به کمک شعور
می آید و مکتب عاشورا زنده می ماند و اشک، زبان گویای احساسهای عمیق یک انسان متعهّد و پای بند به خطّ حسینی و کربلایی است. اشک، دلیل عشق است و نشانه پیوند. اشک، زبان دل است و شاهد شوق.
دلی که به حسین علیه السلام و اهل بیت پیامبر صلی اللّه علیه و آله و سلّم عشق دارد، بی شک در سوگ آنان می گرید و با این گریه، مهر و علاقه درونی خود را نشان می دهد و گریه بر حسین علیه السلام تجدید بیعت با «کربلا» و فرهنگ شهادت است و امضای راه خونین شهیدان.
اشک، خون می سازد و مجاهد و شهید می پرورد.
جبهه های گرم ایران اسلامی در سالهای «دفاع مقدس»، گویاترین و زنده ترین سندی است که نشان می دهد چگونه عشق عاشورایی و مراسم نوحه خوانی و اشک ریختن بر سالار شهیدان، محرّم را ماه «پیروزی خون
بر شمشیر» می سازد و اشک را به سلاحی کاری و مؤثّر تبدیل می کند.
سابقه عزاداری و سوگواری بر مظلومیّت خاندان پیامبر صلی اللّه علیه و آله و سلّم بسیار دیرینه است و خود پیامبر و علی و فاطمه و... علیهم السلام و فرشتگان و کرّوبیان و جنّ و انس بر مظلومیّت «آل اللّه» گریسته و مجالس عزا و گریه بر پا کرده اند. حتی انبیای گذشته هم اشکی ریزان و دلی سوزان و توسّل و توجّهی به خاندان عصمت و اسوه های شهادت داشته اند (1).
شبهه آفرینیهای کج فهمان یا مغرضان نسبت به مسأله گریستن و عزاداری و توسّل و اقامه مراسم و شعائر دینی در سوگ امامان مظلوم و شهید، جز از بی خبری آنان
از تعالیم اسلام و دستورها و سنتهای پیامبر اسلام، نشأت نمی گیرد این مجموعه چهل حدیث که پیش رو دارید، برخی از احادیث مربوط به این سنّت ارزشمند و سازنده را در بردارد. امید است که آشنایی با فرهنگ دینی و عمل به آن، وسیله نجات ما و سبب شفاعت «اهل بیت» از ما در روز قیامت گردد. قم جواد محدثی فروردین 1375
حدیث اول: آتش عشق حسینی
قال رسول اللّه صلی اللّه علیه و آله و سلّم:
انّ لقتل الحسین علیه السلام حرارة فی قلوب المؤمنین لا تبرد ابدا.
پیامبر اکرم صلی اللّه علیه و آله و سلّم فرمود: برای شهادت حسین علیه السلام، حرارت و گرمایی در دلهای مؤمنان است که هرگز سرد و خاموش نمی شود. جامع احادیث الشیعه، ج 12، ص 556.
حدیث دوم: عاشورا، روز غم
قال الرضا علیه السلام:
من کان یوم عاشورا یوم مصیبته و حزنه و بکائه جعل اللّه عزّ و جلّ یوم القیامة یوم فرحه و سروره.
امام رضا علیه السلام فرمود: هر کس که عاشورا، روز مصیبت و اندوه و گریه اش باشد، خداوند روز قیامت را برای او روز شادی و سرور قرار می دهد. بحار الانوار، ج 44، ص 284.
حدیث سوم: محرّم، ماه سوگواری
قال الرّضا علیه السلام:
کان ابی اذا دخل شهر المحرّم لا یری ضاحکا و کانت الکابة تغلب علیه حتّی یمضی منه عشرة ایّام، فاذا کان الیوم العاشر کان ذلک الیوم یوم مصیبته و حزنه و بکائه...
امام رضا علیه السلام فرمود: هر گاه ماه محرّم فرا می رسید، پدرم (موسی بن
جعفر علیه السلام) دیگر خندان دیده نمی شد و غم و افسردگی بر او غلبه می یافت تا آن که ده روز از محرّم می گذشت، روز دهم محرّم که می شد، آن روز، روز مصیبت و اندوه و گریه پدرم بود. امالی صدوق، ص 111
حدیث چهارم: دیده های خندان
قال رسول اللّه صلی اللّه علیه و آله و سّلم:
یا فاطمة! کلّ عین باکیه یوم القیامة الاّ عین بکت علی مصاب الحسین فانّها ضاحکة مستبشرة بنعیم الجنّة.
پیامبر اکرم صلی اللّه علیه و آله و سّلم فرمود: فاطمه جان! روز قیامت هر چشمی گریان است، مگر چشمی که در مصیبت و عزای حسین گریسته باشد، که آن چشم در قیامت خندان است و به نعمتهای بهشتی مژده داده می شود. بحار الانوار، ج 44، ص 293.
حدیث پنجم: سالگرد سوگ حسین
عن الصّادق علیه السلام:
نیح علی الحسین بن علیّ سنة فی کلّ یوم و لیلة و ثلاث سنین من الیوم الّذی اصیب فیه.
حضرت صادق علیه السلام فرمود: یک سال تمام، هر شب و روز بر حسین بن علی علیه السلام نوحه خوانی شد و سه سال، در روز شهادتش سوگواری برپا گشت. بحار الانوار، ج 79، ص 102.
حدیث ششم: بودجه عزاداری
قال الصّادق علیه السلام:
قال لی ابی: یا جعفر! اوقف لی من منالی کذا و کذا النّوادب تندبنی عشر سنین بمنی ایّام منی.
امام صادق علیه السلام می فرماید: پدرم امام باقر علیه السلام به من فرمود: ای جعفر! از مال خودم فلان مقدار وقف نوحه خوانان کن که به مدّت ده سال در «منا» در ایام حجّ، بر من نوحه خوانی و سوگواری کنند. بحار الانوار، ج 46، ص 220.
حدیث هفتم: نوحه خوانی سنّتی
عن ابی هارون المکفوف قال:
دخلت علی ابی عبد الله علیه السلام فقال لی: انشدنی، فأنشدته فقال: لا، کما تنشدون و کما ترثیه عند قبره...
ابو هارون مکفوف می گوید: خدمت حضرت صادق علیه السلام رسیدم. امام به من فرمود: «برایم شعر بخوان». پس برایش اشعاری خواندم. فرمود: اینطور نه، همان طور که (برای خودتان) شعر خوانی می کنید و همانگونه که نزد قبر حضرت سید الشهدا مرثیه می خوانی. بحار الانوار، ج 44، ص 287.
حدیث هشتم: پاداش شعر گفتن برای حسین علیه السلام
قال الصّادق علیه السلام:
ما من احد قال فی الحسین شعرا فبکی و ابکی به الاّ اوجب اللّه له الجنّة و غفر له.
امام صادق علیه السلام به جعفر بن عفان فرمود: هیچ کس نیست که درباره حسین علیه السلام شعری بسراید و بگرید و با آن بگریاند مگر آن که خداوند، بهشت را بر او واجب می کند و او را می آمرزد. رجال شیخ طوسی، ص 289.
حدیث نهم: سرودن برای اهل بیت علیهم السلام
قال الصّادق علیه السلام:
من قال فینا بیت شعر بنی اللّه له بیتا فی الجنّة.
امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس در راه ما و برای ما یک بیت شعر بسراید، خداوند برای او خانه ای در بهشت، بنا می کند. وسائل الشیعه، ج 10، ص 467.
حدیث دهم: اصحاب مدح و مرثیه
قال الصّادق علیه السلام:
الحمد للّه الّذی جعل فی النّاس من یفد الینا و یمدحنا و یرثی لنا.
امام صادق علیه السلام فرمود: خدا را سپاس که در میان مردم، کسانی را قرار داد که به سوی ما می آیند و بر ما وارد می شوند و ما را مدح و مرثیه می گویند. وسائل الشیعه، ج 10، ص 469.