مشخصات کتاب

سرشناسه:شرف الدین، عبدالحسین، 1873 -1958م.

عنوان قراردادی:المراجعات. فارسی. برگزیده

عنوان و نام پدیدآور:گفت و شنودهای مذهبی حق جو و حق شناس/ شرف الدین موسوی؛ گزینش و بازنویسی علی اصغر مروج خراسانی؛ استفاده از ترجمه محمدجعفر امامی.

مشخصات نشر:قم: بنیاد معارف اسلامی، 1373.

مشخصات ظاهری:432 ص.

فروست:مرکز نشر بنیاد معارف اسلامی قم؛ 57.

شابک:4000 ریال ؛ 6500 ریال : چاپ سوم 964-6289-18-5 ؛ 7500 ریال(چاپ چهارم) ؛ 8500 ریال (چاپ پنجم) ؛ 18000 ریال (چاپ ششم) ؛ 18000 ریال (چاپ هشتم) ؛ 40000 ریال (چاپ نهم)

یادداشت:چاپ سوم: 1376

یادداشت:چاپ چهارم: 1378

یادداشت:چاپ پنجم: 1380

یادداشت:چاپ ششم: 1385 (فیپا)

یادداشت:چاپ هشتم: 1385.

یادداشت:چاپ نهم : پاییز 1387 .

یادداشت:کتابنامه به صورت زیرنویس .

موضوع:شیعه -- دفاعیه ها و ردیه ها

کلام شیعه امامیه

اهل سنت -- دفاعیه ها و ردیه ها

شناسه افزوده:مروج خراسانی، علی اصغر، گردآورنده

شناسه افزوده:امامی، محمدجعفر، 1322 - 1387.، مترجم

شناسه افزوده:بنیاد معارف اسلامی

رده بندی کنگره:BP212/5/ش 4م 404217 1373

رده بندی دیویی:297/4172

شماره کتابشناسی ملی:م 74-1962

اشاره

کار فرهنگی غدیر را باید مانند علامه امینی و مرحوم سید شرف الدین کار کرد که الغدیر و المراجعات را تحویل دادند.

مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای دامت برکاته

گفت و شنود های مذهبی

حق جو و حق شناس

{ترجمه المراجعات}

علامه سید عبدالحسین شرف الدین موسوی ره

با استفاده از ترجمه استاد محمد جعفر امامی

گزینش و بازنویسی علی اصغر مروج خراسانی

بنیاد معارف اسلامی قم

بسم الله الرحمن الرحیم

سخن کنگره علامه شرف الدین

دفاع از حریم دین و مکتب اهل بیت علیهم السلام هماره توسط کسانی صورت گرفته است که نبوغ و استعدادشان را با زمان شناسی و نیازشناسی جامعه اسلامی آمیخته ساخته و در این راستا از دیگران پیشی گرفته اند و با علو همت و قلم و بیان و موضع گیریشان به این هدف دست یازیده اند.

کتاب«المراجعات»سند جاوید شیعه شناسی و مؤلف آن مرحوم علامه سید عبد الحسین شرف الدین رادمرد و طلایه دار مرزبانی از مکتب اهل بیت علیهم السلام است که عمر شریف خود را در راه احیاء دین و زدودن شبهات و پرسشهای مربوط به تشیع سپری نمود.

نقش این شخصیت و مصلح بزرگ و کتاب سترگ او«المراجعات»در جهت گیری مذهبی و سیاسی جهان اسلام در زمان خود و تأثیر وی در تبیین و دفاع عالمانه از آیین و مکتب اسلام بر کسی پوشیده نیست.هنگامی که فرزند آن بزرگوار نسخه ای از این کتاب را به زعیم عالیقدر تشیّع،حضرت آیة اللّه العظمی بروجردی قدّس سرّه تقدیم می دارد،ایشان می فرمایند:«کنت أظنّ أن الدهر عقم عن مثل الشیخ المفید،حتّی قرأت کتاب المراجعات».

امروز بر طلاب و فضلای محترم حوزه های علمیه،آشنایی با شبهات،سؤالات و ابهامات در حوزه مکتب اهل بیت علیهم السلام کاری لازم و ضروری است که بخش مهمی از آن در پرتو توجه به آثار علامه شرف الدین،خصوصا کتاب نفیس المراجعات حاصل می گردد.این اثر در حوزه گفتگوی علمی بین مذاهب و شناخت شبهات و روش صحیح پاسخ به آنها برترین الگو شمرده می شود که توانسته است عوامل تفرقه امت اسلامی را از میان بردارد و معیاری مطلوب برای حق جویی و حق شناسی در ابعاد مختلف آن ارائه نماید.

بر این اساس ترجمه این اثر ارزشمند با عنوان«حق جو و حق شناس»تقدیم طلبه های حوزه های علمیه و کلیه حق جویان می شود.

دبیر خانه کنگره بین المللی علامه شرف الدین

سخن ناشر

کتاب ارزشمند و پرآوازه «المراجعات»که بحق از بهترین کتابهای «مناظرات سنّی و شیعه»است،تألیف دانشمند بزرگوار و مصلح بزرگ حضرت آیة اللّه سیّد عبد الحسین شرف الدین موسوی عاملی می باشد.

این کتاب،مشتمل بر مباحثاتی است که میان ایشان و شیخ سلیم بشری رئیس وقت دانشگاه بزرگ الازهر مصر واقع شده است.ایشان بطور کاملا مستدل،منطقی و صریح«عقائد حقّه امامیّه»را به نحوی «ثابت»کرده است که هر کس خواهان«حق»باشد راه را چنان روشن می بیند که هیچ عذری برای نپذیرفتن«مذهب حق»نخواهد داشت.

شخصیّت مؤلّف اندیشمند،در جامعه اسلامی،بسیار معروف و مشهور است،و در مقدّمه این کتاب-بطور مختصر-از او یاد شده است.

و امّا راجع به اصل کتاب،بهتر است قضاوت را به عهده خوانندگان گرامی واگذار نماییم.

ترجمه این کتاب به قلم حجّة الاسلام آقای محمّد جعفر امامی منتشر شده است.و اینک برای آسانی مراجعه و استفاده بهتر جوانان،

حجّة الاسلام آقای مروّج خراسانی آن را مختصر و به صورت«گفت و شنود»تنظیم نموده که توضیح کیفیّت«گزینش و بازنویسی»،در مقدمه ای که ایشان نوشته اند،ذکر شده است.

بنیاد معارف اسلامی-که مؤسّس بزرگوار آن،مرحوم آیة اللّه سیّد عباس مهری،همیشه آرزوی توفیق«نشر حقایق و معارف اهل بیت (علیهم السّلام)را داشت-فرصت را غنیمت شمرده و در راستای کتابهای منتشره دیگر-در زمینه معرّفی«مذهب حق»-نشر این کتاب ارزشمند را نیز به عهده گرفت،تا ان شاء اللّه مرضیّ خاطر حضرت رسول اکرم(صلّی اللّه علیه و آله و سلّم)و خاندان آن بزرگوار،بالاخص حضرت بقیة اللّه الاعظم(عجّل اللّه تعالی فرجه الشّریف)،قرار گیرد.

بنیاد معارف اسلامی-قم

سخنی از استاد، آیة اللّه سبحانی(مدّ ظلّه العالی)

سیمای«حقیقت» در کشاکش«گفت و شنود» فنّ مناظره،از فنون دیرینه ای است که در میان ملل متمدّن، رواج داشته،و بعدا،به جامعه اسلامی انتقال یافت.و در قرآن مجید،از آن به«مجادله به احسن»یاد شده است. ⁽¹⁾

مناظره،میان دو نفر-که دو فکر و دو اندیشه گوناگون دارند-در صورتی می تواند منتج و سودمند باشد که روح«انصاف»و« حق جویی» بر هر دو طرف،حاکم بوده و یک رشته اصول،به نام«اصول موضوعی» مورد پذیرش آنها باشد.آنگاه،اندیشه های گوناگون را بر این«اصول پذیرفته شده»عرضه کنند و درست را از نادرست تمیز دهند.و اگر مناظره،فاقد این دو شرط باشد،جز جدال،و دوری از واقع،نتیجه دیگری ندارد.

پس از پیامبر اسلام(ص)،در میان مسلمانان،اختلافاتی در مسائل عقیدتی و فکری رخ داد.«اندیشمندان شیعی»به پیروی از پیشوایان معصوم(ع)،از«فنّ مناظره»بهره فراوانی برده،و همواره مخالفان منصف را به سوی خود جذب نموده اند.و در این مورد، کتابهای فراوانی نوشته شده که در خور توجّه است.

با آنکه تاکنون،در مسائل مربوط به رهبری پس از پیامبر(ص)، کتابهای متنوّعی نوشته شده،ولی هرگز کتابی به پرثمری کتاب «المراجعات»نوشته نشده است.

علاّمه آیة اللّه سیّد شرف الدّین موسوی عاملی(1290- 1377 ه-ق)در سفر خود به مصر-در سال 1329 ه.ق-با رئیس دانشگاه الازهر شیخ سلیم بشری(...-م 1335 ه-ق)نشستهایی داشته است.او از بلند نظری سیّد شرف الدّین و از اطّلاعات وسیعش نسبت به کتب حدیث و تفسیر و تاریخ در شگفت ماند و احساس کرد که خود،درباره«عقاید شیعه»فاقد آگاهی کافی است.از این نظر،از وی خواست که مسائل مورد اختلاف را از طریق نامه نگاری بر یکدیگر عرضه کنند،و پرده های ناآگاهی را از چهره حقیقت برفکنند.

این نوع«مناظرات قلمی»حدود 6 ماه طول کشیده و در 112 نامه به پایان رسید.سپس،همان مباحث که در بین آنان ردّ و بدل شده بود، توسّط علاّمه سیّد شرف الدّین به صورت کتاب«المراجعات»

تألیف گردید.

این کتاب،دهها بار در کشورهای عربی منتشر شده و هنوز اصالت و موقعیّت خود را حفظ کرده است.و نکته آن،این است که- در آن مباحث-هر دو طرف،ادب در سخن را رعایت کرده و«اصول مورد اتّفاق»را محترم شمرده و«اخلاص»و« حق گرایی»را از دست نداده اند.و به راستی،باید این کتاب را از مفاخر عصر حاضر شمرد؛ زیرا توانسته است گروه بیشماری را به راه راست هدایت کند.

«المراجعات»تاکنون به وسیله چند نفر از نویسندگان،به پارسی برگردانده شده ولی کتاب حاضر دارای مزیّت و کیفیّتی است که در ترجمه های آن وجود ندارد،در این کتاب،«خلاصه مباحث المراجعات»به صورت«گفت و شنود»تنظیم گشته،که فهم آن برای«جوانان»آسان و نزدیک می باشد.و در عین حال،امانت در نقل- در مجموع مباحث-کاملا رعایت شده است.

ما این خدمت فرهنگی را به«فاضل گرامی جناب حجّة الاسلام آقای علی اصغر مروّج خراسانی دامت برکاته»تبریک گفته و امیدواریم این کتاب چراغی فراراه«علاقه مندان حقّ و حقیقت»قرار گیرد.

قم-مؤسّسه امام صادق علیه السّلام جعفر سبحانی

تقدیم...

این گفت و شنودها را،از کتاب گرانسنگ«المراجعات»، -تألیف علاّمه امام سیّد شرف الدّین موسوی، -ترجمه شیوای مترجم توانا آقای محمد جعفر امامی (رهبری امام علی«ع»در قرآن و سنت)، -تحقیقات و پانوشتهای محقّق بزرگوار آقای حسین راضی، گزینش و بازنویسی نموده،و به جوانان آگاه و حق جویان آزاد «سنّی»و«شیعه»،تقدیم می نمایم.

مروّج خراسانی

پیشگفتار

در هر کدام از مناطق مختلف جهان اسلام،نام عدّه محدودی از افراد،معروف است که نبوغ و استعدادشان آنها را از دیگران پیش انداخته و مورد توجّه مردم آن منطقه قرار گرفته اند.

امّا کسانی که در سراسر جهان اسلام،معروف باشند عدّه شان بسیار کم است،و چنین کسانی افراد بسیار پراستعداد و خدمتگزاری هستند که استعداد،علوّ همّتشان،بزرگمنشیشان،قلم و بیانشان،علم و آگاهیشان و موضعگیریشان آنها را در جهان اسلام،مشهور ساخته است.

نویسنده بزرگ کتاب«المراجعات»از همان افراد نادری است که سراسر جهان اسلام او را می شناسند و می ستایند.شخصیّتی است که تا هم امروز همواره برای خود،دوست و مرید پیدا می کند.مردی است که کتابهایش در هر منزلی وارد شده باشد و هر کس یکی از آنها را خوانده باشد به او آفرین می گوید و در جرگه ارادتمندان او وارد می شود.

و این،بدان جهت است که استعداد و نبوغ خود را در راه دین و خدمت به اسلام و انسانها به کار گرفته است.

از نظر اخلاق باید گفت:آنچه که محاسن اخلاقی به شمار آید داشته و از رذائل اخلاقی به دور بوده است،مردی با وسعت صدر،نرم خو،

قویّ القلب،پرابهت ،آن گونه که ناخودآگاه ،انسان به احترامش وادار می شده گرچه او را نمی شناخته است.

به خاطر«حق»سختگیر،و آنجا که پای«حق»در میان بود از هیچ کس جز«حق»طرفداری نمی کرد.

انسانی متواضع و بزرگوار،انصاف در وجودش حکمفرما بود.لذا، بین فقیر و غنی،خویشاوند و دور،تساوی قائل بود؛تنها«حق»را می دید؛علاقه اش به کسی مانع اجراء«حق»نبود.

او در ورع،صفای نفس،پاکدلی و حق گوئی اسوه و پیشوا بود.در عین پاکدلی از کسی فریب نمی خورد؛یعنی، دوراندیش و تیزهوش بود.

و در عین قوّت قلب،مهابت،و شجاعت،از توجّه به حرفهای زیاد عوام الناس و گوش دادن به آنها خسته نمی شد و بر آنان عصبانی نمی گردید.

نام این عالم بزرگ«سیّد عبد الحسین شرف الدّین»است.چه نام با مسمّائی!هم«عبد الحسین»بودنش با واقعیّت تطبیق می کند،چرا که او در طول عمر خود،در مبارزه با مخالفان اسلام و سرزمینهای اسلامی بود.و هم«شرف الدّین»که راستی برای دین و ایمان شرافتی خاص به همراه داشت.

او از همان آغاز جوانی به این فکر بود که بتواند مسلمانان را به حدّی برساند تا به حیات و زندگی،از دریچه جدّی آن بنگرند؛به آن اصل دینی و مذهبی که مراعات آن بر همه آنان فرض و واجب است بازگردند؛سپس همگی به حبل و ریسمان الهی چنگ زنند،در زیر

پرچم«حق»،به سوی علم و عمل بشتابند؛و برادرانی نیک و نمونه،هر کدام پشتیبان دیگری و همه پشتیبان یکدیگر شوند.

لذا،در اواخر سال 1329 ه-ق(در سن 39 سالگی)به مصر رفته به این امید که به این آرزو برسد،بتواند راهی برای اتحاد و هماهنگی مسلمین پیدا کند و قلمهاشان را در این راه به کار گیرد،آرزوئی که همواره در فکرش پرورش می داد.

بحمد اللّه به آرزویش رسید،در آنجا به ملاقات یکی از اعلام و بزرگان مبرّز آن نائل شد،ملاقات با انسانی برومند،با عقلی واسع، خوئی نیک،دلی زنده،دانشی به وسعت دریا و مقامی بلند،شخصی که زعامت دینی آنجا را به عهده داشت و حقّا لایق آن نیز بود،یعنی شیخ سلیم بشری رئیس دانشگاه الازهر مصر.

چقدر خوب است که علماء و دانشمندان با روحی پاک،سخنی خشنود سازنده،و اخلاقی پیامبرگونه با یکدیگر برخورد کنند؛چرا که هرگاه دانشمندان،چنین لباس زیبائی بر تن و روح خود بپوشانند،خود، در خوشی و نعمت،و مردم در امنیت و آسایش و رحمت قرار خواهند گرفت؛کسی راز خود را از چنین عالمی نمی پوشد و از بیان اسرار خود در حضورش امتناع نمی ورزد.

آری این دو عالم بزرگ چنین اشخاصی بودند و مجالسشان با یکدیگر چنان مجالسی،که باید سپاس آن را به گونه ای بگوئیم که پایانی در آن تصوّر نشود.

وی درد دل و ناراحتیش را با او در میان گذاشت و او شکایت همین ناراحتی خود را به وی نمود؛ساعتی موفقیّت انگیز بود؛از خداوند خواستند که آنچه با لطف خود موجب اتّفاق کلمه و از بین بردن تشتّت و پراکندگی امّت می شود به خاطرشان خطور،و هسته اصلی آن را به عقل و روحشان الهام فرماید.

آنچه آن دو بزرگوار در آن اتّفاق نظر داشتند این بود که دو طائفه- شیعه و سنّی-مسلمانند،و بدون تردید به«دین حنیف اسلام»معتقد.

بنابراین،آنها نسبت به آنچه پیامبر اکرم(ص)آورده مساویند و اختلافی ندارند،اختلافی که موجب افساد در تلبس به اساس اسلام باشد.در هیچ اصل اساسی اختلاف در بینشان نیست،هیچ نزاعی در میان آنان وجود ندارد جز آن مقدار اختلافی که مجتهدان در طرز استنباط احکام از کتاب،سنّت،اجماع و دلیل چهارم(عقل)دارند،و این اختلاف جزئی به حدّی نیست که موجب شقاق و دوری شود و یا امّت را در گودال و درّه عمیق هلاکت،ساقط نماید.بنابراین،چه باعث شده که باید شراره خصومت و اختلاف،از زمانی که این دو نام(سنّی و شیعه)به وجود آمده تا آخرین دورانها بین این دو گروه زبانه بکشد؟!

اگر هر کدام از دو طائفه با نظر تحقیق-نه با نظر خشم و دشمنی-در ادلّه یکدیگر نظر می افکندند،«حق»آشکار می شد،و صبح حقیقت برای کسانی که چشم حقیقت بین داشتند روشن می گشت.

لذا،آن دو بزرگمرد بین خود قرار گذاشتند که او کتبا سؤال را

هرگونه می خواهد مطرح کند و وی پاسخ او را با خطّ خود بر اساس شرایط صحیحی بدهد،که با عقل یا نقلی که از نظر دو طائفه صحیح باشد،تأیید گردد.

با توفیق خداوند عز و جل«مراجعات»آن دو دانشمند به همین صورت انجام پذیرفت.

این«گفت و شنودها»،گزینش و خلاصه ای است از همان «مراجعات»که با حذف بحثهای فنّی حوزوی و تنها به صورت«72 پرسش و پاسخ ⁽¹⁾»آغاز و پایان گرفته،هر سؤال با پاسخ پرسش قبلی در ربط است و زنجیروار از آغاز تا انجام پیش می رود.

آغاز بحث از نقطه روشن و لازمی شروع شده و سپس پرسشها و پاسخهای بعدی سلسله وار در پیوند صحیح با هم ادامه یافته است.

ابتدا اجازه ورود در بحث گرفته می شود و از اینجا که-با توجّه به ضرورت«وحدت امّت اسلامی»-چرا شیعه از مذاهب جمهور مسلمانان پیروی نمی کند؟مناظره را تعقیب می کنند...و سرانجام باد.

روشن شدن صحّت و اتقان مذهب شیعه،بحث پایان می گیرد.

من همه این«گفت و شنودها»را پس از مطالعه مکرّر و بحث و بررسی«المراجعات»با استفاده از ترجمه شیوای فاضل گرامی جناب آقای محمد جعفر امامی،به این صورت بازنویسی نموده و برای اینکه اشخاص متعصّب هیچ گونه بهانه ای نداشته باشند،پانوشتهای پرمایه ای نیز به آن افزودم،که عمده این پانوشتها همان تحقیقات و تعلیقات دانشمند فرزانه جناب آقای حسین راضی است همراه با تعلیقات خود مؤلّف بزرگوار و برخی توضیحات مترجم محترم ⁽¹⁾.

و من-سخن مؤلّف اندیشمند را در اینجا می آورم و می گویم:-این کتابم را به صاحب دلان و اندیشمندان اهداء می کنم،به هر علاّمه محقّقی، به هر بحث کننده دقیقی که همواره زندگانی علمی داشته،و حقایق آن را بررسی نموده است،به هر حافظ و محدّثی که به سر حد یک حجّت در حفظ و نگهداری و پژوهش اخبار و سنّت رسیده باشد،به هر فیلسوفی که در علم کلام سخت مهارت داشته،و به هر جوان دانشجو و فرهنگی آزادی که قیود کورکورانه تقلید را کنار گذاشته و غل و زنجیرهای تعصّب را از هم گسیخته،همان جوانانی که برای یک حیات جدیدم.

و آزاد،مایه آرزوی ما هستند،آری کتابم را به همه اینان اهداء می کنم.

اگر آن را قبول کنند و احساس فایده و بهره ای از آن برای خود بنمایند، برای من موجب خیر و سعادت خواهد بود ⁽¹⁾.

من،منظوری جز اصلاح-در حدّ قدرت و استطاعتم-ندارم،و توفیقی جز از ناحیه پروردگار نخواهم داشت،به او توکّل می کنم و به او روی می آورم.

ان ارید الا الاصلاح ما استطعت و ما توفیقی الاّ باللّه علیه توکّلت و الیه انیب

13 رجب 1415 ه.ق.

26 آذر 1373 ه.ش.

قم-علی اصغر مروّج خراسانی0.

حق جو

درخواست اجازه بحث!

من هم اکنون در کنار دریای بیکران علم تو ایستاده ام؛اجازه می خواهم که خود را در امواج آن اندازم و فرو روم و از درهای گرانبهای آن به دست آورم؛اگر اجازه دهی در مطالب غامض و مشکلاتی که مدّتها است در سینه ام خلجان می کنند غوص کنیم وگرنه امر با تو است.من پی گمشده ای می گردم و در یافتن حقیقتی بحث می کنم؛اگر«حقّ»آشکار گردید که باید از آن تبعیّت نمود وگرنه به گفته آن شاعر عمل می کنیم که:

«نحن بما عندنا و انت بما عن دک راض و الرّأی مختلف»

(ما به آنچه داریم راضی هستیم و شما به آنچه خود دارید،در حالی که نظریّات ما مختلف است).اگر اجازه فرمودی دو مبحث را مورد گفتگو قرار خواهم داد:

1-امامت در مذهب،هم در اصول و هم در

فروع،یعنی در مسائل مذهبی به چه کسی باید مراجعه کرد؟

2-امامت عامّه و رهبری مسلمین،یعنی خلافت پیامبر(ص).

حق شناس

اجازه ورود در بحث!

آنچه می خواهی بپرس،و هرچه دوست داری بگو!و فضل و برتری،قضاوت عادلانه و سخن فیصله بخش«حق»از«باطل»از آن تو است.

مبحث اوّل: رهبری مذهبی امامت در مذهب

اشاره

حق جو

1- چرا«شیعه»از مذاهب جمهور

مسلمانان پیروی نمی کند؟

1-سؤال اوّل من این است که چرا«شیعه»از مذاهب جمهور مسلمانان پیروی نمی کند؟منظورم«مذهب اشعری»در اصول دین و«مذاهب اربعه»در فروع دین می باشد،در صورتی که گذشتگان صالح به آنها متدیّن بودند.

2-امروز،بیش از هر زمان،به اتّفاق

و یگانگی نیازمندیم

.

2-خوب می دانید که امروز چقدر احتیاج به ألفت،اتّحاد و هم بستگی داریم؛و خوب می دانید که فعلا در حالی هستیم که دشمنان دین،درون خود را مالامال از غدر و کینه نسبت به ما ساخته اند و از هر راهی که توانسته اند برای نابودی ما قدم برداشته اند،و آنها برای این کار آراء و نظریّات و نقشه های خویش را مهیّا ساخته و افکار و دلهای خود را از خواب غفلت بازداشته اند ،امّا مسلمانان همچنان غافل مانده اند،گوئی به شدّت در دریای نادانی و جهالت خود دست و پا می زنند!و دشمنان را بر ضد خویش اعانت می کنند!چه اینکه

ملّتهای خویش را پراکنده ساخته!با تحزّب و دسته بندی و تعصّب، پرچم وحدت خود را پاره پاره کرده اند،اتّفاق را از دست داده و به حزبهای گوناگونی تقسیم شده اند،بعضی برخی دیگر را گمراه می شمارد،و بعضی دیگر از آن دیگری برائت و بیزاری می جوید! بدین گونه است که گرگان ما را شکار نموده و سگان در ما طمع ورزیده اند.آیا شما غیر از آنچه گفتیم می یابید؟

حق شناس

1-«ادله شرعی»پیروی از«مذهب

اهل بیت»را واجب می شمارد.

1-تعبّد«شیعه»در اصول دین به غیر مذهب اشعری و در فروع دین به غیر مذاهب اربعه به خاطر تحزّب و دسته بندی و تعصّب نیست، بلکه این«ادلّه شرعی»است که«شیعه»را به پیروی از«مذهب اهل بیت پیامبر(ص)»ملزم ساخته،ملزم به پیروی از مذهب همانها که در دامن رسالت پرورش یافته اند،و رفت و آمد فرشتگان در خانه آنها بوده، و محلّ فرود آمدن وحی و نزول قرآن کریم بوده اند.روی این جهات است که«شیعه»در فروع دین و عقاید مذهبی،اصول فقه و قواعد آن، معارف سنّت و قرآن،و علوم اخلاق و آداب و رسوم به آنها پیوسته است.

این فقط به خاطر«تسلیم در برابر ادلّه و برهان»،و تنها به واسطه تعبّد در برابر سنّت پیامبر اسلام(ص)می باشد که این«راه»را برگزیده است و بس.

اگر«ادلّه شرعی»به«شیعه»اجازه مخالفت با«ائمه اهل بیت پیامبر(ص)»را می داد و یا او می توانست به هنگام انجام وظایف-طبق مذهب دیگر-قصد قربت کند،از جمهور تبعیّت می کرد و قدم به جای قدم آنها می گذارد تا پیمان دوستی محکمتر و دستگیره برادری مطمئنتر گردد،امّا«ادلّه قطعی»راه شخص مؤمن را سد می کند و بین او و خواسته هایش فاصله می اندازد.

و از شما جای بسی شگفتی است که می فرمائید:گذشتگان صالح، متدیّن به این«مذاهب اربعه»بوده اند!گویا شما مطّلع نیستید که صالحان پیشین و هم آنها که بعد آمده اند،یعنی«شیعیان آل محمد(ص)»-که در حقیقت نصف مسلمانان را تشکیل می دادند-به «مذهب أئمّه اهل بیت»و«ثقل رسول اللّه(ص)»متدیّن بوده اند،و از آن کوچکترین انحرافی نیافته اند.آنها از زمان علی و فاطمه(ع)تا هم اکنون،مطابق این روش عمل می کرده اند؛یعنی از آن زمان که نه اشعری و نه هیچ کدام از ائمه مذاهب اربعه،و نه پدران آنها وجود داشته اند .این مسلما بر شما مخفی نیست.

2-مسلمانان دورانهای سه گانه نخستین،

مذاهب جمهور را نمی شناختند.

2-علاوه،مسلمانان دورانهای سه گانه نخستین ⁽¹⁾،متدیّن به هیچ کدام از این مذاهب نبوده اند.این مذاهب کجا و مردم دورانهای اوّل و دوّم و سوّم کجا؟!-که بهترین دورانها به شمار می رود-زیرا اشعری در سال 270 هجری تولّد یافته و در حدود سال 335 از دنیا رفته است.

و احمد حنبل در سال 164 به دنیا آمده و در سال 241 از دنیا رفته است

و شافعی در سال 150 متولّد شده و در سال 204 وفات یافته است.

و مالک در سال 95 قدم به این جهان گذارده و در سال 179 به سرای دیگر شتافته.

و ابو حنیفه در سال 80 تولّد یافته و در سال 105 به جهان باقی قدم گذارده است.

امّا«شیعه»از صدر اسلام،متدیّن به«مذهب ائمّه اهل بیت(ع)»بوده -که اهل بیت به آنچه در خانه است آشناترند-،و غیر شیعه به مذهب و روش علماء صحابه و تابعین،عمل می کردند.

3-دلیلی بر لزوم پیروی از

مذاهب جمهور نیست.

3-بنابراین،چه دلیلی همه مسلمانان را ملزم می سازد که پس از

سه دوره اوّل به مذاهب نامبرده عمل کنند،نه مذهب دیگری که از پیش مورد عمل بوده است؟

4-جمع پراکندگی با احترام به«مذهب

اهل بیت»انجام می شود

.

4-این نکته نیز معلوم است که اختلاف بین مذاهب چهارگانه اهل سنّت کمتر از اختلاف بین آنها و بین مذهب شیعه نیست.شاهد گویای این سخن،هزاران کتاب است که در اصول و فروع مذهب این دو گروه تألیف یافته است.پس چرا شایعه پردازان،در میان مسلمانان شایع می سازند:شیعه مخالف اهل سنّت است،امّا شایع نمی سازند که:اهل سنّت مخالف شیعه اند؟!

و چرا شایع نمی کنند که:گروهی از اهل تسنّن مخالف گروه دیگرند؟!اگر جایز است که چهار مذهب باشد چرا پنج تای آن جایز نباشد؟چطور ممکن است چهار مذهب موافق با اجتماع و اتّحاد مسلمانان باشد امّا همین که به پنج رسید اجتماع از هم پراکنده می شود و مسلمانان هر کدام به راهی می روند و موجب از هم گسیختگی آنها خواهد شد؟!

چه شد که شما«تابعان مذهب اهل بیت(ع)»را سبب قطع پیوند اجتماعی و پراکنده شدن می دانید امّا پیروان دیگر مذاهب را هرچند از نظر مذهب،نظریّه،مشرب و خواسته ها متعدّد و مختلف باشند،باعث اجتماع دلها،و اتّحاد عزمها می پندارید؟!چنین گمانی به شما نمی بردم، و در دوستی و محبّت و مودّت شما با خاندان پیامبر(ص)چنین سابقه ای را سراغ نداشتم!

بلی اتّفاق و اتحاد مسلمانان از این طریق صورت می گیرد که نظر پیروان هر یک از مذاهب شافعی،حنفی،مالکی و حنبلی نسبت به «شیعه آل محمد(ص)»همچون نظرشان نسبت به پیروان آن مذهب دیگر باشد.

حق جو

1-اعتراف به گفته های«حق شناس»

1-در بیان عدم وجوب تبعیّت از مذاهب جمهور در اصول و فروع نکته ای نگفته باقی نگذاردید.

2-درخواست دلیل تفصیلی

2-امّا من سبب إعراض شیعه را از مذاهب اهل سنّت پرسیدم و شما پاسخ دادید که«تنها علّت،ادلّه شرعی است».آیا ممکن است شما آن«ادله قطعی»را از«کتاب»و«سنّت»آن چنان که-طبق گفته خودتان- راه را بر مؤمن ببندد و بین او و خواسته اش حائل گردد،به طور تفصیل ذکر فرمائید؟

حق شناس

1-حدیث ثقلین

خدا نکند که در قلبتان درباره«أئمّه عترت(ع)شبهه ای باشد،و یا در مقدّم دانستن آنها بر دیگران در روحتان حائلی پدید آمده باشد،چه اینکه وضع آنها بسیار روشن است؛بر همتایان خود فائق،و از امثال خویشتن ممتازند؛علوم پیامبران پیشین را به واسطه پیامبر اسلام(ص) به دست آورده اند،و احکام دین و دنیا را از آن حضرت(ص)گرفته اند.

اکنون به بیان آنچه به آن اشاره شد،توجّه فرمائید!

1-رسول خدا(ص)افراد ناآگاه را صدا زده و غافلان را مورد خطاب قرار داده با ندای بلند فرمود:«یا ایّها النّاس انّی ترکت فیکم ما إن

أخذتم به لن تضلّوا:کتاب اللّه و عترتی اهل بیتی».

(ای مردم!من در بین شما چیزی گذاردم که اگر آن را در اختیار گیرید هرگز گمراه نخواهید شد:کتاب خدا،و عترتم:اهل بیتم ⁽¹⁾.

و نیز می فرماید:

«انّی ترکت فیکم ما إن تمسّکتم به لن تضلّوا بعدی:کتاب اللّه حبل ممدود من السّماء إلی الأرض،و عترتی أهل بیتی،و لن یفترقا حتّی یردا علیّ الحوض؛فانظروا کیف تخلفونی فیهما».

(من در میان شما چیزی به ودیعه گذاردم،که اگر به آن متمسّک شوید پس از من هرگز گمراه نخواهید شد:قرآن کتاب خدا که همچون ریسمانی از آسمان تا زمین امتداد یافته،و عترتم:اهل بیتم،این دو هرگز از هم جدا نخواهند شد تا در کنار حوض کوثر به من ملحق گردند؛پس بنگرید چگونه به جای من با آنها رفتارر.

می کنید.) ⁽¹⁾

و نیز در مورد دیگر می فرماید:

«من در میان شما دو خلیفه می گذارم:کتاب خدا که ما بین آسمان و زمین کشیده شده-یا ما بین آسمان تا زمین-،و عترتم:اهل بیتم؛و آنها هرگز از هم جدا نخواهند شد تا کنار حوض بر من وارد شوند ⁽²⁾».

و آنگاه که پیامبر(ص)از«حجّة الوداع»بازمی گشت ،در«غدیر خم»فرود آمد و دستور داد کنار درختان بزرگ آنجا توقّف کنند و زیر آنها را تمیز نمایند؛و سپس فرمود:

«گویا من دعوت شده و اجابت نموده ام؛من در میان شما دو چیز گرانقدر قرار می دهم که یکی از دیگری بزرگتر است:کتاب خدا و عترتم.بنگرید چگونه با آنها رفتار می کنید؛و آنها از هم برای هیچ وقت جدا نخواهند شد».سپس فرمود:

«إنّ اللّه عزّ و جلّ مولای و انا مولی کلّ مؤمن».

(خداوند مولا و سرپرست من است و من مولای هر مؤمنی هستم).

آنگاه دست علی را گرفت و فرمود:

«من کنت مولاه فهذا ولیّه،اللّهمّ!وال من والاه و عاد من عاداه!...» (آن کس که من مولای اویم این(علی)ولی او است،خداوندا!دوست دار آن کس که او را دوست دارد و دشمن دار کسی را که با او دشمنی کند!... ⁽¹⁾.

2-تواتر حدیث ثقلین

2-سنّت صحیح که حکم به«وجوب تمسّک به قرآن و عترت»می

کند متواتر است و به طور تضافر از بیست و چند نفر از صحابه پیامبر(ص)رسیده است.

پیامبر(ص)در موارد فراوان و گوناگونی این حقیقت را بازگو فرموده،گاهی در«روز غدیر»چنانکه ملاحظه شد،و زمانی در«روز عرفه»در«حجة الوداع»،و بار دیگر به هنگام بازگشت از«طائف»، و مرتبه دیگری بر منبر خود در«مدینه»،و دفعه دیگر در خانه خویش هنگام بیماری در حالی که اطاق پر از صحابه بود،آن هنگام که فرمود:

«ای مردم!من به زودی قبض روح می شوم و از این جهان می روم،و من سخنی که عذر شما را قطع کند به شما گفتم:آگاه باشید!من کتاب خدا و عترتم اهل بیتم را در میان شما می گذارم».

سپس دست علی(ع)را گرفته بلند کرد و فرمود:

«هذا علی مع القرآن و القرآن مع علیّ لا یفترقان حتّی یردا علیّ الحوض»(این علی با قرآن است و قرآن با علی است،از هم جدا نخواهند شد تا آنگاه که در کنار حوض به من ملحق گردند ⁽¹⁾

-روایات همه اینها را در عبقات الانوار(میر حامد حسین هندی)بخش حدیث الثقلین ج 1 و 2 می توان دید.

«ائمّه عترت»را همین کفایت می کند که در پیشگاه خدا و پیامبر(ص)«به منزله قرآن»باشند که از هیچ ناحیه،باطل در آن راه ندارد لا یَأْتِیهِ الْباطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ ⁽¹⁾.

و همین خود،حجّت و دلیلی است واضح که مسلمانان را به«تعبّد به مذهب آنها»وادار می سازد،زیرا مسلمانی که هیچ گاه حاضر نیست چیز دیگری به جای قرآن بپذیرد،پس چگونه حاضر است دیگری را به جای عدل،همسنگ و هم ردیف قرآن انتخاب کند؟!

3-کسی که به«عترت»متمسک نشود

گمراه است.

3-علاوه،مفهوم حدیث:

«إنّی تارک فیکم ما إن تمسّکتم به لن تضلّوا:کتاب اللّه و عترتی»

(در بین شما چیزی باقی گذاشتم که اگر به آن تمسّک شوید هرگز گمراه نخواهید شد:کتاب خدا و عترتم)،

این است که«هر کس به این دو با هم متمسّک نشود گمراه است».

4-تشبیه آنها به«کشتی نوح»،«باب حطّه»

و«امان از اختلاف در دین»

4-و از جمله ادلّه ای که مسلمانان را به سوی«اهل بیت»گسیل می دهد و«انسان مؤمن»را مجبور می سازد که در امور دینی به آنها رجوع کند،این گفته پیامبر(ص)است که:«الا!إنّ مثل أهل بیتی فیکم مثل سفینة نوح من رکبها نجا و من تخلّف عنها غرق».

(بدانید!مثل اهل بیت من در میان شما مثل کشتی نوح است،کسی که بر آن سوار شد نجات یافت و آن کس که تخلّف ورزید عقب ماند و غرق گردید ⁽¹⁾.

و نیز فرموده است:

(مثل اهل بیت من در میان شما مثل«باب حطّة»در بنی اسرائیل است که هر کس داخل شد آمرزیده شد ⁽²⁾.

و نیز فرموده است:

«النّجوم أمان لاهل الأرض من الغرق و أهل بیتی أمان لأمّتی من الاختلاف(فی الدّین)فإذا خالفتها قبیلة من العرب(یعنی فی أحکام اللّه)اختلفوا فصاروا حزب ابلیس».

(ستارگان موجب امنیّت اهل زمین از غرقند و اهل بیت من موجب امنیّت امّت از اختلاف«در دین»؛بنابراین،اگر قبیله ای از عرب با آنها به مخالفت پردازند، «معنی آن این است که در احکام خدا»اختلاف انداخته،و خود«حزب ابلیس» خواهند بود ⁽¹⁾.

5-چرا آنها به«کشتی نوح»،و«باب حطّه»

تشبیه شده اند؟

5-و شما به خوبی آگاهید که منظور از تشبیه«اهل بیت(ع)»به «کشتی نوح»این است که هر کس به آنها در امور دینی پناه برد و فروع و اصولش را از«ائمّه پاک اهل بیت»اخذ کند از عذاب جهنّم نجات

می یابد و کسی که تخلّف ورزد همچون کسی است که روز طوفان نوح به کوه پناه برد تا نجات یابد،با این تفاوت که او در آب غرق شد و این غرق جهنّم می شود-به خدا پناه می بریم!

و وجه تشبیه آنها به«باب حطّة»این است که خداوند آن«درب»را یکی از مظهرهای تواضع جلال خود و سر فرود آوردن در برابر حکمش قرار داد و به همین جهت موجب مغفرت و آمرزش«بنی اسرائیل»می شد؛در میان این امّت نیز انقیاد و تسلیم در برابر«اهل بیت(ع)»و متابعت از«ائمه عترت»را مظهری از مظاهر تواضع و سر فرود آوردن به حکم خداوند قرار داده،و این را سبب مغفرت«ملت اسلام»ساخته؛این است وجه تشبیه آنها به«باب حطّة».

احادیث صحیح در«وجوب متابعت از ائمّه اهل بیت(ع)» متواتر است؛خصوصا از طریق عترت(ع)،و اگر ترس ملالت و خستگی نبود آن را استقصاء می کردم؛ولی همین مقدار که ذکر کردم نسبت به خواسته و منظور،شما را کفایت می کند.

حق جو

درخواست احادیث بیشتر در این مورد

از ملالت نترسید!که گوش من بدهکار و در اختیار شما است.من در فرا گرفتن علم و دانش از شما خود را آماده و با طبعی آرام مهیّا شده ام.

ادلّه و براهین شما،مرا به نشاط آورده و بند خستگی و ملالت را از روانم برداشته است.من در میان سخنانتان«گمشده های حکمت»را می جویم و گوارایی کلماتتان بر قلبم از آب زلال بیشتر است.بیشتر برایم بگویید،بیشتر!

حق شناس

تعدادی دیگر از احادیث

چشم!چشم!سوگند به خدا!دیدگانت را روشن خواهم ساخت.

اکنون بشنو!

1-«ابن عباس»گوید که پیامبر اسلام(ص)فرمود:

«آن کس که مسرور می شود و خواهان است همچون من زندگی کند و چون من بمیرد و در بهشت جاویدان پروردگارم سکونت گزیند،علی را پس از من«ولیّ» خود بداند،دوست علی را دوست بدارد،و پس از من به اهل بیتم اقتدا کند که آنها عترت منند،از طینت وجود من آفریده شده اند،و از علم و فهم من بهره برده اند.

وای بر آن افراد از امّتم که فضل و برتری آنها را تکذیب کنند و اتّصال بین من و آنها را قطع نمایند!خداوند شفاعت مرا نصیب آنها قرار ندهد ⁽¹⁾».

2-«زیاد بن مطرف»گفته است که شنیدم پیامبر(ص)می فرمود:

«آن کس که دوست دارد همچون من زندگی کند و چون من بمیرد،و داخل بهشتی که پروردگارم به من وعده داده-که همان بهشت جاویدان است-بشود، علی و ذریّه او را پس از او«ولیّ»خود بداند چه اینکه آنها هرگز شما را از درب هدایت خارج نمی کنند و هیچ گاه در وادی ضلالت داخل نخواهند ساخت ⁽¹⁾».

3-«زید بن ارقم»می گوید که پیامبر(ص)فرمود:

«کسی که می خواهد همچون من زندگی کند و همچون من بمیرد و ساکن بهشت جاویدان موعود پروردگارم گردد،باید علی بن ابی طالب را«ولیّ»خود بداند؛او هرگز شما را از هدایت خارج نخواهد ساخت و هیچ گاه داخل ضلالت نخواهد نمود ⁽²⁾».5.

4-همچنین حدیث«عمّار یاسر»که پیامبر(ص)فرموده است:

«کسانی که به من ایمان آورده اند و مرا تصدیق کرده اند آنها را به«ولایت علی بن ابی طالب»سفارش می کنم؛هر کس او را ولیّ خود بداند مرا ولیّ خود دانسته و کسی که مرا ولیّ خود بداند خدا را ولیّ خود انتخاب کرده،و هر کس او را دوست بدارد مرا دوست داشته و هر کس مرا دوست بدارد خدا را دوست داشته است،و کسی که با او بغض و کینه پیدا کند،با من کینه پیدا کرده،و آن کس که با من کینه پیدا کند کینه خدا را در دل گرفته است ⁽¹⁾».

5-و نیز از«عمّار یاسر»نقل شده که پیامبر(ص)فرمود:

«بار پروردگارا!«شاهد باش!»کسی که به من ایمان آورده و مرا تصدیق کرده است باید از«ولایت علی بن ابی طالب»دست برندارد زیرا ولایت او ولایت من است و ولایت من ولایت خدا ⁽²⁾».1.

6-و پیامبر(ص)در خطبه ای فرمود:

«ای مردم!فضل و شرف و مقام و«ولایت»از آن رسول خدا و ذرّیه او است؛بنابراین ،سخنان بیجا و باطل شما را به بیراهه نکشاند! ⁽¹⁾

-در این سخن پیامبر(ص)دقّت کنید،و از مقصد بلندی که در آن نهفته شده آگاه شوید،و از جمله«فلا تذهبن بکم الأباطیل!»(سخنان بیهوده و بی ارزش،شما را به بیراهه نبرد!)غفلت مکنید!

7-و نیز فرموده است:

«در هر نسلی از امّتم افراد عادل و دادگستری از اهل بیتم وجود دارند که تحریفات افراد گمراه و مطالب پوچی که افراد مخرّب،در دین ایجاد می کنند و تأویلات و تفسیرهای نادرست افراد جاهل از دین را،نفی می کنند و از بین می برند .بدانید!امامان و پیشوایان شما پیشاهنگان و افراد نمونه شما در پیشگاه خدا خواهند بود،پس بنگرید!چه کسی را به پیشوائی و پیشاهنگی در پیشگاه خدا انتخاب می کنید؟ ⁽²⁾».

8-و نیز پیامبر(ص)فرموده است:7.

«از«قرآن»و«عترت»پیش نیفتید که هلاک می شوید،و در مورد آن کوتاه نیائید و عقب نمانید که نابود می گردید،به عترت میاموزید که از شما آگاهترند ⁽¹⁾».

9-و نیز فرموده:

«اهل بیت مرا به منزله سر،نسبت به بدن،و به منزله چشمها نسبت به سر بدانید! که سر،جز به وسیله چشمها هدایت نمی شود ⁽²⁾

-این حدیث،با صراحت،ریاست و حکومت آنها را بر مردم ثابت می کند،و روشن می سازد که:هدایت به سوی«حق»جز از طریق آنان ممکن نیست.

10-و نیز فرموده است:

«ملتزم به مودّت ما«اهل بیت»باشید!آن کسی که خدا را ملاقات کند در حالی که ما را دوست می دارد،با شفاعت ما داخل بهشت خواهد شد.سوگند به آن کسی که جانم در اختیار او است عمل هیچ کس جز با شناسائی«حقّ»ما،به او نفع نخواهد بخشید ⁽³⁾

-در این جمله از سخن پیامبر(ص)«لا ینفع عبدا عمله الاّ بمعرفة حقّنا»(عمل هیچ کس جز با شناسائی«حقّ ما»به او نفع نخواهد بخشید)دقّت کن!پس بپرس، کدام«حق اهل بیت»بوده که خداوند شرط صحّت اعمال قرار داده است؟آیا غیر از تسلیم و اطاعت فرمان آنها بوده؟و آیا منظور جز رسیدن به«حق»از طریق و صراط مستقیم آنان بوده است؟و چه حقی جز«نبوت»و«خلافت»می تواند چنین اثر عظیمی داشته باشد؟ولی ما به مردمی مبتلا شده ایم که نمی اندیشند. إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ .

11-و نیز فرموده:

«معرفت و شناسائی آل محمد،بیزاری از آتش است؛حبّ و دوستی آل محمد گذرنامه عبور از صراط،و«ولایت آل محمد»موجب امنیّت از عذاب خواهد بود ⁽¹⁾

-روشن است که مراد از شناسائی آنها شناختن اشخاص و دانستن نام آنها و اینکه آنها از ذریه پیامبرند،نیست،چه اینکه ابو جهل و ابو لهب،همه اینها را می دانستند، بلکه مراد از شناسائی این است که آنها«اولو الامر»بعد از پیامبرند در حدّ این سخن پیامبر که فرمود:«هر کس بمیرد و امام زمان خود را نشناسد همچون افراد جاهلیّت مرده است»و منظور از حب و ولایت آنها حب و ولایتی است که اهل«حقّ»آن را برای«ائمه راستین»لازم می دانند-و این در آخرین مرحله وضوح است.

12-و نیز آن حضرت(ص)فرموده است:

«در قیامت هنوز شخصی از جا تکان نخورده که از چهار چیز پرسیده می شود:

از عمرش که در چه راهی مصرف کرده،و از پیکرش که در چه راهی کهنه ساخته، و از ثروتش که در کدام راه مصرف نموده و از کجا کسب کرده و به دست آورده،و از محبّت ما اهل بیت ⁽¹⁾

-رجوع کنید به مناقب(ابن مغازلی)ص 119 ح 157،احیاء المیت(سیوطی)در حاشیه الاتحاف(شبراوی)ص 115،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 113،270 و 271 ط اسلامبول،مناقب(خوارزمی)ص 53-56،مقتل الحسین(خوارزمی)ج 1 ص 42،الفصول المهمّه(ابن صبّاغ مالکی)ص 109 و مجمع الزوائد(هیثمی)ج 10 ص 146.

13-و نیز پیامبر(ص)فرموده:

«اگر کسی تمام عمرش بین رکن و مقام ایستاده و مشغول نماز و روزه باشد امّا نسبت به«آل محمد»کینه داشته باشد،داخل آتش خواهد شد ⁽²⁾

-رجوع کنید به المستدرک(حاکم نیشابوری)ج 3 ص 149(با سند صحیح)، تلخیص المستدرک(ذهبی)در ذیل المستدرک(حاکم)،الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)ص 104 ط المیمنیه مصر،احیاء المیت(سیوطی)در حاشیه الاتحاف (شبراوی)ص 111،ذخائر العقبی(طبری شافعی)ص 18،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 192 و 277 و 305 ط اسلامبول و جواهر البحار(نبهانی)ج 1 ص 361.

14-و نیز رسول خدا(ص)فرموده است:

«کسی که بر حبّ و دوستی«آل محمد»بمیرد شهید مرده است؛آگاه باشید!کسی که بر حبّ«آل محمد»بمیرد آمرزیده مرده است؛بدانید!کسی که بر حبّ«آل محمد»جان بسپارد توبه کار از دنیا رفته است؛به هوش باشید!کسی که بر دوستی «آل محمد»بمیرد مؤمن و با ایمان کامل جهان را وداع گفته؛بدانید!آن کسی که بر دوستی«آل محمد»بمیرد فرشته قبض روح او را به بهشت بشارت می دهد و پس از او منکر و نکیر بشارتش می دهند؛آگاه باشید!کسی که با دوستی«آل محمد»از جهان رخت بربندد همچون عروسی که وارد خانه شوهر می شود با جلال و شکوه و احترام وارد بهشت می گردد؛بدانید!کسی که با حبّ«آل محمد»از دنیا برود از قبرش دو درب به سوی بهشت گشوده می شود؛آگاه باشید!آن کسی که با محبّت و دوستی«آل محمد»جهان را وداع گوید خداوند قبرش را زیارتگاه فرشتگان قرار

می دهد؛بدانید!هر کس با محبت و دوستی«آل محمد»جان دهد طبق سنّت و روش پیامبر و مسلمانان جان سپرده است؛و آگاه باشید!کسی که با بغض و دشمنی«آل محمد»بمیرد روز قیامت در پیشانی اش نوشته شده:از رحمت خداوند محروم است... ⁽¹⁾».

مسلّم است که آنها اگر«حجّت های بالغه الهی»نبودند،این منزلت و مقام برای آنها ثابت نبود؛آری اگر اینها سرچشمه گوارای«آئین حق»، و قائم مقام پیامبر(ص)در امر و نهی،و مجسّم سازنده مظاهر هدایت نبودند،هرگز این منزلت و مقام را نداشتند.

همین ما را بس است که خداوند آنها را بر دیگران مقدّم داشته است تا آنجا که صلوات و درود بر آنها را جزو نمازهای واجب بر تمام بندگانش قرار داده است؛یعنی«بدون صلوات بر آنها نماز هیچ کدام از جهانیان،مقبول پیشگاه خداوند نیست»خواه این نمازگزار صدّیق باشد یا فاروق،ذو النور باشد یا ذو النورین یا ذو انوار،بلکه هر کس به فرائض خداوند متعبد باشد باید در اثناء نماز با فرستادن صلوات بر آنها خدا را عبادت کند،همان طور که خداوند را با گفتن شهادتین عبادت می نماید .و این مقامی است که وجوه و سرشناسان امّت به آن ملزم بوده اند4.

و ائمّه و پیشوایان مذاهب جمهور در برابر آن خاشع.

حال به همین مقدار از ادلّه از«سنّت پاک پیامبر(ص)»که دلالت بر وجوب تبعیّت از گفته ها و مشی بر طبق نظریه آنان دارد،اکتفا می کنیم.

حق جو

1-در شگفتی فرو رفتن از این«احادیث

صریح»و عدم توافق آن با رأی جمهور!

1-خویشتن را در جدالی عجیب می یابم!به دلیلهای شما می نگرم،آنها را الزام آور می بینم؛در حجتها و بیّنه های آشکارتان نظر می افکنم،آنها را مسلّم می بینم؛نگاهی به«ائمه عترت»می کنم آنها را در پیشگاه خداوند و پیامبر(ص)در مقامی مشاهده می کنم که باید بالهای خضوع و تواضع به خاطر هیبت و جلالشان پهن ساخت.

سپس جمهور اهل قبله و اکثریّت ملّت اسلام را می بینم که بر خلاف «اهل بیت»یعنی بر خلاف آنچه ظواهر این«ادلّه»ایجاب می کند هستند!!کشمکشی سخت در من به وجود آمده است!در خویشتن دو روح می بینم یکی از یک جانب مرا به سوی«متابعت از ادلّه»می کشاند و دیگری از دیگر سوی به طرف اکثریّت مسلمین مرا سوق می دهد.

اوّلی زمام خود را به دست شما سپرده،آرام،و از شما جدا نمی شود و دوّمی با عناد،خود را از شما دور ساخته و عصیان می ورزد.

2- درخواست احتجاج با«آیات قرآن کریم»

2-آیا برای شما امکان دارد از قرآن«ادلّه قاطعی»را اقامه سازید و بر این روح سرکش پیروز شوید آن گونه که این آیات،راه را بر وی مسدود سازد و او را به سوی«عترت»سوق دهد و بین او و نظریه جمهور مسلمین حائل گردد؟

حق شناس

حجّتهائی از«آیات قرآن کریم»

آیا درباره هیچ کس به اندازه«عترت پاک پیامبر(ص)»آیات باهره قرآن نازل شده؟و آیا آیات محکم آن درباره دیگری جز«عترت»حکم می کند که از رجس و پلیدی زدوده شده اند؟ ⁽¹⁾و آیا برای هیچ انسانی «آیه تطهیر»نازل شده است؟ ⁽²⁾

-رجوع کنید به صحیح(مسلم)کتاب فضائل الصحابة،باب«فضائل اهل بیت النبی» ج 15 ص 194 ط مصر با شرح نووی،صحیح(ترمذی)ج 2 ص 209 و 308 و 319 ط بولاق،مسند(احمد بن حنبل)ج 1 ص 330 ط المیمنیه مصر(با سند صحیح) المستدرک(حاکم نیشابوری)ج 3 ص 133،146،147 و 158 و ج 2 ص 416، تلخیص المستدرک(ذهبی)در ذیل المستدرک(حاکم)همان صفحه ها،المعجم الصغیر(طبرانی)ج 1 ص 65 و 135،شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 2 ص 11-92 ح 637،638،639،640،641،644،648،649،650،651، 652،653،656،657،658،659،660،661،663،664،665،666،667،668، 671،672،673،675،678،680،681،686،689،690،691،694،707،710، 713،714،717،718،729،740،751،754،755،756،757،758،759،760، 761،762،764،765،767،768،769،770 و 774 ط 1 بیروت،خصائص امیر المؤمنین علیه السلام(نسائی شافعی)ص 4 ط التقدم مصر،ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 1 ص 185 ح 250،272،320،321 و 322 ط 1،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 54،372،373،374 و 375(با سند صحیح)و 376 ط الحیدریه،مسند(احمد بن حنبل)ج 3 ص 259 و 285 و ج 4 ص 107 و ج 6 ص 292،296،298،304 و 306 ط المیمنیه مصر،اسد الغابه(ابن اثیر شافعی) ج 2 ص 12 و 20 و ج 3 ص 413 و ج 5 ص 521 و 589،ذخائر العقبی(طبری شافعی) ص 21،23 و 24،اسباب النزول(واحدی)ص 203 ط الحلبی مصر،المناقب (خوارزمی)ص 23 و 224،تفسیر(طبری)ج 22 ص 6،7 و 8 ط الحنفی مصر،الدرّ المنثور(سیوطی)ج 5 ص 198 و 199،احکام القرآن(جصاص)ج 5 ص 230 ط عبد الرحمن محمد،مناقب(ابن مغازلی شافعی)ص 301 ح 345،348،349،350 و 351،مصابیح السنه(بغوی شافعی)ج 2 ص 278 ط محمد علی صبیح،مشکاة المصابیح(عمری)ج 3 ص 254،الکشاف(زمخشری)ج 1 ص 193 ط مصطفی محمّد، تذکرة الخواص(سبط ابن جوزی حنفی)ص 233،احکام القرآن(ابن عربی)ج 2 ص 166 ط مصر،تفسیر(قرطبی)ج 14 ص 182 ط 1 قاهره،تفسیر(ابن کثیر)ج 3 ص 483،484 و 485 ط 2 مصر،الفصول المهمه(ابن صباغ مالکی)ص 8،التسهیل (کلبی)ج 3 ص 137،التفسیر المنیر(جاوی)ج 2 ص 183،الاصابه(ابن حجر شافعی) ج 2 ص 502 و ج 4 ص 367 ط مصطفی محمد،الاتقان(سیوطی)ج 4 ص 240 ط المشهد الحسینی مصر،الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)85 ص و 137 ط المیمنیه مصر،منتخب کنز العمال(متقی هندی)در حاشیه مسند(احمد بن حنبل)ج 5 ص 96،السیرة النبویه(زین دحلان) در حاشیه السیرة الحلبیه(برهان الدین حلبی) ج 3 ص 365 ط محمد علی صبیح مصر،اسعاف الراغبین(صبان)در حاشیه نور الابصار(شبلنجی)ص 97 و 98 ط العثمانیه،فتح القدیر(شوکانی)ج 4 ص 279،نور الابصار(شبلنجی)ص 101 ط العثمانیه مصر،الاستیعاب(ابن عبد البر)حاشیه الاصابه(ابن حجر)ج 3 ص 37 ط السعادة،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 107، 108،228،229،4230،24،260 و 294 ط اسلامبول،العقد الفرید(ابن عبد ربه مالکی)ج 4 ص 311 ط لجنة التألیف و النشر مصر،فتح البیان(صدیق حسن خان)ج 7 ص 363،364 و 365،الریاض النضره(محب الدین طبری شافعی)ج 2 ص 248 ط 2 و فرائد السمطین(حموینی شافعی)ج 1 ص 316 ح 250 و ج 2 ص 9 ح 356،362 و 364.

و آیا قرآن،دوستی کسی غیر از آنها را واجب شمرده است ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 2 ص 130 ح 822، 823،824،825،826،827،828،832،833،834 و 838،مناقب(ابن مغازلی شافعی)ص 307 ح 352،ذخائر العقبی(طبری شافعی)ص 25 و 138،الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)ص 101،135 و 136 ط المیمنیه مصر،مطالب السئول (ابن طلحه شافعی)ج 1 ص 21 ط نجف،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 91،93 و 313 ط الحیدریه،الفصول المهمه(ابن صباغ مالکی)ص 11،مقتل الحسین (خوارزمی حنفی)ج 1 ص 1 و 57،تفسیر(طبری)ج 25 ص 25 ط مصطفی الحلبی مصر،المستدرک(حاکم)ج 3 ص 172،الاتحاف(شبراوی شافعی)ص 5 و 13،احیاء المیت(سیوطی شافعی)در حاشیه الاتحاف(شبراوی)ص 110،نظم درر السمطین (زرندی حنفی)ص 24،نور الابصار(شبلنجی)ص 106 ط العثمانیه مصر،تلخیص المستدرک(ذهبی)در ذیل المستدرک(حاکم)ج 3 ص 172،تفسیر الکشاف (زمخشری)ج 3 ص 402 ط مصطفی محمد،تفسیر(فخر رازی)ج 27 ص 166 ط عبد الرحمن محمد،تفسیر(بیضاوی)ج 4 ص 123 ط مصطفی محمد مصر،تفسیر (ابن کثیر)ج 4 ص 112،مجمع الزوائد(هیثمی)ج 7 ص 103 و ج 9 ص 168،فتح البیان فی مقاصد القرآن(صدیق حسن خان)ج 8 ص 372،تفسیر(قرطبی)ج 16 ص 22،فتح القدیر(شوکانی)ج 4 ص 22 ط 1 مصر،الدر المنثور(سیوطی)ج 6 ص 7، ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 106،194 و 261 ط اسلامبول،تفسیر(نسفی)ج 4 ص 105،حلیة الاولیاء(ابو نعیم)ج 3 ص 201 و فرائد السمطین(حموینی)ج 1 ص 20 و ج 2 ص 13 ح 359.

و آیا جبرئیل«آیه مباهله»را در مورد کسی جز آنها آورده است ⁽¹⁾

-رجوع کنید به صحیح(مسلم)کتاب الفضائل باب«فضائل علی بن ابی طالب» ج 15 ص 176 ط مصر با شرح نووی،صحیح(ترمذی)ج 4 ص 293 ح 3085 و ج 5 ص 301 ح 3808،شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 120-129 ح 168،170،171،172،173 و 175،المستدرک(حاکم)ج 3 ص 150(با سند صحیح)،تلخیص المستدرک(ذهبی)در ذیل المستدرک(حاکم)ج 3 ص 150،مناقب (ابن مغازلی شافعی)ص 263 ح 310،مسند(احمد بن حنبل)ج 1 ص 185 ط المیمنیه،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 54،85 و 142 ط الحیدریه،ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 1 ص 21 ح 30 و 271 تفسیر(طبری)ج 3 ص 192 ط المیمنیه مصر،الکشاف(زمخشری)ج 1 ص 193 ط مصطفی محمد مصر،تفسیر(ابن کثیر)ج 1 ص 370-371،تفسیر(قرطبی)ج 4 ص 104،احکام القرآن(جصاص)ج 2 ص 295-296 ط عبد الرحمن محمد مصر، اسباب النزول(واحدی)ص 59،احکام القرآن(ابن عربی)ج 1 ص 115 ط السعادة مصر،التسهیل لعلوم التنزیل(کلبی)ج 1 ص 109،فتح البیان فی مقاصد القرآن (صدیق حسن خان)ج 2 ص 72،زاد المسیر(ابن جوزی)ج 1 ص 399،فتح القدیر (شوکانی)ج 1 ص 347 ط 2 مصطفی حلبی مصر،تفسیر(فخر رازی)ج 8 ص 85 ط البهیه مصر،جامع الاصول(ابن اثیر)ج 9 ص 470،ذخائر العقبی(محب الدین طبری)ص 25،تذکرة الخواص(سبط بن جوزی حنفی)ص 14 ط الحیدریه،الدرّ المنثور(سیوطی)ج 2 ص 38-39،تفسیر(البیضاوی)ج 2 ص 22 ط افست بیروت بر ط دار الکتب العربیه مصر،تاریخ الخلفاء(سیوطی)ص 169،الصواعق المحرقه (ابن حجر)ص 72،87 و 93 ط المیمنیه مصر،تفسیر الخازن(علاء الدین بغدادی) ج 1 ص 302،الاتحاف(شبراوی)ص 5،معالم التنزیل(بغوی)در حاشیه تفسیر الخازن(بغدادی)ج 1 ص 302،السیرة الحلبیه(برهان الدین حلبی)ج 3 ص 212 ط البهیه مصر،السیرة النبویه(زین دحلان)در حاشیه السیرة الحلبیة ج 3 ص 5،المناقب (خوارزمی)ص 60 و 97،الفصول المهمه(ابن صباغ مالکی)ص 110،شرح نهج البلاغه(ابن ابی الحدید)ج 16 ص 291 ط مصر با تحقیق محمد ابو الفضل،اسد الغابه(ابن اثیر شافعی)ج 4 ص 26،الاصابه(ابن حجر عسقلانی)ج 2 ص 509 ط السعاده مصر،مرآة الجنان(یافعی)ج 1 ص 109،مشکاة المصابیح(عمری)ج 3 ص 254،البدایه و النهایه(ابن کثیر)ج 5 ص 54،ط السعاده مصر،تفسیر(ابی السعود)در حاشیه تفسیر(رازی)ج 2 ص 143 ط الدار العامره مصر،تفسیر (الجلالین)ج 1 ص 33 ط مصر،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 9،44،51،52 232،281 و 295 ط اسلامبول،الریاض النضره(طبری شافعی)ج 2 ص 248 ط 2 و فرائد السمطین(حموینی)ج 1 ص 378 ح 307 و ج 2 ص 23 ح 365 و ص 205 ح 484،485 و 486.

هل أتی«هل أتی»بمدح سواهم لا و مولی بذکرهم حلاّها

(آیا«هل اتی»در مدح غیر آنها نازل شده؟نه،به خدا سوگند!که فقط درباره آنها فرود آمده است ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 2 ص 298 ح 1042، 1046،1047،1048،1051،1053،1054،1055،1056،1057،1058، 1059 و 1061،المناقب(خوارزمی حنفی)ص 188-194،کفایه الطالب (گنجی شافعی)ص 345-348 ط الحیدریه،تذکره الخواص(سبط ابن جوزی) ص 312-317،مناقب(ابن مغازلی)ص 272 ح 302،نور الابصار(شبلنجی) ص 101 و 102 ط العثمانیه مصر،تفسیر(قرطبی)ج 19 ص 130،الکشاف (زمخشری)ج 4 ص 197 ط مصطفی محمد مصر،روح المعانی(آلوسی)ج 29 ص 157،اسد الغابه(ابن اثیر جزری شافعی)ج 5 ص 530-531،اسباب النزول (واحدی)ص 251،تفسیر(فخر رازی)ج 13 ص 243 ط البهیه مصر،تفسیر(ابی السعود)در حاشیه تفسیر(رازی)ج 8 ص 393 ط الدار العامره مصر،التسهیل لعلوم التنزیل(کلبی)ج 4 ص 167،فتح القدیر(شوکانی)ج 5 ص 338 ط 1 الحلبی مصر، الدر المنثور(سیوطی)ج 6 ص 299،ذخائر العقبی(محب الدین طبری)ص 88 و 102،العقد الفرید(ابن عبد ربّه مالکی)ج 5 ص 96 ط 2 لجنة التألیف و النشر مصر، تفسیر الخازن(علاء الدین بغدادی)ج 7 ص 159،معالم التنزیل(بغوی)در حاشیه تفسیر الخازن(بغدادی)ج 7 ص 159،الاصابه(ابن حجر)ج 4 ص 387 ط السعاده مصر،تفسیر(البیضاوی)ج 4 ص 235 ط مصطفی محمد،اللآلی المصنوعه (سیوطی)ج 1 ص 370،تفسیر(النسفی)ج 4 ص 318،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 93 و 212 ط اسلامبول،نوادر الاصول(حکیم ترمذی)ص 64،شرح نهج البلاغه(ابن ابی الحدید)ج 13 ص 276 ط مصر با تحقیق محمد ابو الفضل،الریاض النضره(محب الدین طبری شافعی)ج 2 ص 274 و 302 ط 2 و فرائد السمطین (حموینی شافعی)ج 1 ص 53 ح 383.

آیا اینها همان«حبل اللّه»نیستند که قرآن می گوید:

وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا (به حبل و ریسمان خداوند چنگ زنید و متفرّق نشوید! ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 130 ح 177، 178،179 و 180،الصواعق المحرقه(ابن حجر هیثمی شافعی)ص 90 ط المیمنیه مصر،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 119،274 و 297 ط اسلامبول،الاتحاف بحبّ الاشراف(شبراوی شافعی)ص 76،روح المعانی(آلوسی)ج 4 ص 16،نور الابصار(شبلنجی)ص 101 ط العثمانیه و اسعاف الراغبین(صبّان شافعی)ص 100 ط العثمانیه.

آیا آنها همان«صادقین»نیستند که خداوند می فرماید:

وَ کُونُوا مَعَ الصّادِقِینَ (با صادقان باشید! ⁽²⁾

-مراد از«صادقین»پیامبر(ص)و أئمه عترت(ع)هستند طبق اخبار صحیح و متواتر ما.و در ارتباط با تفسیر آیه شریفه از طریق اهل سنّت رجوع کنید به شواهد التنزیل (حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 259 ح 350،351،352،353،355 و 356، کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 236 ط الحیدریه،ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 2 ص 421 ح 923،تذکرة الخواص(سبط ابن جوزی حنفی)ص 16،المناقب(خوارزمی حنفی)ص 198،نظم درر السمطین (زرندی حنفی)ص 91،فتح القدیر(شوکانی)ج 2 ص 414،الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)ص 90 ط المیمنیه مصر،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 116 و 119 ط اسلامبول،الدرّ المنثور(سیوطی شافعی)ج 3 ص 390،روح المعانی(آلوسی) ج 11 ص 41 و فرائد السمطین(حموینی)ج 1 ص 314 ح 250 و ص 370 ح 299 و 300.

و آیا آنها«صراط اللّه»نیستند که خدا فرموده است:

وَ أَنَّ هذا صِراطِی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ (این،راه راست من است از آن تبعیّت کنید! ⁽¹⁾

-رجوع کنید به ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 111 ط اسلامبول.

و آیا آنها«سبیل خدا»نیستند که فرموده است:

وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبِیلِهِ (از راههای پراکنده نروید!که از راه خدا دور می شوید ⁽²⁾

-رجوع کنید به ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 111 ط اسلامبول.

مگر«أولوا الامر»آنها نیستند،که خداوند می فرماید:

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ

(ای کسانی که ایمان آورده اید!از خداوند اطاعت کنید،پیامبر را اطاعت نمائید و مطیع فرمان«اولو الامر»-که از خود شما است-باشید! ⁽³⁾؟0.

آیا آنها«اهل ذکر»نیستند که قرآن دستور فرموده است:

فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ (اگر نمی دانید از اهل ذکر بپرسید! ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 334 حدیث 459 460،463،464،465 و 466،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 46 و 119 ط اسلامبول،تفسیر(قرطبی)ج 11 ص 272،تفسیر(طبری)ج 14 ص 109،تفسیر(ابن کثیر)ج 2 ص 570 و روح المعانی(آلوسی)ج 14 ص 134.

مگر آنها همان«مؤمنین»نیستند که خدا فرموده است:

«کسی که بعد از آشکار شدن«حق»از در مخالفت با پیامبر درآید و از راهی جز راه«مؤمنین»پیروی کند ما او را به همان راه که می رود می بریم و به دوزخ داخل می کنیم ⁽²⁾

-رجوع کنید به تفسیر(علی بن ابراهیم قمی)ج 1 ص 152 ط نجف و البرهان فی تفسیر القرآن ج 2 ص 415 ط تهران.

آیا آنها هادیان به سوی خدا نیستند که در قرآن آمده:

إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ (تو تنها، بیم دهنده ای و هر گروهین.

هادی و راهنمائی دارند ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 293-303 حدیث های 398 تا 416،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 233 ط الحیدریه،تفسیر (طبری)ج 13 ص 108،تفسیر(ابن کثیر)ج 2 ص 502،تفسیر(شوکانی)ج 3 ص 70، تفسیر(فخر رازی)ج 5 ص 271 ط دار الطباعة العامره مصر،ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 2 ص 415 ح 913،914،915، 916،الفصول المهمه(ابن صباغ مالکی)ص 107،المستدرک(حاکم)ج 3 ص 129 -130،نور الابصار(شبلنجی)ص 71 ط العثمانیه،ینابیع الموده(قندوزی حنفی) ص 99 و 104 ط اسلامبول،الدرّ المنثور(سیوطی)ج 4 ص 45،زاد المسیر(ابن جوزی حنبلی)ج 4 ص 307،نظم درر السمطین(زرندی حنفی)ص 90،فتح البیان (صدیق حسن خان)ج 5 ص 75،روح المعانی(آلوسی)ج 13 ص 97 و فرائد السمطین(حموینی)ج 1 ص 148.

و مگر نه این است که آنها از أَنْعَمَ اللّهُ عَلَیْهِمْ (کسانی که خداوند به آنها نعمت بخشیده)هستند؟

و در سوره حمد که«سبع المثانی»و«قرآن عظیم»نام گرفته نیز به آنها اشاره فرموده است که«ما را به راه راست هدایت کن،راه کسانی که نعمت به آنان بخشیده ای ⁽²⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 57 ح 86،87،88 ، 89،90،91،92،93،94،95،101،102،103،104 و 105،الاتحاف بحبّ الاشراف(شبراوی)ص 76 و کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 162 ط الحیدریه.

و در سوره نساء فرموده است:«و کسی که خدا و پیامبر را اطاعت کند،«در رستاخیز»همنشین کسانی که خدا نعمت خود را بر آنها تمام کرده-پیامبران و صدّیقان و شهداء و صالحان-خواهد بود ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 153 ح 206،207 208 و 209.

آیا خداوند«ولایت عامّه»را برای آنها قرار نداده؟و آیا پس از پیامبر(ص)این«ولایت و حکومت بر مسلمانان»را منحصر به آنان ننموده است؟پس این آیه را بخوان!

إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَ. وَ مَنْ یَتَوَلَّ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللّهِ هُمُ الْغالِبُونَ (سرپرست و رهبر شما،تنها خدا است و پیامبر او و آنها که ایمان آورده اند و نماز را برپا می دارند و در حال رکوع زکاة می پردازند.و کسانی که ولایت خدا و پیامبر او و افراد با ایمان را بپذیرند«پیروزند زیرا» حزب و جمعیّت خدا پیروز می باشند ⁽²⁾

-همه مفسران اجماع و اتفاق نظر دارند که این آیه درباره علی(ع)در آن هنگام نازل شد که آن حضرت در حال رکوع صدقه داد.

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 161-184 ح 216،217،218،219،221،222،223،224،225،226،227،228، 230،231،232،233،234،235،236،237،238،239،240 و 241،ترجمة الامام علی بن أبی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 2 ص 409 ح 908 و 909 ط 1،اسباب النزول(واحدی)ص 113،114،کفایة الطالب(گنجی شافعی) ص 228،250 و 251 ط الحیدریه،مناقب علی بن ابی طالب(ابن مغازلی شافعی) ص 311 ح 354،355،356،357 و 358،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 115 ط اسلامبول،الکشاف(زمخشری)ج 1 ص 624 ط مصطفی محمد مصر،تفسیر (طبری)ج 6 ص 288 و 289.-بقیّه مدارک را در پانوشت شماره 130 ملاحظه نمایید! که بسیار فراوان است.

مگر نه این طور است که خداوند،مغفرت و آمرزش را برای کسی قرار داده که بازگشت کند و ایمان آورد و عمل صالح و شایسته نماید مشروط به اینکه به«ولایت آنها»هدایت یافته باشد؟آنجا که می فرماید :«من غفّارم در مورد کسی که بازگشته،ایمان آورده و عمل شایسته انجام داده و سپس هدایت یافته باشد ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 1 ص 375 ح 518،519،520، 521 و 522،الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)ص 91 ط المیمنیه مصر،نظم درر السمطین(زرندی حنفی)ص 86،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 110 ط اسلامبول.

و آیا«ولایت آنها»از امانتی نیست که خداوند فرموده است:«ما امانت را بر آسمانها،زمین و کوهها عرضه داشتیم همه از بر دوش گرفتن آن ابا ورزیدند و از تحمّل آن وحشت کردند ولی انسان آن را پذیرفت.انسان(در مقام آزمایش و اداء امانت)بسیار ستمگر و جاهل است. ⁽¹⁾

-رجوع کنید به تفسیر صافی(فیض کاشانی)ج 2 ص 369،تفسیر(علی بن ابراهیم قمی)ج 2 ص 198 و غایة المرام(علامه بحرانی)ص 396 ط ایران.

و مگر نه اینست که«ولایت آنها»همان«سلم»است که خداوند،امر به دخول در آن نموده است؟آنجا که می فرماید:«ای کسانی که ایمان آورده اید!همگی در«سلم»«صلح و آشتی»درآئید و از گامهای شیطان پیروی مکنید ⁽²⁾

-رجوع کنید به ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 111 ط اسلامبول.

مگر«ولایت آنها همان«نعیم»نیست که خداوند فرموده از آن بازخواست می شوید: ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ یَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ ⁽³⁾؟

مگر پیامبر(ص)مأمور رساندن و تبلیغ ولایت آنها نشد؟و مگر نه اینست که در این مورد آن چنان خداوند بر او سخت گرفت که شبیهل.

تهدید بود؟در آنجا که فرمود:

«ای پیامبر!آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده کاملا برسان!و اگر نکنی، رسالت او را انجام نداده ای.و خداوند تو را از«خطرات احتمالی»مردم نگاه می دارد ⁽¹⁾

-انبوهی از مدارک این نکته را در پانوشت شماره 216 ملاحظه نمایید!

و آیا پیامبر(ص)در«روز غدیر»به تبلیغ آن مبادرت نورزید؟و با صدای رسا و به طور کامل مطلب را به همه نرسانید؟که خداوند در همان روز این آیه را نازل فرمود که:«امروز دین شما را کامل نمودم و نعمت را بر شما تمام کردم و اسلام را به عنوان آئین«جاودان»شما پذیرفتم ⁽²⁾

-مدارک فراوان این موضوع را در پانوشت شماره 217 ملاحظه کنید!

و مگر نمی دانی که خداوند با کسی که ولایت آنها را آشکارا انکار کرد و با پیغمبر(ص)به گفتگو برخاست،چگونه رفتار کرد؟!آن شخص به صدای بلند گفت:

«خداوندا!اگر این،«حق»است و از ناحیه تو است،از آسمان بر ما سنگ ببار و یا عذاب دردناکی بر ما نازل فرما!»و خداوند او را به وسیله سنگی-چنانکه اصحاب فیل را نابود ساخت-از بین برد و در آن حال،این آیه را نازل فرمود که:«سائلی خواسته عذابی واقع شود که کافران دفاعی از آن نتوانند داشتهد!

باشند ⁽¹⁾»؟

و به زودی مردم در رستاخیز در مورد ولایت آنها بازپرسی می شوند ،همان طور که در تفسیر این آیه آمده است: وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ (آنها را متوقّف کنید!که باید بازپرسی شوند ⁽²⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 2 ص 106 ح 785،786 787،788 و 789،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 247 ط الحیدریه،نظم درر السمطین(زرندی حنفی)ص 109،تذکرة الخواص(سبط بن جوزی حنفی)ص 17، ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 112،114،270 و 295 ط اسلامبول،المناقب (خوارزمی حنفی)ص 195،الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)ص 89 ط المیمنیه مصر،روح المعانی(آلوسی)در تفسیر همین آیه و فرائد السمطین (حموینی)ج 1 ص 79.

ندارد،زیرا ولایت آنها از چیزهایی است که انبیاء به إعلام آن مبعوث شده اند و حجتهای خداوند و اوصیاء آنها به آشنا ساختن مردم به آن، مأمور بوده اند،چنانکه در تفسیر این آیه آمده است: وَ سْئَلْ مَنْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رُسُلِنا (از پیامبرانی که پیش از تو فرستادیم بپرس! ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 2 ص 156 ح 855،856 و 857،المناقب(خوارزمی حنفی)ص 220،ترجمة الامام علی بن أبی طالب از تاریخ (ابن عساکر شافعی)ج 2 ص 97 ح 599 و فرائد السمطین(حموینی)ج 1 ص 81.

بلکه این چیزی است که خداوند از همان«عهد الست»پیمان آن را گرفته است،چنانکه در تفسیر این آیه آمده است:

«خداوند از بنی آدم پیش از تولّد پیمان گرفت و آنها را گواه بر خودشان گردانید «به آنها گفت:»آیا من پروردگار شما نیستم؟گفتند:بلی ⁽²⁾

-رجوع کنید به الاکلیل(سیوطی)ص 89 ط مصر،تفسیر(فرات بن ابراهیم کوفی) ص 48 و احقاق الحق(تستری)ج 3 ص 307 ط 1 تهران.

«و دریافت داشت آدم کلماتی را«که بدان وسیله به(أئمه اهل بیت)متوسّل شود تا نجات یابد»پس خداوند توبه اش را پذیرفت ⁽¹⁾

-رجوع کنید به مناقب علی بن ابی طالب(ابن مغازلی شافعی)ص 63 ح 89، ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 97 و 239 ط اسلامبول،منتخب کنز العمال(متقی هندی)در حاشیه مسند(احمد بن حنبل)ج 1 ص 419 و الدرّ المنثور(سیوطی شافعی)ج 1 ص 60.

و نیز درباره آنها است که می فرماید:«خداوند،آنها را عذاب نمی کند در حالی که تو بین آنها هستی ⁽²⁾

-رجوع کنید به الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)ص 91 ط المیمنیه مصر و ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 298 ط اسلامبول.

آنان«امان»برای اهل زمین هستند و«وسیله»آنها به سوی خدا ⁽³⁾، و همانها هستند که«مورد حسد»قرار گرفته اند که خداوند درباره شان فرموده است:

«آیا نسبت به مردم«پیامبر و خاندانش»در برابر آنچه خدا از فضلش به آنها بخشیده حسد می ورزند؟! ⁽⁴⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 143 ح 195،196--197 و 198،مناقب الامام علی بن ابی طالب(ابن مغازلی شافعی)ص 467 ح 314، ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 121،274 و 298 ط اسلامبول،الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)ص 91 ط المیمنیه مصر،نور الابصار(شبلنجی)ص 101 ط العثمانیه،اسعاف الراغبین(صبّان شافعی)در حاشیه نور الابصار(شبلنجی) ص 100 ط العثمانیه و الاتحاف بحبّ الاشراف(شبراوی شافعی)ص 76.

و آنها«راسخان در علم»هستند که خداوند درباره شان فرموده:

وَ الرّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ آمَنّا (راسخان در علم می گویند ایمان آورده ایم ⁽¹⁾.

و نیز باید بدانیم«رجال اعراف»آنهایند که خداوند می فرماید:«و بر اعراف مردانی هستند که همه را از سیمایشان می شناسند ⁽²⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 1 ص 198 ح 256،257 و 258 ط بیروت،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 102 ط اسلامبول،الصواعق المحرقه (ابن حجر شافعی)ص 101 ط المیمنیه،تفسیر(القرطبی)ج 7 ص 212 و فتح القدیر (شوکانی)ج 2 ص 208.

و آنها«رجال صدق و وفا»هستند که قرآن می فرماید:

«از مؤمنان مردانی هستند که به عهد خود با خدا،به راستی وفا کردند؛گروهی از آنها وظیفه خود را به پایان رساندند«شهید شدند»و گروهی منتظرند و هیچ تغییری8.

در آنها راه نیافته است ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 2 ص 1 ح 627 و 628،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 249 ط الحیدریه،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 96 ط اسلامبول،المناقب(خوارزمی حنفی)ص 197 ط الحیدریه،تذکرة الخواص (سبط بن جوزی حنفی)ص 17،الفصول المهمّه(ابن صباغ مالکی)ص 116، الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)ص 80 ط المیمنیه،نور الابصار(شبلنجی) ص 97 ط العثمانیه،تفسیر الخازن(علاء الدین بغدادی)ج 5 ص 203 و معالم التنزیل (بغوی شافعی)در حاشیه تفسیر الخازن(بغدادی)ج 5 ص 203.

و آنان همان«رجال تسبیح»هستند که خداوند درباره آنها فرموده است:

«صبحگاهان و شامگاهان،مردانی تسبیح او می گویند که معامله و خریدوفروش ،آنها را از یاد خدا،اقامه نماز و پرداخت زکات بازنمی دارد ؛آنها از روزی خوفناکند که قلبها و چشمها در آن منقلب می شوند ⁽²⁾».

و خانه های آنان است که خداوند درباره آنها فرموده است:«در خانه هائی که خداوند اجازه بلند مرتبه بودن و یادآوری نام خود در آنها را صادر کرده است ⁽³⁾».7.

و همانها هستند که خداوند(در آیه نور)مشکات(قندیل)وجود آنان را مثل نور خویش قرار داده ⁽¹⁾(در حالی که برای او است مثل اعلا در آسمان ها و زمین و او قدرتمند و حکیم است ⁽²⁾.

منظور از اَلسّابِقُونَ السّابِقُونَ أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ (تنها سبقت جویان مقرّبان درگاه خداوندند ⁽³⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 2 ص 213 ح 924،925، 926،927،928،929،930 و 931،مناقب علی بن ابی طالب(ابن مغازلی شافعی)ص 320 ح 365،تذکرة الخواص(سبط بن جوزی حنفی)ص 17،الدرّ المنثور(سیوطی)ج 6 ص 154،الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)ص 74 ط المیمنیة،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 60 و 115 ط اسلامبول،العقد الفرید (ابن عبد ربّه مالکی)ج 5 ص 94 ط 2،فتح البیان(صدیق حسن خان)ج 9 ص 254، تفسیر(ابن کثیر)ج 4 ص 283،روح المعانی(آلوسی)ج 27 ص 114 و البدایة و النهایه(ابن کثیر)ج 1 ص 231.-پانوشت شماره 179 را نیز ملاحظه نمایید!

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 2 ص 223 ح 938،939، 940،941 و 942.-پانوشت 180 را نیز ملاحظه نمایید!

درباره اینکه علی(ع)«صدّیق اکبر»و«فاروق اعظم»است،به پانوشت 299 و متن آن مراجعه کنید!

آنها هستند.

این آیه که وَ مِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ یَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ یَعْدِلُونَ (از میان کسانی که آفریدیم گروهی هستند که به سوی حق هدایت می کنند و به سوی حق عدول می نمایند)درباره«اهل بیت(ع)و اولیاء آنها»نازل شده است ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 204 ح 266 و 267.

و این آیه درباره حزب موافق،و حزب مخالف و دشمن«عترت(ع)» است:

لا یَسْتَوِی أَصْحابُ النّارِ وَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفائِزُونَ

(دوزخیان و بهشتیان مساوی نیستند،بهشتیان رستگارانند ⁽²⁾

-رجوع کنید به تفسیر(فرات کوفی)ص 181.

و نیز درباره حزب موافق و مخالف«اهل بیت(ع)»آمده است:

أَمْ نَجْعَلُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ کَالْمُفْسِدِینَ فِی الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِینَ کَالْفُجّارِ .

(آیا با کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام دادند و آنها که فساد در زمین براه1.

انداختند یکسان رفتار می کنیم؟!و آیا پرهیزکاران را همچون فاجران قرار می دهیم؟! ⁽¹⁾.

باز درباره این دو حزب آمده است:

أَمْ حَسِبَ الَّذِینَ اجْتَرَحُوا السَّیِّئاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ کَالَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ سَواءً مَحْیاهُمْ وَ مَماتُهُمْ ساءَ ما یَحْکُمُونَ .

(آیا کسانی که مرتکب گناه شده اند خیال می کنند آنها را همچون کسانی که ایمان آورده اند و عمل صالح انجام داده اند قرار می دهیم؟!زندگی و مرگ آنها همسان است؟!چه بد حکم می کنند!! ⁽²⁾.

باز درباره«اهل بیت(ع)و شیعیان آنها»در قرآن می خوانیم:

إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِکَ هُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّةِ .

(کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند،آنها بهترین مخلوق6.

هستند ⁽¹⁾.

و نیز درباره آنها و دشمنانشان رسیده است:«این دو دو دشمنند که درباره پروردگار خود به مخاصمه برخاسته اند،پس کسانی که کافر شدند لباسهائی از آتش برایشان قیچی و«حمیم»جهنّم بر سرشان ریخته می شود ⁽²⁾

-رجوع کنید به صحیح(بخاری)کتاب التفسیر،باب تفسیر سورة الحج ج 3 ص 116 ط الخیریه مصر،شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 386-ح 532،533،534،535،538 و 542،صحیح(مسلم)کتاب التفسیر ج 8 ص 245 ط محمد علی صبیح مصر،المستدرک(حاکم نیشابوری)ج 2 ص 386(با سند صحیح)،تلخیص المستدرک(ذهبی)در ذیل المستدرک(با سند صحیح)،مناقب علی بن أبی طالب(ابن مغازلی شافعی)ص 264 ح 311،الدر المنثور(سیوطی)ج 4 ص 348،اسباب النزول(واحدی)ص 176،نظم درر السمطین(زرندی حنفی) ص 93،فتح القدیر(شوکانی)ج 3 ص 443 و 444 ط 2،الصواعق المحرقه(ابن حجر شافعی)ص 76 ط المیمنیه مصر،تفسیر(فخر رازی)ج 23 ص 29 ط البهیه مصر، تفسیر(قرطبی)ج 12 ص 25 و 26،تفسیر(ابن کثیر)ج 3 ص 212،ذخائر العقبی (محب الدین طبری شافعی)ص 89،الریاض النضره(طبری)ج 2 ص 207 ط الخانجی مصر،منتخب کنز العمال(متقی هندی)در حاشیه مسند(احمد بن حنبل) ج 1 ص 463 و اسباب النزول(سیوطی)در حاشیه تفسیر(الجلالین)ص 442 ط بیروت.

و همچنین درباره آنها و درباره دشمنان آنان نازل شده است:

«آیا کسی که مؤمن است همچون کسی است که فاسق باشد؟!مساوی نیستند، امّا کسانی که ایمان آورده و عمل نیک انجام داده اند،باراندازشان بهشت جاودان است،«این»به خاطر اعمالی است که انجام داده اند،و امّا کسانی که فسق و گناه پیشه خود ساختند،جایگاهشان آتش است، هرگاه بخواهند از آن خارج شوند،برشان می گردانند و گفته می شود:بچشید عذاب آتشی که تکذیبش می کردید! ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 445-453-ح 610،611،612،613،614،615،616،617،618،619،620،621، 622 و 626،المناقب(ابن مغازلی شافعی)ص 324 ح 370 و 371،تفسیر(طبری) ج 21 ص 107،الکشاف(زمخشری)ج 3 ص 245 ط مصطفی محمد مصر،تفسیر (قرطبی)ج 14 ص 105،فتح القدیر(شوکانی)ج 4 ص 255،تفسیر(ابن کثیر)ج 3 ص 462،اسباب النزول(واحدی)ص 200،اسباب النزول(سیوطی)در حاشیه تفسیر(الجلالین)ص 550 ط بیروت،احکام القرآن(ابن عربی)ج 3 ص 1489 ط 2 عیسی الحلبی،شرح نهج البلاغه(ابن ابی الحدید)ج 17 ص 238 ط مصر با تحقیق محمد ابو الفضل،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 140 ط الحیدریه،الدر المنثور (سیوطی)ج 5 ص 178،ذخائر العقبی(طبری شافعی)ص 88،المناقب(خوارزمی حنفی)ص 197،نظم درر السمطین(زرندی حنفی)ص 92،تذکرة الخواص(سبط بن جوزی حنفی)ص 207،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 212 ط اسلامبول،زاد المسیر(ابن جوزی حنبلی)ج 6 ص 340،انساب الاشراف(بلاذری)ج 2 ص 148 ح 150،تفسیر الخازن(علاء الدین بغدادی)ج 3 ص 470 و ج 5 ص 187،معالم التنزیل (بغوی شافعی)در حاشیه تفسیر الخازن(بغدادی)ج 5 ص 187،السیرة الحلبیه (علی بن برهان الدین حلبی)ج 2 ص 76 ط البهیه مصر،تخریج الکشاف(ابن حجر عسقلانی)در ذیل الکشاف(زمخشری)ج 3 ص 514 ط بیروت و الریاض النضره (طبری شافعی)ج 2 ص 273 ط 2.

و نیز درباره آنها و کسانی که در اثر دارا بودن مقام«سقایت حاجیان» و«عمارت مسجد الحرام»به آنها فخرفروشی می کردند،خداوند نازل فرموده است که:

«آیا«مقام»سقایت حاجیان و تعمیر و آبادانی مسجد الحرام را همچون کسی

قرار می دهید که ایمان به خداوند و روز واپسین آورده،و در راه خداوند جهاد نموده است؟!اینها در پیشگاه خداوند مساوی نیستند،و خداوند افراد ستمگر را هدایت نمی کند ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حاکم حسکانی حنفی)ج 1 ص 244 ح 328، 329،330،331،332،333،334،335،336،337 و 338،المناقب(ابن مغازلی شافعی)ص 321 ح 367 و 368،تفسیر(طبری)ج 10 ص 96،تفسیر (قرطبی)ج 8 ص 91-92،تفسیر(ابن کثیر)ج 2 ص 341-342،فتح القدیر (شوکانی)ج 2 ص 346،تفسیر الخازن(علاء الدین بغدادی)ج 3 ص 57،تفسیر (رازی)ج 16 ص 10 ط البهیه،معالم التنزیل(بغوی شافعی)در حاشیه تفسیر الخازن (بغدادی)ج 3 ص 56،اسباب النزول(واحدی)ص 139 ط مصطفی محمد،اسباب النزول(سیوطی)در ذیل تفسیر(الجلالین)ص 261 ط بیروت،الدرّ المنثور (سیوطی)ج 3 ص 218 و 219،نور الابصار(شبلنجی)ص 71 ط العثمانیه،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 237 ط الحیدریه،الفصول المهمه(ابن صباغ مالکی) ص 108 ط الحیدریه،نظم درر السمطین(زرندی حنفی)ص 89،ینابیع الموده (قندوزی حنفی)ص 93 ط اسلامبول،ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 2 ص 413 ح 910،جامع الاصول(ابن اثیر)ج 9 ص 477 و فرائد السمطین(حموینی)ج 1 ص 203 ح 159.

باز همچنین درباره آزمایش پرارزش و مشکلات بزرگ آنها، خداوند نازل فرموده است:

وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ وَ اللّهُ رَؤُفٌ9.

بِالْعِبادِ

(بعضی از مردم،جان خود را در برابر خشنودی خدا می فروشند و خدا نسبت به بندگانش مهربان است ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 1 ص 96 ح 133،134،135 136،137،139،140،141 و 142،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 239 ط الحیدریه،الفصول المهمه(ابن صباغ مالکی)ص 31 ط الحیدریه،تذکرة الخواص (سبط ابن جوزی حنفی)ص 35 و 200 ط الحیدریه،نور الابصار(شبلنجی)ص 78 ط العثمانیه،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 92 ط اسلامبول،تفسیر(فخر رازی) ج 5 ص 223 ط البهیه مصر،شرح نهج البلاغه(ابن ابی الحدید)ج 13 ص 262 ط مصر با تحقیق محمد ابو الفضل و السیرة النبویه(زین دحلان)در حاشیه السیرة الحلبیه(علی بن برهان الدین حلبی)ج 1 ص 306.-بقیه مدارک را در پانوشت های 94 و 120 ملاحظه نمایید!

و نیز فرموده است:«آنان که اموال خویش را شب و روز،آشکارا و نهان،انفاق می کنند اجرشان نزد پروردگارشان محفوظ است،ترسی بر آنان نیست و محزون و اندوهگین نخواهند شد ⁽²⁾

-محدثان و مفسران و نویسندگان کتابهای اسباب النزول،از ابن عباس نقل کرده اند که این آیه درباره علی بن ابی طالب(ع)نازل شده است و این،در آن هنگام بود که علی(ع)چهار درهم داشت،یکی از آنها را شب،و دیگری را در روز،سوّمی را پنهان و چهارمی را آشکارا انفاق کرد و در این مورد،آیه مزبور نازل شد.

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 1 ص 109 ح 155،156، 158،159،160،161،162 و 163،المناقب(ابن مغازلی)ص 280 ح 325، کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 232 ط الحیدریه،اسباب النزول(واحدی)ص 50 ط الحلبی،الکشاف(زمخشری)ج 1 ص 164 ط مصر،ذخائر العقبی(طبری شافعی)ص 88،تذکرة الخواص(سبط بن جوزی حنفی)ص 14،نور الابصار (شبلنجی)ص 71 ط العثمانیه،تفسیر(فخر رازی)ج 7 ص 89 ط البهیه مصر،تفسیر (القرطبی)ج 3 ص 347،تفسیر(ابن کثیر)ج 1 ص 326،شرح نهج البلاغه(ابن ابی الحدید)ج 13 ص 276 ط مصر با تحقیق محمد ابو الفضل،مجمع الزوائد(هیثمی) ج 6 ص 324،الدر المنثور(سیوطی شافعی)ج 1 ص 363،لباب النقول فی اسباب النزول(سیوطی)در حاشیه تفسیر(الجلالین)ص 118،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 92 و 212 ط اسلامبول،فتح القدیر(شوکانی)و ج 1 ص 265 ط 1 مصر، المناقب(خوارزمی حنفی)ص 198،نظم درر السمطین(زرندی حنفی)ص 90، ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 2 ص 413 ح 911 و 912،اسد الغابه(ابن اثیر)ج 4 ص 25،معالم التنزیل(بغوی شافعی)در حاشیه تفسیر الخازن(علاء الدین بغدادی)ج 1 ص 249،الریاض النضره(محب الدین طبری شافعی)ج 2 ص 273 ط 2،تفسیر الخازن(بغدادی)ج 1 ص 249 و فرائد السمطین(حموینی)ج 1 ص 356.

و آنهایند که«صدق»و راستی را تصدیق کرده اند و خداوند این

تصدیقشان را گواهی فرموده است،آنجا که می خوانیم:«کسی که صدق را آورده و کسی که تصدیق آن کرده است آنها متّقین و پرهیزکارانند ⁽¹⁾».

بنابراین،اینان«طائفه»و«رهط»با اخلاص رسول خدا(ص) و بستگان نزدیک او هستند که خداوند آنها را مورد عنایت خویش قرار داده و فرموده است: وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الْأَقْرَبِینَ (بستگان نزدیک خویش را بیم ده! ⁽²⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 1 ص 372 ح 514 و ص 420 ح 580 ط 1 بیروت،تفسیر(طبری)ج 19 ص 74 ط بولاق،تاریخ(طبری)ج 2 ص 319 ط مصر،مسند(احمد بن حنبل)ج 1 ص 111 ط المیمنیه مصر،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 204-206 ط الحیدریه،تذکرة الخواص(سبط بن جوزی حنفی)ص 38 ط الحیدریه،منتخب کنز العمال(متقی هندی)در حاشیه مسند(احمد بن حنبل)ج 5 ص 41،42 و 43،ینابیع الموده(قندوزی حنفی) ص 105 ط اسلامبول،شرح نهج البلاغه(ابن ابی الحدید)ج 13 ص 210 ط مصر با تحقیق محمد ابو الفضل،الکامل(ابن اثیر)ج 2 ص 62 ط دار صادر،تاریخ(ابی الفداء)ج 1 ص 119 ط قسطنطنیه،الدرّ المنثور(سیوطی)ج 5 ص 97،ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 1 ص 85 ح 138، 130 و 140،تفسیر(ابن کثیر)ج 3 ص 351،کنز العمال(متقی هندی)ج 15 ص 113 ح 323،334،380 و 381 ط 2 حیدرآباد،تفسیر الخازن(علاء الدین بغدادی)ج 3 ص 371 و السیرة الحلبیه(علی بن برهان الدین حلبی)ج 1 ص 286.-بقیه مدارک را در پانوشت شماره 91 ملاحظه نمائید!

اینها«اولو الارحام»هستند که خداوند فرموده است: أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلی بِبَعْضٍ فِی کِتابِ اللّهِ (بستگان،از نظر قرآن، بعضی بر بعض دیگر مقدّمند ⁽¹⁾.

و اینها هستند که در قیامت درجاتشان بالا می رود تا به درجه پیامبر(ص)می رسد و در بهشت نعیم به او ملحق می شوند.این سخن به دلیل این آیه است که می گوید:«آنها که ایمان آوردند و نسل و بازماندگان آنها در این ایمان از آنها تبعیّت نمودند و ذریّه شان را به خودشان ملحق می گردانیم و از عملشان چیزی نمی کاهیم ⁽²⁾».ل.

آنها صاحبان حقّی هستند که قرآن با صدای بلند دستور پرداخت آن را می دهد،آنجا که می فرماید: وَ آتِ ذَا الْقُرْبی حَقَّهُ (حق ذوی القربی و بستگان را بپرداز! ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 2 ص 338 ح 467،468، 469،470،471،472 و 473،الدر المنثور(سیوطی)ج 4 ص 177،مجمع الزوائد(هیثمی)ج 7 ص 49،تفسیر(طبری)ج 15 ص 72 ط 2،ینابیع الموده (قندوزی حنفی)ص 119 ط اسلامبول و منتخب کنز العمال(متقی هندی)در حاشیه مسند(احمد بن حنبل)ج 1 ص 228.-پانوشت شماره 27 را هم ملاحظه نمائید!

آنها«صاحبان خمس»هستند که بدون ادای آن،برائت ذمّه حاصل نمی شود،آنجا که خداوند فرموده است:«آگاه باشید!هر غنیمتی به دست شما رسید خمس آن مال خدا،پیامبر،و بستگان او می باشد ⁽²⁾».د!

و نیز آنها«صاحبان فیء»هستند،که خداوند می گوید:«آنچه خداوند از اموال آبادیها به پیامبرش داده است مربوط به خدا،پیامبر و ذوی القربی است ⁽¹⁾».

و همین«اهل بیت»هستند که خداوند آنها را بدین گونه مخاطب ساخته:

إِنَّما یُرِیدُ اللّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً .

(خداوند اراده کرده است رجس و پلیدی را از شما«اهل بیت»دور گرداند و شما را کاملا پاک و طاهر گرداند ⁽²⁾.

اینها«آل یاسین»هستند،که پروردگار در قرآن آنان را مورد تحیّت قرار داده و می فرماید: سَلامٌ عَلی إِلْ یاسِینَ ⁽³⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 2 ص 109 ح 791،792، 793،794،795،796 و 797،نظم درر السمطین(زرندی حنفی)ص 94،مجمع الزوائد(هیثمی)ج 9 ص 174،تفسیر(فخر رازی)ج 26 ص 162 ط البهیه مصر، تفسیر(قرطبی)ج 15 ص 119،تفسیر(ابن کثیر)ج 4 ص 20،الصواعق المحرقه (ابن حجر شافعی)ص 88 ط المیمنیه مصر،الدر المنثور(سیوطی)ج 5 ص 286، فتح القدیر(شوکانی)ج 4 ص 412 و ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 295 ط اسلامبول.

یاسین.)

و«آل محمد(ص)»همانها هستند که خداوند درود فرستادن بر آنها را جزء وظائف واجب بندگانش قرار داده،می فرماید:

إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِیماً (خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود می فرستند،ای کسانی که ایمان آورده اید شما هم بر او درود و سلام بفرستید! ⁽¹⁾.

گفتند:ای پیامبر خدا!«سلام»بر تو را دانستیم بفرما چگونه بر تو «صلوات»بفرستیم؟پیامبر(ص)فرمود بگویید:«اللّهمّ صلّ علی محمّد و علی آل محمّد!» ⁽²⁾8.

از این حدیث روشن می شود که صلوات بر آنها جزء صلوات مورد

امر در آیه است.

طُوبی لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ (ای خوشا به حالشان و سرانجام نیکشان! ⁽¹⁾

-رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 1 ص 304 ح 417،418، 419 و 421،مناقب علی بن ابی طالب(ابن مغازلی شافعی)ص 268 ح 315، الصواعق المحرقه(ابن حجر)ص 90 ط المیمنیه،ینابیع الموده(قندوزی حنفی) ص 131 و 96 ط اسلامبول،الدر المنثور(سیوطی)ج 4 ص 95 ط مصر و کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 67 ط الحیدریه.

«من یباریهم و فی الشّمس معنی

مجهد متعب لمن باراها» ⁽²⁾

(چه کسی با آنها مسابقه می تواند بدهد؟!در حالی که در خورشید معنی خسته کننده ای برای کسی که با آن مسابقه دهد وجود دارد.)

آنها برگزیدگان بندگان خدایند،و آنها با إذن خدا در نیکی ها بر همه سبقت دارند و آنها«وارث کتاب خدا»هستند که خداوند درباره شان فرموده است:

«سپس کتاب را به کسانی از بندگان خود که برگزیدیم به ارث دادیم،پس بعضی از آنها به خویشتن ستم نمودند(و اینها کسانی هستند که«أئمه»را به رسمیت نمی شناسند)و بعضی معتدل و میانه رو هستند(آنها موالی و پیروان«ائمه»هستند)ف.

و بعضی از آنها در نیکیها سبقت جسته است(که او«امام»است)این فضل بزرگی است ⁽¹⁾

-رجوع کنید به غایة المرام(علامه بحرینی)ص 351 ط دار القاموس الحدیثه.

همین مقدار آیاتی که در فضائل«اهل بیت(ع)»رسیده کفایت می کند .

«ابن عباس»می گوید:«درباره علی 300 آیه قرآن نازل شده است ⁽²⁾

-رجوع کنید به الصواعق المحرقه(ابن حجر)ص 76 ط المیمنیه مصر،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 231 ط الحیدریه،ینابیع الموده(قندوزی حنفی) ص 126 و 286 ط اسلامبول،ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 2 ص 31 ح 934،تاریخ الخلفاء(سیوطی)ص 172،نور الابصار (شبلنجی)ص 74 ط العثمانیه مصر،اسعاف الراغبین(صبان)در حاشیه نور الابصار (شبلنجی)ص 74 ط العثمانیه مصر،اسعاف الراغبین(صبان)در حاشیه نور الابصار (شبلنجی)ص 145 ط العثمانیه و السیرة النبویه(زین دحلان)در حاشیه سیره حلبی (علی بن برهان الدین حلبی)ج 2 ص 11.

و دیگری می گوید:«ربع قرآن درباره اهل بیت(ع)است ⁽³⁾».هد

و این تعجّبی ندارد زیرا«اهل بیت»و«قرآن»دو نیمه از یک چیزند که از هم جدا نمی شوند.

به همین مقدار از آیات محکمات که بر شما تلاوت کردیم،اکتفا نما! هُنَّ أُمُّ الْکِتابِ اینها آیات روشن و اساسی قرآنند.اینها را از خبیر و آگاه بگیر!که هیچ کس مانند اهل خبره و آگاه تو را مطّلع نمی سازد.5.

حق جو

1-ایمان به«آیات خدا درباره اهل بیت(ع)»

1-آیات محکم و شواهد استواری اقامه فرمودید؛از عهده آنچه بر شما بود به خوبی برآمدید؛و هیچ گونه نقص و کوتاهی در آن یافت نمی شود.بنابراین،کسی که بخواهد استدلالهایتان را رد کند در وادی لجاجت،پستی و زشتی قدم گذارده و به سخنان بی مایه و توخالی دست زده است؛در باطل،مراء و جدال می کند و همچون جاهلان و نادانان به زورگوئی می پردازد.

ما به آیات خداوند،همه،ایمان آوردیم.

2-تحیّر در جمع بین این ادلّه و آنچه اهل قبله

بر آنند!

2-امّا معلوم نیست چرا اهل قبله از«أئمّه اهل بیت(ع)»روی گردانده اند و به هیچ چیز در فروع و اصول به مذهب آنان متعبّد نشده اند و نیز در مسائل اختلافی به قول آنها توجّهی ننموده اند!علماء امّت نیز در مباحث خود نیز از نظریّه و عقیده آنها بحثی نکرده،بلکه در مسائل نظری به معارضه آنان پرداخته و برای مخالفت آنان اهمّیتی قائل نمی شدند!عوام امت نیز همچنان تمام نسلها از گذشته و آینده به غیر

اهل بیت(ع)مراجعه می نمودند بدون اینکه آن را کار خلافی بدانند!!

حق شناس

1-بیان اشتباه در آنچه به«اهل قبله»نسبت

داده شده.

1-از شما استدعا می کنم که درباره آنچه به همه«اهل قبله»در عدول از«اهل بیت(ع)»نسبت دادید،تجدید نظر کنید!و یادآور می شوم:نیمی از«اهل قبله»-که«شیعیان آل محمد(ص)»هستند-از آنها روی نگردانده،نمی گردانند و نخواهند گردانید،در هیچ چیز نه در اصول و نه در فروع،هیچ گاه.عقیده آنها این است که«تعبّد به مذهب آنها»-به حکم کتاب و سنّت-واجب عینی و مضیّق است.بنابراین،آنها در هر زمان و در هرکجا به این عقیده اند که«در برابر فرمان خداوند عزّ و جلّ باید تسلیم باشند.»گذشتگان و پیشینیان صالح«شیعه»بر همین عقیده بوده اند و بر همین اعتقاد جان سپرده اند،از زمان رحلت پیامبر(ص)...تا امروز.

2-زمامداران و رؤسای امّت از«اهل بیت(ع)»

عدول کرده اند.

2-و این زمامداران و اولیاء امور امّت بودند که از«اهل بیت(ع)» عدول کرده و از آنها روی گردانده اند.

و این جریان،از همان روز که به خاطر«خلافت»از آنها عدول کردند و آن را به انتخاب و اختیار خود گرفتند سرچشمه گرفته،و جریان یافته است،با اینکه نصّ صریح بر«خلافت امیر مؤمنان علی(ع)»وجود داشت؛چه اینکه دیدند عرب بر بودن«خلافت»در یک خاندان صبر نخواهد کرد!لذا،نصوص آن را تأویل بردند و«خلافت»را به انتخاب گذاردند،تا هر کدام از قبائل آنها به آرزوی رسیدن به آن باشند گرچه سالها طول بکشد،گاهی در اینجا باشد،و گاهی در آنجا،و مرتبه ای دیگر در قبیله ای دورتر.آنها هرچه قدرت و قوّت داشتند برای تأیید آن به کار گرفتند و تمام کسانی که مخالف با این معنی بودند در هم شکستند.

این وضع،آنان را ناچار ساخت که از«مذهب اهل بیت(ع)»کناره گیرند،و آنچه از«کتاب»و«سنّت»،دلالت بر«وجوب تعبّد و تسلیم در برابر آنان»داشت،تأویل نمایند.اگر آنها تسلیم ظواهر«ادلّه»می شدند و به سوی«اهل بیت(ع)»بازمی گشتند و خواص و عوام را در اصول و فروع به آنان ارجاع می دادند،راه بازگشت را بر خود می بستند و از بزرگترین مبلّغان و دعوت کنندگان به سوی«اهل بیت(ع)» می گردیدند؛امّا این«حقیقت»با خواسته های آنان و آنچه را که بر آن عزم داشتند سازگاری نداشت و با حزم و دوراندیشی و قدرت سیاسیشان

وفق نمی داد.

کسی که به دقّت بنگرد و این شئون را با تیزبینی ببیند،خواهد دانست که عدول از«امامت اهل بیت(ع)در مذهب و مباحث مذهبی» تنها فرعی است از عدول از«امامت،ولایت و خلافت عمومی آنان پس از پیامبر(ص)».و امّا تأویل و توجیه ادلّه ای که دلالت بر«امامت و پیشوائی خصوصی»آنها در مسائل مذهبی داشت،پس از توجیه و تأویل ادلّه ای بود که دلالت بر«امامت عامّه»و حکومت و خلافت آنها پس از پیامبر(ص)می کرد.

و اگر غیر از این بود،کسی از آنان روی بر نمی تافت.

3-کدام دادگاه«عادل»به گمراهی«متمسّکان

به اهل بیت»حکم می کند؟!

3-حال،کدام محکمه و دادگاه«عادل»حکم به گمراهی کسانی می کند که به«اهل بیت پیامبر(ص)»متمسّک شده اند،به ریسمان«ولایت» آنان چنگ زده اند،و بر منوال آن قدم برمی دارند؟!

حق جو

1-دادگاههای«عادل»به گمراهی«متمسّکان

به اهل بیت»حکم نمی کنند.

1-محکمه های«عدالت»حکم به گمراهی«متمسّکان به ولایت اهل بیت(ع)»و کسانی که گام به جای گام آنها می گذارند،نمی کنند.

2-عمل به«مذهب خاندان رسالت»موجب

برائت ذمّه می شود.

2-بدون تردید،عمل به«مذهب خاندان رسالت»برای مکلّفان مجزی است و برائت ذمّه می آورد.

3-گاهی گفته می شود:آنها سزاوارتر به تبعیّت

هستند.

3-بلکه گاهی گفته می شود که«ائمّه دوازده گانه اهل البیت(ع)»به تبعیّت سزاوارترند تا ائمه چهارگانه اهل سنّت و دیگران.زیرا این دوازده نفر یک«مذهب»دارند،که آن را منظم ساخته و مقرّر داشته اند و در این یکی متّفقند،بخلاف ائمّه چهارگانه اهل سنّت که اختلاف بین آنان در ابواب فقه آشکار است و نمی توان موارد آن را به حساب آورد.

و روشن است که آنچه یک نفر بررسی می کند هرگز نمی تواند همانند چیزی باشد که«دوازده امام»آن را تحقیق و بررسی کرده اند.

این،حقیقتی است که برای هیچ فرد باانصافی جای وقفه نیست، و جائی برای ایراد ایرادکننده نمی تواند باقی گذارد.

بلی!گاهی ناصبیان در«إسناد مذهب شیعه به ائمّه اهل بیت(ع)»بحث دارند که من-بعدا-زحمت اقامه برهان و دلیل بر آن را به شما خواهم داد.

4-درخواست«نصوص خلافت».

4-و الان،از شما درخواست دارم آن نصوصی که گمان می برید بر «خلافت امام علی بن ابی طالب(ع)»دلالت دارد ارائه دهید.این نصوص صحیح و صریح را از«طریق اهل سنّت»بیاورید.

مبحث دوّم: رهبری عمومی خلافت پیامبر(ص)

اشاره

حق شناس

1-اشاره ای به«نصوص»،اجمالا

1-کسی که از سیره و تاریخ زندگانی پیامبر(ص)آگاهی داشته باشد؛و کسی که تأسیس دولت اسلامی،تشریع احکام،آماده و مهیّا ساختن قواعد و پایه های آن،نزول قوانین و تنظیم شئون آن از ناحیه خداوند را به خوبی بداند و به آن احاطه پیدا کند می یابد که«علی(ع)» وزیر رسول خدا(ص)در امور،پشتیبانش در برابر دشمن،ظرف علم او، وارث حکم و فرمانش،ولیعهد وی و صاحب امر خلافت پس از آن حضرت می باشد.

و آن کس که بر گفتار و کردار پیامبر(ص)در سفر و حضر دست یابد، نصوص متواتر و پی درپی از آن حضرت را در این باره خواهد یافت؛ این جریان از آغاز دعوتش تا پایان عمرش(ص)به طور وضوح و به روشنی دیده می شود.

2-نصّ«یوم انذار».

2-برای شما کافی است آنچه را که در آغاز اسلام در مکّه پیش از رونق گرفتن اسلام،به هنگامی که خداوند«آیه انذار»را نازل فرموده ملاحظه فرمائی.

آری هنگام نزول آیه وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الْأَقْرَبِینَ (قوم و خویشان نزدیکت را انذار کن ⁽¹⁾!)آنها را به خانه عمویش ابو طالب(ع) جمع کرد؛در آن روز چهل نفر بدون کم و زیاد بودند؛در بین آنها عموهایش ابو طالب،حمزه،عباس،و ابو لهب وجود داشتند-این حدیث از احادیث صحیح و مأثور است.در آخر این حدیث آمده که پیامبر(ص)به آنها خطاب فرمود:

«ای فرزندان عبد المطلب!به خدا سوگند!من جوانی را در عرب سراغ ندارم که برای قوم و قبیله اش برتر از آنچه من برای شما آورده ام،برای آنها آورده باشد؛من خیر دنیا و آخرت را برای شما آورده ام و خداوند مرا فرمان داده که شما را به سوی آن دعوت کنم.»

«فأیّکم یؤازرنی علی أمری هذا علی أن یکون اخی و وصیّی و خلیفتی فیکم؟»(کدامیک از شما حاضر است در این راه با من همکاری کند و پشتیبانم گردد تا برادر،وصیّ و خلیفه من در میان شما باشد؟)

همه از او روی برتافتند به جز«علی»-با اینکه از همه کم سنّ و سال تر بود-که بپا خاست و گفت:

«انا یا نبیّ اللّه اکون وزیرک علیه»

(من ای پیامبر خدا!در این کار،پشتیبان تو خواهم بود.)

پیامبر(ص)دست بر دوشش گذاشت و فرمود:4.

«إنّ هذا،أخی و وصیّی و خلیفتی فیکم،فاسمعوا له و اطیعوه!»

(این،برادر،وصیّ و خلیفه من در میان شما است،سخن او را بشنوید و اطاعتش کنید!)

افراد با خنده از جای خود بلند شده،به ابو طالب می گفتند:به تو امر کرد که سخن فرزندت را بشنوی و اطاعتش نمائی!!

عدّه زیادی از«حافظان آثار نبوّت»،این حدیث را با همین الفاظ نقل نموده اند ⁽¹⁾

-رجوع کنید به تاریخ(طبری)ج 2 ص 319-321 ط دار المعارف مصر،الکامل فی التاریخ(ابن اثیر شافعی)ج 2 ص 62 و 63 ط دار صادر بیروت،شرح نهج البلاغه(ابن ابی الحدید)ج 13 ص 210 و 244(با سند صحیح)ط مصر با تحقیق محمد ابو الفضل، السیرة الحلبیه(حلبی شافعی)ج 1 ص 311 ط البهیه مصر،منتخب کنز العمال(متقی هندی)در حاشیه مسند(احمد بن حنبل)ج 5 ص 41 و 42 ط المیمنیه مصر،شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 1 ص 371 ح 514 و 580 ط بیروت،کنز العمال(متقی هندی)ج 15 ص 115 ح 334 ط 2 حیدرآباد،ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 1 ص 85 ح 139،140 و 141 ط 1 بیروت،التفسیر المنیر(جاوی)ج 2 ص 118 ط 3 مصطفی الحلبی و تفسیر الخازن(علاء الدین شافعی)ج 3 ص 371 و 390 ط مصر.

حق جو

چرا مسلم و بخاری این حدیث را در صحیحین نقل ننموده اند؟

حق شناس

1-درستی سند این حدیث

1-در صحّت حدیث مزبور همین تو را بس که این حدیث از طریق افراد موثّق اهل تسنّن،وارد شده است،از طریق همان افرادی که نویسندگان«صحاح ستّة»با کمال آرامش به آنها احتجاج می کنند و به روایاتشان استدلال می نمایند.«احمد بن حنبل»در«مسند»این حدیث را از«اسود بن عامر»،از«شریک»،از«اعمش»،از«منهال»،از«عباد بن عبد اللّه اسدی»به طور مرفوع از«علی(ع)»نقل نموده است ⁽¹⁾.هر کدام از افراد سلسله این«سند»از نظر مخالف،«حجّت»است،و همه بدون گفتگو از رجال«کتب صحاح»می باشند.و«قیسرانی»آنان را در

کتاب خود«الجمع بین رجال الصحیحین»آورده است.بنابراین،راهی جز قول به«صحّت»این حدیث وجود ندارد.علاوه،این حدیث طرق دیگری نیز دارد که یکدیگر را تأیید می کنند.

2-علّت اینکه مسلم و بخاری از آن اعراض

کرده اند

2-امّا اینکه مسلم و بخاری و امثال اینها حدیث را نقل نکرده اند،به این خاطر است که دیده اند با عقیده شان در«خلافت»مخالفت دارد، و همین مطلب موجب اعراض آنها از بسیاری از«نصوص»شده است؛ ترسیده اند اگر نقل کنند اسلحه ای برای«شیعه»باشد؛لذا،دانسته آنها را «کتمان»کرده اند.بسیاری از بزرگان اهل تسنّن-که خدا از آنها درگذرد!-همین طریق را پیموده اند،و تمام احادیثی که از این قبیل بوده «کتمان»کرده اند.آنها در«کتمان حدیث»مذهب معروفی دارند که حافظ«ابن حجر»در کتاب«فتح الباری»از آنها نقل نموده و«بخاری» برای این معنی،بابی را در اواخر کتاب علم از جزء اوّل صحیح خود گشوده،و گفته است:«باب من خصّ بالعلم قوما دون قوم».

3-کسی که آنها را بشناسد،اعراض آنان را

بعید نمی داند.

3-کسی که از روش بخاری در برابر«امیر مؤمنان(ع)»و سائر«اهل بیت(ع)»آگاه شود و بداند که قلم وی در برابر زیبائیهای نصوص آنان کند،و مدادش از بیان خصائص و امتیازات آنان خشک می شود، اعراض وی و امثال او از ذکر این حدیث را هیچ غریب نمی شمارد.

حق جو

درخواست دلائل بیشتر

از نصوصی که دلالت بر«خلافت»دارد بیشتر برایم بگویید!بیشتر!

حق شناس

1-نص صریح به بیش از ده فضیلت از

فضائل علی(ع)که در هیچ کس وجود

ندارد.

1-بعد از حدیث«دار»که توضیح آن داده شد،این حدیث،تو را کفایت خواهد کرد.

حدیثی که«امام احمد»در«مسند»،«امام نسائی»در«الخصائص العلویّة»،«حاکم»در«مستدرک»،«ذهبی»در«تلخیص»-در حالی که اعتراف به صحّت آن نموده-و غیر از اینها از«نویسندگان سنن»از طرقی که اتّفاق و اجماع بر«صحّت»آن است از«عمرو بن میمون» آورده اند.

وی می گوید:پیش ابن عباس نشسته بودم که نه گروه نزد او آمدند، گفتند:ابن عباس!یا همراه ما بیا و یا اطرافت را خلوت کن که با تو سخن داریم!ابن عباس گفت:همراه شما می آیم.ابن میمون می گوید:ابن عباس آن روز هنوز سالم بود و بینائی خود را از دست نداده بود.آنها کناری رفتند،شروع به صحبت کردند،ما ندانستیم چه گفتند.(پس از

مدتی)ابن عباس آمد،در حالی که لباسش را تکان می داد،می گفت:

اف،تف،بدگوئی مردی را می کنند که بیش از ده فضیلت دارد که احدی آنها را دارا نیست.

بدگوئی شخصی می نمایند که پیامبر(ص)درباره اش فرمود:کسی را به جنگ خواهم فرستاد که خدا هرگز او را خوار و رسوا نمی کند،خدا و رسول را دوست می دارد،خدا و رسولش هم او را دوست می دارند(در این هنگام) گردنها کشیده شد(هر کس می خواست این فضیلت نصیب او شود.) فرمود:«علی»کجاست؟«علی»آمد در حالی که چشمش درد می کرد، نمی توانست ببیند،آب دهان را در چشمانش ریخت،سپس پرچم را سه بار به اهتزاز درآورد،آنگاه آن را به«علی»داد،«علی»(رفت و پس از پیروزی و کشتن مرحب خیبری)با اسیر گرفتن صفیّه فرزند حیی بازگشت.

ابن عباس گفت:پیامبر(ص)«فلانی»را برای خواندن سوره توبه بر مکّیان روانه ساخت،ولی«علی»را به دنبال او فرستاد که از او بگیرد و فرمود:این سوره را مردی باید ببرد که او از من و من از او باشم.

ابن عباس گفت:و پیامبر(ص)به عمو و عموزادگانش گفت:

کدامیک از شما در دنیا و آخرت با من همراهی و دوستی می کند؟همه امتناع کردند؛«علی»برخاست و گفت:من در دنیا و آخرت همکاری و دوستی با تو خواهم نمود؛پیامبر(ص)فرمود:تو ولیّ من در دنیا و آخرت خواهی بود؛سپس او را رها کرد و باز به آنها رو نموده فرمود کدامیک از

شما در دنیا و آخرت حاضر است همراهی و دوستی مرا به عهده گیرد؟ همه امتناع کردند،ولی«علی»برخاست و گفت:من در دنیا و آخرت به شما کمک و دوستی خواهم نمود؛حضرت به او فرمود:تو ولیّ من در دنیا و آخرت خواهی بود.

ابن عباس گفت:«علی»نخستین کس پس از«خدیجه»بود که ایمان آورد.

ابن عباس گفت:پیامبر(ص)عبای خود را بر«علی،فاطمه،حسن و حسین(ع)»افکند و فرمود:«خداوند اراده کرده رجس و ناپاکی از شما«اهل بیت»را بزداید،و شما را به خوبی پاکیزه و تطهیر سازد ⁽¹⁾.»

ابن عباس گفت:«علی»،جان خود را به خاطر خدا در معرض فروش قرار داد،لباس پیامبر(ص)را پوشید و در جای او خوابید، مشرکان به او سنگ می زدند...

تا آنجا که گفت:پیامبر(ص)برای«جنگ تبوک»حرکت کرد؛مردم نیز همراه او از مدینه خارج شدند.«علی»عرض کرد:من هم با شما بیایم؟فرمود:نه!«علی»گریه کرد.پیامبر(ص)به او فرمود:

«أ ما ترضی أن تکون منّی بمنزلة هارون من موسی،إلاّ أنّه لیس بعدی نبیّ،انّه لا ینبغی أن أذهب الاّ و انت خلیفتی»(آیا راضی نیستی که تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی باشی؟با این تفاوت که پس از من3.

پیامبری نیست.سزاوار نیست من بروم مگر اینکه تو خلیفه و جانشین من باشی.) و پیامبر(ص)به او فرمود:

«انت ولیّ کلّ مؤمن بعدی و مؤمنة»(تو ولیّ تمام مؤمنان،پس از من خواهی بود).

ابن عباس گفت:پیامبر(ص)تمام درهائی را که به مسجد باز می شد مسدود ساخت غیر از در خانه«علی»،و او داخل مسجد می شد در حالی که جنب بود و غیر از آن راهی نداشت.

ابن عباس گفت:و پیامبر(ص)فرمود:

«من کنت مولاه فانّ مولاه علیّ»

(هر کس من مولا و سرپرست اویم،سرپرست و مولایش علی است ⁽¹⁾

-رجوع کنید به مستدرک(حاکم نیشابوری)ج 3 ص 132(با سند صحیح)،تلخیص المستدرک(ذهبی)در ذیل مستدرک(با سند صحیح)،مسند(احمد بن حنبل)ج 5 ص 25 ح 3062(با سند صحیح)ط دار المعارف مصر،خصائص امیر المؤمنین(نسائی شافعی)ص 70 با تحقیق محمودی،ذخائر العقبی(محب الدین طبری)ص 87،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 240 ط الحیدریه،المناقب(خوارزمی حنفی)ص 72،الاصابه فی تمییز الصحابه(ابن حجر عسقلانی)ج 2 ص 509،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 34 ط اسلامبول،ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 1 ص 183 ح 249،250 و 251،الریاض النضره(محب الدین طبری شافعی)ج 2 ص 269 و 270 ط 2،انساب الاشراف(بلاذری)ج 2 ص 106 ح 43 و فرائد السمطین(حموینی)ج 1 ص 328 ح 255.

2-علّت استدلال به این حدیث

2-ادلّه قاطع و براهین روشنی که در این حدیث است بر کسی مخفی نیست.این«ادلّه و براهین»به خوبی می رسانند که«علی ولیعهد پیامبر(ص)»،و«خلیفه»او پس از وی می باشد.

مگر ملاحظه نمی فرمائی چگونه رسول خدا(ص)او را ولیّ خود در دنیا و آخرت قرار داده و او را بر سائر خویشاوندانش مقدّم داشته است؟و چگونه او را نسبت به خود به منزله هارون نسبت به موسی قرار داده؟و از تمام مقامهائی که داشته جز مقام نبوّت از او استثناء نفرموده است؟که استثناء این یکی دلیل عموم است یعنی تمام مقام و منزلتهای دیگر پیامبر(ص)را دارد.

شما به خوبی می دانید روشنترین مقامهائی که هارون نسبت به موسی داشته مقام«وزارت»،«پشتیبانی»،«شرکت در امر رسالت»، «خلافت»از او،و«وجوب اطاعت»از هارون بر تمام امّت،بوده است؛ به دلیل قول خداوند که می فرماید:

(موسی از خداوند خواست:)«وزیری از اهلم برایم قرار ده،هارون برادرم را،

به وسیله او پشتم را محکم کن،و او را شریک کارم قرار ده ⁽¹⁾».

«به برادرش هارون گفت:خلیفه ام در میان قومم باش،اصلاح کن و راه مفسدان را مپیمای ⁽²⁾!»و خداوند عزّ و جلّ فرمود:«ای موسی!آنچه می خواستی به تو داده شد ⁽³⁾».

بنابراین،علی(ع)-طبق این نصّ-خلیفه پیامبر(ص)در میان قومش،وزیر او در بین اهلش،شریک او در کارش-بر سبیل خلافت از او نه نبوّت-،افضل امّتش و سزاوارتر از همه آنها به پیامبر(ص)در زندگی و مرگ می باشد و وجوب اطاعت از او در زمان پیامبر(ص)-به خاطر وزارتش-همانند آنکه برای هارون بر امّت موسی در زمان موسی بود،مسلّم است ⁽⁴⁾.

هر کس«حدیث منزلت»را بشنود،تمام این مقامها به ذهنش«تبادر» می کند و شکّی در اراده آنها از این سخن نمی کند.و پیامبر(ص)خود، این مطلب را آشکارا در همان جا روشن ساخت با این جمله از7.

فرمایشش که:«سزاوار نیست من بروم مگر اینکه تو خلیفه من باشی.»

این،نصّ صریح بر«خلافت»او است بلکه نصّ روشنی است بر اینکه اگر برود و او را خلیفه خود نسازد کاری را که سزاوار نبوده انجام داده است.و این نیست جز اینکه او از ناحیه خداوند،مأمور برقرار دادن وی به جای خود بوده است،چنانکه در تفسیر این آیه آمده است:

یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ ⁽¹⁾.

(ای پیامبر!آنچه بر تو نازل شده برسان!و اگر انجام ندهی رسالت او را نرسانده ای.)

کسی که در این جمله آیه: فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ (رسالتش را نرسانده ای)تدبّر کند سپس در این سخن پیامبر(ص)نیز دقّت نماید که:

«انّه لا ینبغی ان اذهب الاّ و انت خلیفتی»(سزاوار نیست من بروم جز اینکه تو خلیفه من باشی)می یابد که هر دو یک هدف را تعقیب می کنند، چنانکه مخفی نیست.

و نباید این سخن پیامبر(ص)در این حدیث را فراموش کنیم که:

«انت ولیّ کلّ مؤمن بعدی»(تو ولیّ تمام مؤمنان پس از من خواهی بود)که نصّ صریح است بر اینکه او«ولیّ امر»و«والی»آن و«قائم مقام پیامبر(ص)»می باشد.6.

حق جو

نقل تشکیک در سند«حدیث منزلت»از یک عالم سنّی

«حدیث منزلت»صحیح و مستفیض است،امّا یکی از عالمان اهل سنّت به نام«آمدی»در اسناد آن،تشکیک کرده و در طرق آن تردید نموده است.و بسا مخالفان شما،به نظریّه او متشبّث شوند!بنابراین،از چه راه بر آنها پیروز می شوید؟و پاسخ آنها را می دهید؟

حق شناس

1-«حدیث منزلت»از مسلّمترین

اخبار است.

1-«آمدی»در این تشکیک به خویش ستم نموده،زیرا«حدیث منزلت»،از«صحیحترین سنن»و«مسلّمترین اخبار»می باشد.

2-شواهدی که بر این حقیقت حکم

می کند.

2-در«صحّت سند»این حدیث،هیچ شکّی در دل خلجان نمی کند .و در خاطر احدی نمی آید که در ثبوت آن لب به مناقشه بگشاید.

حتی«ذهبی»-با آن سرسختی اش-در کتاب«تلخیص مستدرک» تصریح به«صحت»آن نموده است ⁽¹⁾.و«ابن حجر هیثمی»-با آن محاربه و جنگجوئیش در کتاب صواعقش-«حدیث منزلت»را در

شبهه 12 از کتاب«صواعق»ذکر کرده و قول به«صحّت»آن را از ائمّه حدیث-همانها که در این مباحث تنها به آنها مراجعه باید کرد-نقل نموده است.به آن کتاب مراجعه فرما! ⁽¹⁾و اگر این حدیث در این مرحله از«ثبوت»نبود،«بخاری»آن را در صحیح خود نقل نمی نمود ⁽²⁾.چه اینکه او در برابر«خصائص و فضائل علی(ع)»سخت به خود ستم می کند و از نگاشتن آن خودداری می نماید!».

«معاویه»پیشوا و رهبر گروه طغیانگر و ناسزاگو به«امیر مؤمنان(ع)» و محارب و جنگ کننده با او،همان کسی که دستور داد«امام علی(ع)»را بر منابر مسلمین لعن کنند،-با این وقاحت و دشمنیش!-«حدیث منزلت»را انکار نکرد،و با«سعد بن ابی وقّاص»به مکابره برنخاست، هنگامی که به او گفت:

چه چیز تو را مانع شد که«ابو تراب»را سبّ و ناسزا نگوئی؟ و«سعد»پاسخ داد:سه چیز پیامبر(ص)درباره او فرموده،به یاد آنها افتادم مرا از بدگوئی وی بازداشت ،اگر یکی از آنها را من داشتم،برایم از بهترین ثروت عرب محبوبتر بود.پیامبر(ص)هنگامی که او را در بعضی از جنگها در مدینه گذاشت،شنیدم به او می فرمود:

«آیا راضی نیستی که نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی باشی؟با این5.

تفاوت که پس از من پیامبر نیست.»

معاویه ساکت شد و سعد را از تکلیف به سبّ و بدگوئی معاف ساخت ⁽¹⁾

-در رابطه با«حدیث منزلت»-به روایت سعد-مراجعه کنید به ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر شافعی)ج 1 ص 206 ح 271 و 272، خصائص(نسائی)ص 106 ح 45،46،47،48 و 61 ط بیروت با تحقیق محمودی، نظم درر السمطین(زرندی حنفی)ص 107،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 84- 86 ط الحیدریه،المناقب(خوارزمی حنفی)ص 59،صحیح(ترمذی)ج 5 ص 301 ح 3808،اسد الغابه(ابن اثیر)ج 4 ص 25-26،الاصابه(ابن حجر)ج 2 ص 509، جامع الاصول(ابن اثیر)ج 9 ص 469،الریاض النضره(محب الدین طبری)ج 2 ص 247 و فرائد السمطین(حموینی)ج 1 ص 378 ح 307.

بالاتر بگویم:«معاویه»خود،«حدیث منزلت»را نقل نموده است.

«ابن حجر»در«صواعق»می گوید:«احمد»نقل نموده که مردی مسأله ای را از معاویه پرسید،معاویه به او گفت:این مسأله را از«علی»بپرس! که او اعلم و آگاه تر است.مرد،پاسخ داد:جواب تو از جواب«علی» برایم محبوبتر است.معاویه گفت:بد حرفی زدی!از مردی ناراحتی داری که رسول خدا(ص)او را«چهره درخشان علم»می دانست،و به او فرمود:7.

«انت منّی بمنزلة هارون من موسی الاّ انّه لا نبیّ بعدی»(تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی هستی با این تفاوت که پس از من پیامبری نیست.) و هرگاه بر عمر مطلبی مشکل می شد از او فرا می گرفت ⁽¹⁾

-در رابطه با«حدیث منزلت»-به روایت معاویه-رجوع کنید به شواهد التنزیل (حسکانی حنفی)ج 2 ص 21،المناقب(ابن مغازلی شافعی)ص 34 ح 52 ط 1 تهران،شرح نهج البلاغه(ابن ابی الحدید)ج 18 ص 24 ط مصر با تحقیق محمد ابو الفضل،الصواعق المحرقه(ابن حجر)ص 177 ط المحمدیه،فرائد السمطین (حموینی)ج 1 ص 371 ح 302،ترجمة الامام علی بن أبی طالب از تاریخ دمشق(ابن عساکر)ج 1 ص 339 ح 410 و 411 ط 1.

خلاصه،«حدیث منزلت»از مطالبی است که به«اجماع»،مسلمانان با تمام اختلافی که در مذهب و مشرب دارند،تردیدی در«ثبوت»آن ندارند.

3-هر کدام از محدّثان و سیره نویسان و ناقلان اخبار که متعرّض

«جنگ تبوک»شده اند،این حدیث را نقل نموده اند.

و تمام نویسندگان رجال،از پیشینیان و متأخرین،با اختلاف مذهب و مشربشان که شرح حال«علی(ع)»را نوشته اند،این حدیث را نگاشته اند.

و همه نویسندگان کتب«مناقب اهل بیت»و«فضائل صحابه»

همچون«احمد حنبل»و غیر از او،کسانی که قبل از او بوده اند یا بعد از او آمده اند،آن را روایت کرده اند.و این،از احادیث مسلّمی است که در تمام دوران این امّت،نقل شده است ⁽¹⁾.ک.

بنابراین،برای تشکیک«آمدی»در سند آن،اعتبار و ارزشی نمی توان قائل شد چه اینکه وی از«دانشمندان حدیث»نیست و از این «علم»آگاهی ندارد و حکم او در آشنائی«اسناد و طرق احادیث»،حکم عوام است که چیزی نمی فهمند.

4-اشاره به«عمومیّت حدیث نزلت».

4-توجّه به این نکته نیز لازم است:مواردی که این حدیث از زبان پیامبر(ص)صادر شده منحصر به«استخلاف علی(ع)»در

«غزوه تبوک»نیست.

حق جو

1-تصدیق آنچه گفته شد،راجع به «سند حدیث منزلت»

1-آنچه در مورد«ثبوت حدیث منزلت»ذکر فرمودید،«حق» است؛در آن تردیدی نیست؛و«آمدی»در اینجا برایش لغزشی پدید آمده که دلالت دارد وی از«علم حدیث»و اهل آن بسیار دور است.من با ذکر این نظریّه و عقیده او شما را به زحمت انداختم که ناچار شدید توضیح واضحات بدهید.این خطا و اشتباهی از من بود که از شما درخواست بخشش دارم.

2-درخواست دلیل«عمومیّت حدیث منزلت»

2-دلیلی که برساند این حدیث در غیر«جنگ تبوک»نیز صادر شده نیاوردید و چه مشتاقم که به آن موارد گوارایش دست یابم!آیا برای شما ممکن است مرا به آن سرچشمه برسانی؟

حق شناس

1-بیان دلائلی بر«عمومیت حدیث منزلت»

1-از موارد دیگری که«حدیث منزلت»از زبان پاک پیامبر(ص) صادر شده،روزی است که پیامبر(ص)برای«امّ سلیم»حدیث می گفت .«امّ سلیم»از پیشگامان در اسلام و صاحب عقل و درک بود؛وی در پیشگاه پیامبر(ص)در اثر سبقت در اسلام،اخلاصش،نصیحتش، و تحمّل مشکلاتش به خاطر اسلام،مقام و موقعیّت بس بلندی داشت.

پیامبر(ص)به خانه اش می رفت،در خانه اش برایش حدیث می گفت و با او صحبت می نمود ⁽¹⁾

ابو طلحه انصاری به دست این زن،مسلمان شد؛زیرا از وی خواستگاری کرد در حالی که کافر بود؛ام سلیم از ازدواج با او امتناع کرد مگر اینکه اسلام بپذیرد؛ابو طلحه به دعوت او اسلام پذیرفت و ام سلیم مهریه خود را اسلام او قرار داد.از ابو طلحه خداوند پسری به ام سلیم داد که بیمار شد و وفات یافت؛ام سلیم سفارش کرد که پیش از من کسی خبر مرگ فرزندم را به پدرش نگوید.پس از آنکه ابو طلحه آمد، از حال پسر سؤال کرد،ام سلیم گفت:همان جا که بود آرام گرفته است.مرد خیال کرد وی خوب است؛زن شام آورد،سپس خود را آرایش نمود و عطر زد و همراهش به بستر رفت.به هنگام صبح به او خبر داد که فرزند از دنیا رفته بود.ابو طلحه عین جریان را برای پیامبر(ص)نقل نمود.رسول خدا(ص)فرمود:این شب بر شما مبارک باشد.ام سلیم می گوید:پیامبر(ص)برایم بسیار دعا فرمود.وی آن شب به عبد اللّه ابن ابی طلحه حامله شد که خداوند وی را پربرکت گردانید،زیرا وی پدر اسحاق بن عبد اللّه بن ابی طلحه فقیه و برادران وی می باشد،اینها ده نفر بودند که همه از حاملان علوم بوده اند.

ام سلیم همراه پیامبر(ص)به جنگ می رفت،و در جنگ احد خنجری همراه داشت تا هر کس از مشرکان به او نزدیک شود شکمش را از هم پاره کند.وی از زنانی بود که در راه اسلام متحمل بلاها و مشکلات بسیار شد.من زنی غیر از او را سراغ ندارم که پیامبر(ص)در خانه اش به دیدنش برود و برایش هدیه ببرد.او از مقام و شأن عترت پاک پیامبر(ص)آگاه بود و«حقّ»آنان را می شناخت.

یکی از روزها به وی فرمود:«ای امّ سلیم!گوشت علی از گوشت من و خون او از خون من است،او نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی است ⁽¹⁾».

بر شما مخفی و پوشیده نیست که این حدیث را پیامبر(ص)به خاطر جریانی خاص نفرموده است بلکه تنها به خاطر ابلاغ وظیفه و نصیحت در راه خدا در بیان منزلت و مقام ولیعهدش و قائم مقام پس از خویش فرموده است.پس نمی تواند اختصاص به«غزوه تبوک» داشته باشد.

و مانند حدیث گذشته است حدیث جریان فرزند حمزه،در آن0.

هنگام که بین علی،جعفر و زید در مورد وی بحث و گفتگو بود، پیامبر(ص)فرمود:

«ای علی!تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی هستی... ⁽¹⁾».

همچنین،روزی ابو بکر،عمر،و ابو عبیده جرّاح پیش پیامبر(ص) بودند،آن حضرت به علی تکیه کرده بود،دست بر دوش علی گذاشت، سپس فرمود:

«ای علی!تو نخستین شخص از مؤمنان هستی که ایمان آورده ای،و اوّلین نفری هستی که اسلام پذیرفته ای،و تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی می باشی ⁽²⁾».

احادیثی که در«عقد اخوّت نخستین»که در مکّه تشکیل شد،این مطلب را می گوید.آری،در مکّه،پیش از هجرت،که پیامبر(ص)بین مهاجرین خصوصا برادری قرار داد و«عقد اخوّت»بست،همین مطلب را فرمود.2.

و در«عقد اخوّت و پیمان برادری دوّم!که پنج ماه پس از مهاجرت، در مدینه انجام شد و پیامبر(ص)بین مهاجر و انصار برادری قرار داد، همین معنی آمد.

آری،در هر دو بار،آن حضرت«علی(ع)»را به عنوان برادر خود انتخاب فرمود،و برای برتری او بر دیگران کسی دیگر را به برادری خویش نپذیرفت.و به او می فرمود:

«تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی هستی،با این تفاوت که پس از من پیامبری نیست.»

از طریق«عترت پاک پیامبر(ص)»در این باره،اخبار متواتر است.

و از طریق غیر«عترت»در مورد«اخوّت نخستین»برای شما حدیثی که از«زید بن اوفی»رسیده،کافی است.

این حدیث،طولانی است؛«کیفیّت عقد اخوّت»را نقل نموده و در آخرش چنین آمده:علی گفت:ای رسول خدا!روحم رفت و کمرم شکست!دیدم برنامه ای در مورد اصحابت غیر از من اجراء فرمودی! اگر این در اثر خشمی است که بر من گرفته ای بازگشت به سوی تو لازم است،کرامت و بزرگواری از ناحیه تو است.

پیامبر(ص)فرمود:«به آن کسی که مرا به«حق»مبعوث فرموده، تو را به آخر نینداختم جز به خاطر خودم،«و انت منّی بمنزلة هارون من موسی غیر انّه لا نبیّ بعدی»(تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی هستی،با این تفاوت که پس از من پیامبری نیست)،تو برادر و وارث

منی».

علی عرض کرد:چه ارثی از تو می برم؟

فرمود:آنچه انبیاء و پیامبران پیش از من ارث گذاردند،کتاب پروردگارشان و سنّت پیامبرشان.تو در بهشت،همراه دخترم فاطمه در قصر من هستی،تو برادر و رفیق منی.سپس پیامبر(ص)این قسمت از آیه را تلاوت فرمود:

إِخْواناً عَلی سُرُرٍ مُتَقابِلِینَ (برادرانند که بر تختها روبروی هم نشسته اند)،یعنی کسانی هستند که به خاطر خدا یکدیگر را دوست می دارند بعضی به بعضی دیگر نگاه می کنند ⁽¹⁾.

و در مورد«پیمان اخوّت دوّم»حدیثی که از«ابن عباس»نقل شده تو را بس خواهد بود.در آن آمده که پیامبر(ص)به علی فرمود:«آیا هنگامی که مشاهده کردی من بین مهاجر و انصار برادری قرار دادم و تو را با هیچ کدام برادر نگرداندم،از من ناراحت شدی؟!آیا راضی نیستی که تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی باشی؟با این تفاوت که پس از من پیامبری1.

نخواهد آمد ⁽¹⁾

و اگر گفته شود چگونه علی(ع)بار دوّم به تردید افتاد با اینکه بار اوّل نیز چنین بود و بعد،برایش روشن شد که پیامبر(ص)به خاطر خودش او را تأخیر انداخته است؟چرا بار دوّم را به اوّل قیاس نکرد؟می گوئیم:بار دوّم را نمی شد با اوّل مقایسه کرد زیرا بار اوّل تنها بین«مهاجران»بود به خلاف بار دوّم که بین«مهاجر» و«انصار»بود.بنابراین،در بار دوّم برادر هر«مهاجر»از«انصار»بود و«انصاری» برادرش از«مهاجران»بود.و چون پیامبر(ص)و وصیّتش هر دو از«مهاجران»بودند، قیاس این بود که این دو در این بار برادر نخواهند بود؛لذا علی(ع)گمان کرد که برادرش یکی از«انصار»خواهد بود،بر قیاس دیگران.

و چون پیامبر(ص)بین او و هیچ کدام از«انصار»برادری ایجاد نفرمود،این حالت را در خود یافت؛امّا خداوند و رسولش جز اثبات برتری او را نمی خواهند.بنابراین، اخوّت بین او و پیامبر(ص)بر خلاف قیاس موجود آن روز«بین مهاجران و انصار» بود.

-درباره«حدیث منزلت در عقد برادری دوّم»رجوع کنید به منتخب کنز العمال (متقی هندی)در حاشیه مسند(احمد بن حنبل)ج 5 ص 31،المناقب(خوارزمی حنفی)ص 7،تذکرة الخواص(سبط بن جوزی حنفی)ص 20 و الفصول المهمه(ابن صباغ مالکی)ص 21.

و مثل آن است احادیثی که راجع به«روز مسدود ساختن درها»وارد شده که همه درها که در مسجد باز می شد،به جز در خانه«علی»،1.

مسدود گردید.و در این مورد حدیث«جابر بن عبد اللّه»کفایت می کند.

وی می گوید:پیامبر(ص)فرمود:

«ای علی!آنچه برای من در مسجد حلال است برای تو نیز حلال می باشد و تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی هستی،با این تفاوت که پس از من پیغمبری نیست ⁽¹⁾».

و از«حذیفة بن اسید غفاری»رسیده است که پیامبر(ص)«روز مسدود ساختن درها» بپا خاست،و در حالی که خطبه می خواند، فرمود:«افرادی در قلب خود چیزی می یابند که من علی را در مسجد سکونت بخشیده و آنها را خارج ساخته ام؛به خدا سوگند!من آنها را خارج،و علی را اسکان نبخشیده ام بلکه خداوند آنها را خارج و او را سکونت بخشیده است.خداوند به موسی و برادرش وحی فرستاد که:برای قوم خود در«مصر»خانه هایی را انتخاب کنید و خانه های خود را قبله قرار دهید و نماز را بپا دارید!...(تا آنجا که فرمود:) و علی نسبت به من به منزله هارون نسبت به موسی است،او برادر من است... ⁽²⁾».

نظائر این موارد،فراوان است که در این فرصت کوتاه نمی توان همه را جمع آوری کرد امّا همین مقدار،برای آنچه ما خواستیم کافی است تا ثابت شود که«حدیث منزلت»اختصاص به«جنگ تبوک»ندارد.0.

2-پیامبر(ص)«علی»و«هارون»را

همچون«فرقدان»تصویر می کند.

2-کسی که سیره پیامبر(ص)و زندگی او را مورد بررسی قرار دهد می یابد که وی«علی»و«هارون»را همچون«فرقدان»(نام دو ستاره) یکنواخت می دانست،هیچ کدام را در هیچ چیز از دیگری ممتاز نمی شمرد؛و این خود،از«قرائن دالّه»بر«عموم منزلت»در حدیث است؛ علاوه،«عموم منزلت»با قطع نظر از«قرائن»،از لفظ حدیث«تبادر»می کند -چنانکه پر واضح است.

حق جو

کی و کجا«علی»و«هارون»همچون«فرقدان»تصویر شده اند؟

برای ما کنه گفته شما که پیامبر(ص)«علی»و«هارون»را همچون «فرقدان»تصویر می کرد،و آن دو را یکنواخت به حساب می آورد، روشن نشد؛کی و کجا چنین نموده است؟

حق شناس

1-روز«شبر»،«شبیر»،و«مشبر».

سیره و زندگی رسول خدا(ص)را تتبّع و بررسی نما!می یابی که «علی»و«هارون»را همچون«فرقدان»در آسمان و«دو چشم»در چهره تصویر می کند که هیچ کدام از آنها در امّتش بر دیگری امتیازی ندارد.

1-مگر ملاحظه نمی کنی که حاضر نیست«نام فرزندان علی»غیر از«نام فرزندان هارون»باشد؟آنها را«حسن»و«حسین»و«محسن» نامید و فرمود:«آنها را همنام فرزندان هارون نمودم چه اینکه اسماء آنها«شبّر» و«شبیر»و«مشبر»بوده است ⁽¹⁾».پیامبر(ص)می خواهد با این عمل،

شباهت بین این«دو هارون»را مؤکّد سازد و مشابهت بین آن دو در جمیع مقامات و سائر شئون را تعمیم دهد.

2-روز عقد برادری

2-و به همین خاطر،«علی»را برادر خویش انتخاب نمود و او را بر دیگران مقدّم داشت تا عموم شباهت«دو هارون»نسبت به برادرانشان را محقّق سازد،و سخت علاقه مند بود هیچ تفاوتی بین آنها نباشد.در حالی که دو بار«پیمان برادری»بین اصحابش ایجاد فرمود-چنانکه گفته شد-در بار أوّل،«ابو بکر»و«عمر»برادر بودند و«عثمان» و«عبد الرحمن بن عوف»،امّا در بار دوّم،«ابو بکر»و«خارجة بن زید» برادر شدند و«عمر»و«عتبان بن مالک»،امّا«علی»در هر دو بار،برادر «رسول خدا(ص)»گردید ⁽¹⁾.

پیامبر(ص)به او فرمود:

«أنت أخی فی الدّنیا و الآخرة»(تو برادر منی در دنیا و آخرت ⁽¹⁾.0.

چقدر زیاد پیامبر(ص)به علی اشاره می کرد و می فرمود:

«هذا اخی،و ابن عمّی و صهری و ابو ولدی»(این،برادرم،پسر عمویم،دامادم و پدر فرزندانم می باشد.) ⁽¹⁾

و آن دم که هنگام وفاتش رسید-پدر و مادرم فدایش باد!-فرمود:

برادرم را فرا خوانید!علی را خواستند،به او فرمود:به من نزدیک شو!به وی نزدیک شد و آن حضرت را بر سینه خود تکیه داد،همچنان با وی2.

سخن می گفت تا اینکه روح پاکش از بدنش خارج گردید ⁽¹⁾.

و فرمود:بر درب بهشت نوشته شده:

«لا اله الاّ اللّه،محمّد رسول اللّه،علیّ اخو رسول اللّه» ⁽²⁾.

و خداوند در«لیلة المبیت»(شبی که«علی»در رختخواب«پیامبر» خوابید)به«جبرئیل»و«میکائیل»وحی فرمود:من بین شما دو نفر «برادری»ایجاد کردم و عمر یکی از شما را از دیگری طولانی تر ساختم،کدامیک از شما حاضر است رفیقش را بر خود در زنده ماندن مقدّم دارد؟هر دو زنده ماندن خود را انتخاب کردند.خداوند به آنها وحی نمود:آیا شما نمی توانید مثل«علی بن ابی طالب»باشید؟من بین2.

او و«محمّد»«برادری»قرار دادم و او در رختخواب«محمد»خوابید تا خود را فدای او سازد و او را در زنده ماندن بر خود مقدّم دارد.هر دو به زمین فرود آئید و«علی»را از گزند دشمن حفظ کنید!آن دو فرشته نازل شدند،«جبرئیل»بالای سرش نشست و«میکائیل»پایین پایش.

«جبرئیل»ندا می کرد:به به!به تو«ای فرزند ابو طالب!»که خداوند با تو بر فرشتگان مباهات می کند.و خداوند این آیه را در این مورد نازل فرمود: وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ وَ اللّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ (و بعضی از مردم برای درک رضای خداوند جان خود را می فروشند و خدا نسبت به این چنین بندگان مهربان است ⁽¹⁾

-در رابطه با«خوابیدن علی(ع)در رختخواب پیامبر(ص)در وقت هجرت»رجوع کنید به شواهد التنزیل(حسکانی حنفی)ج 1 ص 69 ح 133،134،135،137 و 139،المستدرک(حاکم)ج 3 ص 4 و 133،تاریخ(طبری)ج 2 ص 99،تاریخ (یعقوبی)ج 2 ص 29 ط الغری،سیره(ابن هشام)ج 2 ص 91،العقد الفرید(ابن عبد ربه مالکی)ج 5 ص 99 ط 2،الکامل فی التاریخ(ابن اثیر)ج 2 ص 103،ذخائر العقبی(محب الدین طبری)ص 87،مجمع الزوائد(هیثمی)ج 6 ص 51 و ج 7 ص 27 و ج 9 ص 120،شرح نهج البلاغه(ابن ابی الحدید)ج 13 ص 261-267 ط مصر با تحقیق محمد ابو الفضل،ترجمة الامام علی بن ابی طالب از تاریخ دمشق (ابن عساکر شافعی)ج 1 ص 184 ح 249 و ص 186 ح 250 و ص 190 ح 251 و ص 137 ح 187،188 و 189،کفایة الطالب(گنجی شافعی)ص 239 و 242 ط-الحیدریه،ینابیع الموده(قندوزی حنفی)ص 35 ط اسلامبول،الریاض النضره(محب الدین طبری)ج 2 ص 271 و 272 ط 2 و الطبقات الکبری(ابن سعد)ج 1 ص 228 و ج 8 ص 52 و 223.-مدارک دیگر را در پانوشت های 72 و 94 ملاحظه کنید!

علی(ع)همواره می گفت:«من بنده خدایم و برادر رسولش،من صدّیق اکبرم،غیر از من این حرف را-جز دروغگو و کاذب-نمی زند ⁽¹⁾».

و در«روز شوری»به«عثمان»،«عبد الرحمن»،«سعد»و«زبیر» فرمود:«شما را به خدا سوگند می دهم!آیا در میان شما کسی یافت می شود که پیامبر(ص)هنگام«پیمان اخوّت»بین او و خودش«برادری»ایجاد کرده باشد؟» گفتند:«خدا می داند،نه ⁽²⁾».5.

و نیز روزی«علی(ع)»از«عمر»در زمان خلافتش پرسید:اگر گروهی از«بنی اسرائیل»نزد تو آیند و یکی از آنان بگوید:من پسر عم موسی هستم،آیا تو او را بر سائرین مقدّم می داری؟

عمر پاسخ داد:بلی.

علی(ع)فرمود:«پس من به خدا سوگند!برادر و پسر عم رسول خدایم.!» عمر عبایش را برداشت و پهن کرد و گفت:به خدا سوگند!غیر از اینجا نباید بنشینی تا هنگامی که با هم هستیم.

علی(ع)همچنان بر روی آن عبا نشست و عمر در حضورش بود تا وقتی متفرّق شدند ⁽¹⁾.این احترام و تواضع،به خاطر برادر رسول خدا و پسر عمّش بود.

3-روز مسدود ساختن درها

3-پیامبر(ص)امر به بستن در خانه های صحابه که به مسجد باز می شد نمود تا آن را از جنب و جنابت منزّه دارد،امّا در خانه«علی»را همچنان باقی گذاشت و از جانب خداوند،بر او«با حالت جنابت در مسجد بودن»را مباح نمود چنانکه برای«هارون»مباح بود.

این خود،ما را به«عموم مشابهت»بین«دو هارون»دلالت می کند.

«ابن عباس»می گوید:«رسول خدا(ص)درهای خانه هایی که به مسجد باز