مشخصات کتاب

سرشناسه : فقیه امامی، حسن، 1313-

عنوان و نام پدیدآور : سخنرانی حضرت آیةالله حاج سیدحسن فقیه امامی پیرامون فلسفه ی حج/[حسن فقیه امامی].

مشخصات نشر : اصفهان: مدرسه علمیه ذوالفقار اصفهان، واحد تحقیقات، 1387.

مشخصات ظاهری : 40 ص.؛.م س 17×11

شابک : 978-964-04-2698-2

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت :عنوان دیگر: فلسفه ی حج.

یادداشت : کتابنامه.

عنوان دیگر : فلسفه حج.

موضوع : حج.

موضوع : حج -- فلسفه.

رده بندی کنگره : BP188/9/ف7س4 1387

رده بندی دیویی : 297/357

شماره کتابشناسی ملی : 1 5 5 3 2 8 4

سخنرانی 1

بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

سخنرانی

حضرت آیة اللّه حاج سیّد حسن فقیه امامی

(مدّ ظلّه العالی)

پیرامون فلسفه ی حج

«قسمت اوّل»

جمادی الثانی 1425 ه ق

بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

الحمدُ للَّه ربّ العالمین حمداً أزلیّاً بأَبَدیّته، و أَبَدیّاً بأَزلیّتهِ، سَرْمداً بِإطلاقه مُتَجَلِّیاً مرایا آفاقِهِ، و الصلوةُ و السلام علی سیّدِ أنبیائِهِ البشیر النذیر و السِراجِ المُنیرِ سیِّدنا أحمد و نبیِّنا أبی القاسم مُحَمَّد، واللَعنُ الدائم علی أعدائهم أجمعین مِن الآن إلی قیامِ یوم الدّین.

بحثمان راجع به شرح خطبه حضرت فاطمه ی

زهراعلیها السلام است و رسیدیم به این جمله:

«وَ الْحَجَّ تَشْیِیداً لِلدِّین»⁽¹⁾

فلسفه وجوب حج، که خدا آن را واجب کرده است چیست؟ فاطمه ی زهراعلیها السلام یک کلمه بیشتر نفرموده اند: «تَشْیِیداً لِلدِّین» ولیکن همه ی مطالب در همین جمله نهفته است حالا ما مقداری راجع به فلسفه حج عرائضی را تقدیم می کنیم تا بعد اِن شاءاللَّه مطلبی را که بی بی دو عالم فرموده اند روشن شود.

اولاً آنچه که مطالعه می کنیم در آیات و روایات مربوط با حج مسئله ی ناس مطرح است ناس یعنی مردم:

«إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذی بِبَکَّةَ مُبارَکاً وَ هُدیً لِلْعالَمینَ»⁽¹⁾

اوّلین خانه ای که برای مردم ساخته شده آن خانه ایست که در مکّه بنیانگذاری شده؛ یا می بینیم که می فرماید چرا حج واجب شده است:

«قِیاماً لِلنَّاسِ»⁽²⁾

برای این که عامل خیزش و قیام مردم است؛ یا می فرماید:

«مَثابَةً لِلنَّاسِ»⁽¹⁾

برای این که مردم بخواهند ثواب ببرند مکّه محلّیست که برای دریافت ثواب است.

«هُدیً لِلْعالَمینَ»⁽²⁾

حج و مراسم حج عامل هدایت مردم است. خلاصه هر چه که دقّت می کنیم می بینیم مسئله مردم مطرح است این خانه و تمام مقرّراتی که برایش وضع شده در راستای منافع مردم است مردم باید از حج استفاده کنند. یا می فرماید:

«وَ لِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ

سَبیلاً»⁽¹⁾

واجب است بر مردم که حق خدا را اداء کنند و حق خداوند متعال زیارت خانه اوست. بنابراین مردم باید از این فریضه ی بزرگ الهی عالی ترین بهره برداری را داشته باشند.

یکی از خصوصیات حج این است که واقعاً حج پاک کننده انسان ها است. آن آدم هایی که سالیان دراز به گناه آلوده بوده اند موقعی که مکّه می روند از بَدْوِ شروع تا آخر کار، تمام عوامل مغفرت و آمرزش گناه جمع است؛ مثلاً اوّلین کاری که حاجی انجام می دهد رسیدن به میقات است، آنجایی که باید لباس هایش را بکند و

لباس های احرام بپوشد، آنجا میقات است؛ در حج جاهلی میقات مطرح نبود ولی در اسلام خدا مقررّ کرده است که لباس احرام را از میقات باید بر تنشان بکنند.

از حضرت رضاعلیه السلام سؤال شد در فلسفه احرام فرمودند: علّتش این است که حاجی از آن وقتی که وارد میقات می شود خودش را آماده می کند برای زیارت خانه خدا یعنی لباس کار می پوشد بدین مفهوم که شغل دیگری ندارد، حواس خود را از دنیا و گرفتاری های دیگر قطع می کند.

ملاحظه فرمایید؛ یک پرستار یا یک طبیب زمانی که وارد بیمارستان می شود باید از هشت صبح مشغول شود تا دو بعدازظهر، وقتی وارد بیمارستان می شود یک لباس سفید به تنش می کند این لباس، لباس کار است

یعنی دیگر از حالا تا آخر وقت من فقط و فقط باید اشتغال داشته باشم به کارهای مربوط به بیمار و بیمارستان و کارهای دیگر انجام ندهم.

حاجی لباس احرام می پوشد که خودش را آماده کند برای زیارت خانه خدا و اشتغال به هیچ کار دیگری به جز حج پیدا نکند. چرا زمانی که می خواهیم به میهمانی خدا برویم باید در میقات لباس احرام بپوشیم؟ ما بالاخره فرزندان حضرت آدم هستیم آنچه که در آدم بود در فرزندانش هم مشابه آن ها وجود دارد، وقتی انسان می خواهد به زیارت خانه خدا برود مسئله ی حضرت آدم برایش تداعی می شود که چطور جناب آدم داخل بهشت شد؛ جای به این خوبی وسایل فراهم، هوای مناسب خوراک مناسب فقط به آدم گفته اند اگر از این

درخت استفاده کردی دیگر در بهشت نمی توانی بمانی، شیطان آمد و فریبش داد آدم هم نافرمانی کرد و از درخت گندم تناول نمود به مجرد این که از آن درخت خورد لباس های آدم و حوا فرو ریخت.

آری این ها بالاخره به زبان فطرت آشنا بودند، حیا کردند از این که زشتی های بدنشان پیدا شد عبارت قرآن است که وقتی خوردند و چشیدند؛

«بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما»⁽¹⁾

یعنی زشتی های بدنشان آشکار شد. حال چه کنند؟ این لباس اختیاری که به تنشان بوده از آن ها گرفته شده

است ناچار از یک لباس اضطراری استفاده نمودند برگ های بهشت را به جای لباس به خود گرفتند.

چرا این اتفاق افتاد و زشتی ها پیدا شد؟ بخاطر گناه ولی گناهشان ترک اولی بود، معصیت به معنای گناه کبیره یا صغیره نبود امّا بالاخره خداوند زشتی ها را آشکار کرد. ما انسان ها هم لباسی داریم به نام لباس تقوا قرآن می فرماید:

«وَ لِباسُ التَّقْوی ذلِکَ خَیْرٌ»⁽¹⁾

اگر گناه کردیم لباس تقوا و این پوشش تقوی کنار می رود و این زشتی های ما آشکار می شود مثلاً وقتی عصبانی می شویم نباید فحش بدهیم، فحش حرام است.

موقعی که انسان عصبانی می شود و شروع می کند به فحش دادن، باطن و درون انسان بوسیله ی فحش دادن ظاهر می شود معلوم می شود این یک آدم خوش نَفْس و پاکی نیست آنچه که در درونش است را بیرون می ریزد، این زشتی ها ظاهر می شود و تقوی از بین می رود.

در زندگی همین طور است، انسان ها زمانی که تقوا دارند درونشان این امور هست امّا بروز نمی کند یعنی تقوی نمی گذارد این زشتی ها ظاهر بشود هنگامی که انسان بی تقوائی نمود درونش آشکار می شود زشتی ها خودنمایی می کنند و پرونده اش سیاه می گردد.

ما هم ناچاریم همانکاری را که حضرت آدم انجام داد انجام دهیم، حضرت آدم وقتی که به این کیفیت مبتلا شد و فهمید کار خلافی کرده است شروع به گریه