مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور : محمد رسول الله صلی الله علیه و آله / مولف واحد پژوهش.

مشخصات نشر : قم: مسجد مقدس جمکران ۱۳۸۷.

مشخصات ظاهری : ۴۲ ص.

شابک : ۵۰۰۰ ریال 978-964-973-072-1 :

یادداشت : چاپ ؟ : ۱۳۸۵(در انتظار فهرستنویسی).

یادداشت : چاپ دوم.

یادداشت : عنوان روی جلد: محمد رسول الله: ویژه نوجوانان.

یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس.

عنوان روی جلد : محمد رسول الله: ویژه نوجوانان.

موضوع : محمد (ص)، پیامبر اسلام، ۵۳ قبل از هجرت - ۱۱ق -- سرگذشتنامه

موضوع : محمد (ص)، پیامبر اسلام، ۵۳ قبل از هجرت - ۱۱ق -- سرگذشتنامه -- ادبیات نوجوانان

شناسه افزوده : مسجد مقدس جمکران. واحد پژوهش

شناسه افزوده : مسجد جمکران (قم)

رده بندی کنگره : BP۲۲/۹/م۳ ۱۳۸۷

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۹۳

شماره کتابشناسی ملی : ۱۱۲۹۵۶۰

اشاره

عنوان و نام پدیدآور : محمد رسول الله صلی الله علیه و آله / مولف واحد پژوهش.

«زاده ذبیح»

شهر مکّه در التهابی عجیب فرو رفته بود...

شهر مکّه در التهابی عجیب فرو رفته بود. گرداگرد کعبه ولوله بود. مردم از هر قبیله و طائفه ای و از هر مسلک و مرامی در مسجدالحرام گرد آمده و اینک، همه دیده به دهان عبدالمطلب دوخته بودند، مردی که بزرگ مکّه و کلیددار کعبه و سقایت کننده حجّاج بود.

«اللهم ربّ هذا البیت ... ».

صدای عبدالمطلب که بلند شد، همه همهمه ها خاموش گشت و سکوت چنان بر مردم حاکم شد که کلمات پر صلابت او، حتّی به گوش کسانی که بر صفا و مروه نشسته بودند می رسید.

«خدای من! ای پروردگار این خانه و این حرم و زمزم!

ای پروردگار فرشتگان و همه آفریدگان!

به حق تقدیرت، و به نور خویش، ظلمت را از ما بزدای... .

خدایا ! تو می دانی که من نذر کرده ام و با تو پیمان بسته ام که اگر ده فرزند پسر به من عنایت کنی و یاور من باشی، به شکرانه این نعمت بزرگ، یکی از آنان را در پیشگاه با عظمت تو قربانی نمایم. اکنون این من و این ده فرزند من! همگی در برابر تو ایستاده ایم، هر کدام را که می خواهی انتخاب کن تا قربانی نمایم!»

نگاه های مردم از چهره پرهیبت عبدالمطّلب به روی صورت ده فرزند برومند او چرخید و بر چهره معصوم آخرین ماه او «عبداللَّه» ثابت ماند.

عبداللَّه تنها یازده سال داشت و زیبایی و نورانیّتش خیره کننده بود. همه شنیده بودند که وقتی عبدالمطلب فرزندانش را از نذر خویش آگاه کرده بود، در میان سکوت همگان، تنها او برخاسته و گفته بود:

«ای پدر! تو حاکم بر ما هستی و ما فرزندان تو و مطیع فرمان تو می باشیم. حقّ خدا بر تو واجب تر از حقّ ما، و رعایت فرمان او لازم تر از مراعات حال ماست. ما بر حکم خدا و نذری که کرده ای شکیباییم و به امر خدا راضی هستیم و از این که مخالفت فرمان تو کنیم به خدا پناه می بریم.»

همه شنیده بودند که وقتی مادرش او را در آغوش گرفته و با قلبی سوخته و چشمی اشکبار از همراهی او با پدر ممانعت کرده بود، ملتمسانه به مادرش گفته بود:

«مادرم! بگذار با پدرم بروم، تا آنچه را که درباره من پیمان بسته است انجام دهد.»

چوب های قرعه آماده شده و بر هر کدام نام یکی از فرزندان عبدالمطلب نوشته شده بود. مادران گریه می کردند و زنان شیون می زدند و اشک ها بر چهره مردان می غلتید. ناگهان پیرمردی که چوب های قرعه را به هم می زد و به روش مخصوصی ذکر می خواند از جا برخاست. کنار درِ خانه کعبه ایستاد و در حالی که دست عبداللَّه را گرفته بود، رو به عبدالمطلب کرد و گفت: «ای عبدالمطلب! قرعه بنام این فرزند

تو در آمد. می خواهی او را قربانی کن، نمی خواهی رها ساز.»

لحظاتی دنیا در نظر پیر مکّه تیره و تار شد. احساس کرد زانوانش طاقت ندارد. روی زمین نشست و به سختی گریست، ولی یکباره برخاست. اینک خنجری برّان در دست راستش، زیر نور خورشید داغ حجاز می درخشید. با عزمی استوار قدم پیش نهاد و دست عبداللَّه را که ردای کوچکش را به گردن پیچیده و چشم به مادرش دوخته بود، در دست گرفت و به سوی قربانگاه به راه افتاد.

بزرگان قریش و فرزندان عبدمناف به او در آویخته و در منصرف ساختن او از کشتن فرزند می کوشیدند، امّا او فریاد می کشید:

«وای برشما ! شما که به فرزند من مهربان تر از من نیستید!» بگذارید حکم خدایم را اجرا کنم!

پاهای عبداللَّه بسته شده و نفس ها در سینه ها حبس شده بود که ناگهان ده مرد پابرهنه و شمشیر به دست، خود را به میان جمعیّت افکندند و با شتاب خود را به عبدالمطلب رسانده و بین او و عبداللَّه حایل شدند و فریاد کشیدند: نمی گذاریم فرزند خواهرمان را بکشی، مگر این که قبل از او ما را تا آخرین نفر از دم تیغ بگذرانی».

یکبار دیگر سراسر مسجد الحرام غرق هیاهو شد، هرکس چیزی می گفت، صداها درهم می آمیخت و صدای ضجّه زن ها را در خود محو می کرد.

عبدالمطلب در مانده به آسمان می نگریست و گویا با خدایش سخن می گفت: «خدایا ! اینان مرا از اجرای حکم تو باز داشتند و نگذاشتند به

عهد تو وفا کنم. خودت بین ما حکم کن و تو بهترین حکم کنندگانی.»

مردی از بزرگان قریش به نام «عکرمة» به مردم اشاره می کرد و با حرکات دست خویش، آنان را به سکوت فرا می خواند.

مردم اندک اندک آرام گرفتند، او با صدای بلند گفت:

«ای ابوحارث! تو سرور سرزمین حجازی؛ بدان که اگر فرزندت را قربانی کنی، این کار پس از تو به عنوان سنّتی ناپسند باقی خواهد ماند و زشتی و ننگ آن برای همیشه به نام تو ثبت خواهد شد و این سزاوار تو نیست.»

عبدالمطلب با ناتوانی گفت: «می گویی چه کنم؟ آیا خدایم را به غضب آورم؟»

عکرمه با اطمینان گفت: «من راهی بهتر می شناسم. در شهر ما دانشمندیست که از پنهانی ها نیز خبر می دهد. او به یقین چاره ای برای این مشکل خواهد یافت.»

عبدالمطلب رو به بزرگان قوم کرد و نظرشان را پرسید. همگی کلام عکرمه را منطقی و درست دانستند و عبدالمطلب را به پیروی از همین روش تشویق کردند.

عبدالمطلب خم شد، پای عبداللَّه را گشود و در میان هلهله مردم دست او را گرفت و روانه منزل شد.

چندی بعد بار دیگر اجتماعی در مسجد الحرام صورت گرفت تا بنابه نظر آن دانشمند، بین عبداللَّه و شتران سرخ موی حجازی قرعه اندازند.

او گفته بود: «دیه هر شخصی نزد شما ده شتر است. بنابراین بین

عبداللَّه و ده شتر قرعه اندازید. اگر به نام عبداللَّه در آمد، ده شتر به شتران بیفزایید و همینطور تعداد شتران را بالا ببرید تا عاقبت قرعه به نام شتران در آید.

آن روز در میان شگفتی حاضران، زمانی که تعداد شتران به صد رسیده بود، قرعه به نام شتران در آمد. این بار قرعه را سه بار تکرار کردند و در هر بار تنها یک نتیجه حاصل شد.

صد شتر به جای عبداللَّه قربانی شدند و عبداللَّه پدر محمّد رسول خداصلی الله علیه وآله زندگی دوباره ای یافت. یک بار دیگر در تاریخ، امتحانی بزرگ تکرار گشت و عبداللَّه همچون جدِّ بزرگش اسماعیل، ذبیح رها شده راه خدا شد.

صد شتر قربانی شدند تا عبداللَّه بماند و در ازدواجش با آمنه بنت وهب، آخرین و درخشنده ترین نور رسالت الهی را در عالم جلوه گر سازد؛ امّا این چه رازی بود که در هنگام ولادت این نور، چهره در نقاب خاک کشیده و طلوع آخرین خورشید آسمان نبوّت و رسالت را شاهد نبود.

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در روز جمعه، هفدهم ربیع الاوّل، اندکی پس از طلوع فجر، پنجاه و پنج روز پس از هلاکت اصحاب فیل، به دنیا آمد و از همان کودکی تحت سرپرستی پدربزرگش عبدالمطلب قرار گرفت.⁽¹⁾

«یتیم مکّه»

«اَلَمْ یَجِدْکَ یتیماً فَآوی ... و وَجَدَکَ عائِلاً فَأغْنی ⁽¹⁾

«آیا نه چنین است که خدایت تو را یتیم یافت و پناهت داد و تو را تنگدست یافت و توانگرت ساخت؟»

گویا محرومیّت و فقر مادّی نه تنها ویژگی پیامبر خاتم، بلکه از ویژگی های همه پیامبران و اولیای الهی است، که امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید: پیامبران اشخاصی مستضعف بودند که خداوند آنان را به گرسنگی و بیچارگی آزمود، به مشقّت و سختی مبتلای شان کرد، با اموری ترس انگیز امتحان شان نمود و به وسیله سختی ها و امور ناخوشایند خالص شان ساخت. خداوند سبحان پیامبرانش را در چشم دیگرانی که به حالات آنان می نگرند مستضعف جلوه داد. با قناعتی که چشم و دل آنان را از غنا و توانمندی آکنده می ساخت و با فقر و نیازی که آزار آن، دیده و گوش ایشان را پر می نمود.»⁽²⁾

«خدا اگر می خواست، می توانست همه پیامبران و از آن جمله پیامبر

خاتم صلی الله علیه وآله را صاحب شوکت و عزّت و سلطنتی بی نظیر قرار دهد؛ امّا در آن صورت مردم از ترس قدرت ظاهری، یا به شوق بهره مادّی، زودتر ایمان می آوردند، لکن خداوند اراده نمود که پیروی از پیامبران و تصدیق کتاب های الهی و خشوع در برابر او و گردن نهادن به اطاعت او، اموری خاصّ او باشد، چنان که هیچ شائبه ای آن را آلوده نکند.»⁽¹⁾

یتیم بودن و فقر پیامبرصلی الله علیه وآله همچنان که زمینه ای برای رشد و شکوفایی استعدادهای خود پیامبر بود، عاملی در جهت اخلاص بیشتر مؤمنین به شمار می رفت.

هنوز به دنیا نیامده بود که پدرش از دنیا رفت و دو ساله بود که مادرش را از دست داد و تنها هشت سال داشت که سرپرست و مدافع والامقامش، عبدالمطلب، تنهایش گذاشت.⁽²⁾

یتیمانه زیستن تا پدر همه امّت شدن، راه طولانی و دشواری است که پیمودن آن رنجی افسانه ای می طلبد و با فقر ساختن، تا به ثروت همه دنیا پشت پا زدن، مقام استثنایی و والایی است که رسیدن به آن ایمانی اسطوره ای می خواهد و چنین رنج بردن و ایمان ورزیدنی را تنها در کارنامه پرافتخار پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله می توان سراغ گرفت.

**«پیامبر که سواد نیاموخته بود»

از معجزات و شگفتی های وجود شریف پیامبرصلی الله علیه وآله که در اثبات نبوّت او نیز به کار می آید، درس ناخواندگی اوست.

«او نه مکتب رفته بود و نه کتابی را آموخته بود، با این همه قرآنی را آورد که مشتمل بود بر داستان های پیامبران و سرگذشت های آنان و آنچه در گذشته بوده و در آینده و تا قیامت روی خواهد داد.⁽¹⁾

خداوند فرمود: «تو پیش از نزول قرآن، کتابی نمی خواندی و خطّی نمی نوشتی تا موجب شبهه حق ستیزان نباشد.»⁽²⁾

این بالاترین افتخار پیامبرصلی الله علیه وآله است که همه دانش ها را در سینه دارد، به همه اخبار پیشینیان و آیندگان آگاه است و قفل بسته همه مجهولات هستی به کلید اندیشه و حکمت او گشوده می شود، با این همه، تعلیم هیچ معلمی جز خدای تعالی را نپذیرفته و هیچ نوشته ای، جز لوح محفوظ پروردگار را، مطالعه ننموده است.

این والاترین مقام است که در جامعه ای جهالت زده و خرافه پرست

همچون جامعه عربستان که تعداد افراد باسواد آن، در زمان ظهور اسلام از انگشتان دست تجاوز نمی کرد، انسانی ظهور کند که دانش و اندیشه او نه تنها دانشمندان آینده آن مرز و بوم، بلکه همه اندیشمندان بزرگ تاریخ بشریت در همه جای گیتی را به حیرت وادارد.

این روشن ترین اعجاز پیامبرصلی الله علیه وآله است که به اعتراف همه مخالفان بر درس ناخوانده بودنش، همه درس خوانده ها و دانش آموختگان سراسر دنیای آن روز و همیشه تاریخ را به آوردن همانندی برای قرآن و یا حتی سوره ای از آن دعوت نماید و با قاطعیت، عجز آنان را در انجام این عمل، اعلام نماید.

گفتنی است که طبق احادیث قطعی، پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله پس از بعثت، به همه زبان ها سخن می گفت و مطلب می نوشت.

«خود توصیف کننده خود»

در میان خلایق، شایسته ترین کسی که می تواند از ویژگی ها و مزایای پیامبرصلی الله علیه وآله خبر دهد، وجود شریف خود پیامبرصلی الله علیه وآله است. او که بر اساس وحی، جز راستی و حقیقت بر زبانش جاری نمی شود و گزافه و اغراق و باطل، در کلامش راهی نیست.

از این روست که در جوابگویی به نیاز شناخت پیامبرصلی الله علیه وآله انبوهی از روایات نبوی را می یابیم که به عنوان توصیف خود، در کتب روایی نقل شده است:

من، محمّد و احمدم. من پیامبر رحمت و جهادم.⁽¹⁾

من، تربیت یافته و تأدیب شده خدایم.⁽²⁾

من، رحمت هدیه شده به سوی بندگانم.⁽³⁾

من، سرور فرزندان آدم هستم و فخری نیست.⁽⁴⁾

من، پیشوای رسولان و خاتم پیامبران و اوّلین شفیع روز قیامتم و فخری نیست.⁽⁵⁾

من، باتقواترین شما و داناترین شما به حدود و احکام الهی هستم.⁽¹⁾

من، فرزند دو ذبیح هستم. (اسماعیل بن ابراهیم خلیل علیهما السلام و عبداللَّه بن عبدالمطلب علیهما السلام)⁽²⁾

خداوند هیچ کس را برتر و گرامی تر از من در نزد خویش نیافریده است.⁽³⁾

من، اوّلین کسی هستم که به پروردگارم ایمان آوردم و آن زمان که از پیامبران میثاق می گرفت و با «الست بربکم» آنان را، شاهد بر خویش قرار می داد، من اوّلین پیامبر بودم.

به خدا سوگند! همانا من امین در آسمان و زمین هستم.⁽⁴⁾

من، در آنچه که بر من وحی نمی شود، همچون سایر مردم هستم.⁽⁵⁾

به چهار ویژگی بر سایر پیامبران صلی الله علیه وآله فضیلت یافتم: به سوی همه انسان ها مبعوث شدم، تمام زمین برای امّتم مسجد و مایه تطهیر قرار گرفت، به هراسی که از من در دل دشمنانم می افتد یاری شدم و غنایم بر من حلال شد.

**«توصیف از زبان برادر»

آن که عمری را با پیامبرصلی الله علیه وآله گذراند و از اوّلین قدم تا آخرین لحظات عمر پیامبرصلی الله علیه وآله، در مسیر رسالت و هدایت مردم با او همراه بود و در همه فراز و فرودها، سختی و آسانی ها، صلح و جنگ ها، پا به پای او رفت و کوشید، علی علیه السلام بود. اویی که از میان همه مؤمنان، تنها او بود که افتخار برادری پیامبرصلی الله علیه وآله را پیدا کرد.

پیامبرصلی الله علیه وآله در حقّش فرمود: ای علی! خدا را کسی جز من و تو به درستی نشناخت و مرا نیز کسی جز تو به حقیقت نشناخت.

علی علیه السلام است که پس از خداوند تعالی و خود پیامبرصلی الله علیه وآله بهترین معرّف پیامبرصلی الله علیه وآله می تواند باشد. و نهج البلاغه اوست که خطبه های مختلف و نامه های متعددش، جلوه گاه اوصاف شریف رسول خداصلی الله علیه وآله شده است؛

«... از پیامبرت که نیکوترین و پاک ترین انسان هاست پیروی کن که صلوات و سلام خدا بر او و خاندانش باد؛ زیرا او برای کسی که الگو می طلبد، بهترین الگو و برای کسی که نسبی برتر را می جوید، بهترین نَسَب است. محبوب ترین بندگان در نزد خدا، اقتدا کننده به پیامبرصلی الله علیه وآله و پیرو راه اوست.